Spis treści

 

Wstęp

 

1. Etymologia nazwiska Jakubas

 

2. Baza rodu Jakubas

 

3. Statystyki rodu Jakubas

 

4. Rodziny Jakubasów z Nasiechowic

4.1. Rodzina Jakuba Jakubasa 1709 – 1792 i Katarzyny 1721 - 1791

Jan Jakubas 1762 – 1817

Paweł Jakubas 1796 – 1854

Andrzej Jakubas 1838 – 1914

Paweł Jakubas 1878 – 1940

Stanisław Jakubas 1906 – 1979

4.2. Rodzina Romana Jakubasa 1752 – 1795 i Agaty 1760 - 1805

Franciszek Jakubas 1773 – 1857

Stanisław Jakubas 1881 – 1949

4.3. Rodzina Kacpra Jakubasa 1755 – 1824 i Marianny Makuliny 1760 - 1791

Franciszek Jakubas 1788 – 1843

Józef Jakubas 1867 - 1945

Wojciech Jakubas 1872 – 1936

Stanisław Jakubas 1879 – 1907

Stefan Jakubas 1883 – 1934

Stanisław Jakubas 1917 – 1977

Małgorzata Jakubas 1825 – 1856

4.4. Inne rodziny Jakubasów

 

5. Zakończenie

 

Wstęp

W niniejszej Historii Jakubasów z Nasiechowic opisano ród Jakubas wywodzący się z parafii Nasiechowice w powiecie Miechów, woj. małopolskie. Parafia Nasiechowice istnieje od XIV w. i należą do niej wsie: Dziewięcioły, Miechowice, Nasiechowice, Pojałowice, Piotrowice, Zagaje i Zarogów.

 

Osada Nasiechowice istnieje ponad 1000 lat, założył ją jakiś naczelnik plemienia Słowian o imieniu Nasięch. Według „Słownika geograficznego” w XI wieku miał być założony w Nasiechowicach kościół. Ten pierwszy kościół był zapewne drewniany i w XIV w. został wybudowany nowy kościół pod wezwaniem św. Wita. Fundatorami kościoła byli członkowie rodu pieczętującego się herbem Gryf. Do chwili obecnej nad wejściem do kościoła (wewnątrz kruchty) znajduje się kamienny herb Gryfa – patrz rysunek obok. Wskutek upływu czasu (ponad 700 lat) herb jest mocno zniszczony, ale jeszcze dość czytelny.

 

Aż do 1620 roku, Nasiechowice były wsią szlachecką. W 1620 roku ówczesny właściciel Nasiechowic, hrabia Joachim Tarnowski (1571-1652), rotmistrz królewski, podarował (sprzedał?) Nasiechowice Akademii Krakowskiej, będącej wówczas instytucją duchowną i kościelną. Od tego czasu, przez prawie 200 lat, Nasiechowice były wsią kościelną, przekazywaną przez Akademię w dzierżawę różnym administratorom. Historia Nasiechowic opisana jest na stronie http://www.jakubas.pl/genealogia/Historia-Nasiechowic.htm.

 

Warto wspomnieć o doniosłych wydarzeniach w Polsce na początku XVIII wieku, czyli w czasach, kiedy żyli pierwsi Jakubasowie.

Po śmierci króla Jana III Sobieskiego (1696), królem zostaje August II Mocny (1697); wybucha wojna ze Szwecją (1700), w której Szwedzi zajmują Warszawę (1702), Toruń i Kraków (1704); zawiązuje się konfederacja warszawska przeciwko Augustowi II (1704) oraz konfederacja sandomierska opowiadająca się za Augustem II (1704) (jest to okres określany „Jedni od Sasa, drudzy do Lasa”); zjazd elekcyjny w Warszawie pod naciskiem zwycięskiej Szwecji wybiera na króla Polski Stanisława Leszczyńskiego (1704); Leszczyński zawiera przymierze ze Szwecją, ale panujący jeszcze August II zawiązuje koalicję z Rosją i zezwala carowi Piotrowi I na prowadzenie wojny ze Szwecją na terytorium Polski (1704); Szwecja wkracza z wojskiem do Saksonii i August II zrzeka się korony polskiej (1706), jednak już po 3 latach, po zwycięstwie Rosji nad Szwedami pod Połtawą (1709), August II wraca do Polski a Leszczyński opuszcza kraj; po wprowadzeniu wojsk saskich do Polski, część szlachty wspierana przez Rosję, zawiązuje konfederację tarnogrodzką (1715) przeciwko Augustowi II i od tego okresu rozpoczyna się ingerencja Rosji w wewnętrzne sprawy Polski. W 1720 roku Prusy i Rosja zawierają traktat Poczdamski, mający na celu utrzymać w Polsce „złotą wolność” i nie dopuścić do niezbędnych reform. Sytuacja ekonomiczna chłopów w Polsce w tym czasie stawała się coraz trudniejsza, szlachta i kler podwyższali wymiar pańszczyzny i czynszów oraz innych powinności i ciężarów.


 

1.     Etymologia nazwiska Jakubas

 

Nazwisko Jakubas pochodzi od imienia Jakub. Jest to imię hebrajskie i jego zapis w tym języku ma postać: עקבה‎. W innych językach Jakub zapisywany jest następująco: łac. Jacobi, Jacobum, Jacobus; fran. Jaques; gre. Ιάκωβος; wł. Jacopo, Giacomo; hisz. Jacobo, Jaime; ang. Jacob, James; niem. Jakob; lit. Jokūbas; ros. Яков; uk roku Яків; jap. Jakubbu.

Od imienia Jakub wywodzi się wiele staropolskich nazwisk.

Słownik staropolskich nazw osobowych” - nazwiska wywodzące się od imienia Jakub powstałe w Polsce w Średniowieczu.

W przedstawionym powyżej „Słowniku staropolskich nazw osobowych” Witolda Taszyckiego – PAN 1968 – 1970, podano prawie 50 nazwisk powstałych od imienia Jakub: Jakubek, Jakubko, Jakubk, Jakobek, Jakobko, Jakosz, Jakub, Jakosz, Jakuszek, Jakubik, Jakubiec, Jakobiec, Jakowic, Jekowiec, Jakibik, Jakobik, Jakubin, Jakobin, Jakowin, Jakubiss, Jakubowa, Jakubiszowa, Jakobuszkowa, Jakubka, Jakubko, Jakubkowa, Jakubkowic, Jakubow, Jekubow, Jakubowic, Jakubowicz, Jakubowski, Jakul, Jakusz, Jekusz, Jokusz, Jaka, Jakosz, Jaksa, Jaksza, Jakuszek, Jakuszowic, Jakuszyc, Jaszusz, Jakusza, Jakuszek, Jakuszko, Jakuszowa, Jakuszewa. Wszystkie te nazwiska dotyczą rycerzy, szlachty, bogatszych chłopów (kmieci) i rzemieślników. Najstarsze z tych nazwisk to nazwisko Jakubek, które w 1272 roku nosił rycerz z Kruszynowa k/Wieliczki. Z analizy nazwisk w tym Słownika wynika, że w Średniowieczu nie powstało nazwisko Jakubas.

Kazimierz Rymut, który wchodził w skład zespołu redakcyjnego powyższego „Słownika staropolskich nazw osobowych”, opracował własny „Słownik etymologiczny”, w którym podaje, że nazwisko Jakubas pojawia się w 1661 roku Niestety, nie odnaleziono na razie dokumentu na podstawie którego K. Rymut podał tę informację. Znaleźliśmy natomiast dwa przykłady istnienia nazwiska Jakubas w 1676 roku i 1686 roku We wsi Jabłonków na Śląsku Cieszyńskim (obecnie Czechy) w 1676 roku żył Jakubas Martinus. Informacje o Martinusie pochodzą z książki Jarosława Lipowskiego „Nazwiska z Jabłonkowa u schyłku XVII w.” - Uni.Wrocł. 2002 – str.73.

 

 

Powyższy fragment książki Lipowskiego oprócz nazwiska Jakubas zawiera również nazwiska Jakubcowa i Jakubosz. Wynika stąd, że w Jabłonkowie w XVII wieku trwał proces kształtowania się nazwisk. Przy każdym nazwisku podano, od jakiej nazwy pochodzi dane nazwisko, np. Jaców od imienia Jacek, Jakubas od Jakuba. Dla nazwisk Jakubcowa i Jakubosz Jakuboszowa podano, że pochodzą od nazwiska Jakubas. Prawdopodobnie wymienione w powyższym fragmencie osoby, Martinus, Hedviga i Susanna, należały do jednej rodziny.

Drugi przykład, to pojawienie się nazwiska Jakubas w XVII wieku na Sądecczyźnie. Poniższa wzmianka o Woyciechu Jakubas z 1686 roku pochodzi z książki Józefa Bubaka „Słownik nazw osobowych i elementów identyfikacyjnych Sądecczyzny XV – XVII w.”

 

W powyższym fragmencie skrót KC oznacza Księgę Cechu szewskiego w Starym Sączu z lat 1598 – 1709. Wynika z niego, że Woyciech Jakubas był szewcem, i to szewcem ucciwym J. Widzimy też, że w Starym Sączu wystąpiły inne nazwiska wywodzące się od imienia Jakub: Jakubczyk, Jakubek, Jakubieński.

 

Do XVII wieku większość osób stanu chłopskiego nie posługiwała się nazwiskami, włościanie byli identyfikowani za pomocą imienia, przydomku lub przezwiska. W 1607 roku piotrkowski synod biskupów wprowadził obowiązek spisywanie metryk chrztów, w których należało zapisywać nazwisko ojca dziecka oraz nazwiska rodziców chrzestnych. W parafii Nasiechowice zachowały się księgi metrykalne dopiero od 1773 roku, więc nie można prześledzić procesu kształtowania się nazwiska Jakubas. Co ciekawe, na każdej z najstarszych ksiąg urodzeń, ślubów i zgonów są dopiski: „Księga 2”. Oznacza to, że są to drugie księgi metrykalne i wcześniej były pierwsze księgi. Jeśli uda się odszukać te pierwsze księgi, to materiał badawczy znacznie poszerzy się i wiele zagadek zostanie rozwiązanych.

Istnieje jednak parafia, w której również ukształtowało się nazwisko Jakubas i która posiada metryki z XVII w., czyli o 100 lat starsze od metryk nasiechowskich. Jest to parafia Niekrasów w powiecie Staszów diecezji sandomierskiej, leżąca 100 km od Nasiechowic. Co ciekawe, już dwa wieki wcześniej w XV w. Niekrasów i Nasiechowice wchodziły razem w skład rozległej prebendy zwanej Dzieiwęcielską (od Dziewięcioł w parafii Nasiechowice). Opisuje to Jan Długosz w dziele „Liber beneficjorum” w rozdziale „Praebenda et canonicatus Cracoviensis in choro dextro dicta Dzyewyathelska”.

W parafii Niekrasów w okresie 1680 – 1914 urodziły się 223 osoby o nazwiskach wywodzących się od imienia Jakub. Są to nazwiska: Jakubas, Jakubasz, Jakubasik, Jakubasek i Jakubczak – patrz poniższa tabela.

 

Okres

Jakubas

Jakubasz

Jakubasik

Jakubasek

Jakubczak

1680 – 1699

0

6

10

2

11

1700 – 1778

53

4

10

0

7

1779 – 1914

120

0

0

0

0

 

W okresie 1680 – 1699 w parafii Niekrasów nie było ani jednej osoby o nazwisku Jakubas, zaś w okresie 1700 – 1778 były już 53 takie osoby. W okresie 1779 – 1914 było 120 Jakubasów i równocześnie zniknęły całkowicie pozostałe 4 nazwiska: Jakubasz, Jakubasik, Jakubasek i Jakubczak. Podobnie przedstawia się sprawa tych nazwisk w metrykach małżeństw tej parafii. Do 1764 roku występują nazwiska: Jakubas, Jakubasz, Jakubasik, Jakubasek i Jakubczak, natomiast później występuje już tylko nazwisko Jakubas.

Zobaczmy szczegółowo, na przykładzie rodziny Andrzeja i Jadwigi z Matiaszowa (parafia Niekrasów), jak kształtowało się nazwisko Jakubas. Oto wykaz dzieci urodzonych w tej rodzinie:

1.      Jakubasz Bartłomiej 1681

2.      Jakubasik Jadwiga 1683

3.      Jakubasik Stanisław 1687

4.      Jakubasik Katarzyna 1688

5.      Jakubasek Agata 1691

6.      Jakubasz Walenty 1693

7.      Jakubasz Franciszek 1696

8.      Jakubas Jan 1701

Z powyższego zestawienia wynika, że w jednej rodzinie na przestrzeni 20 lat 8 urodzonym dzieciom nadano 4 różne nazwiska. Pierwsze dziecko Bartłomiej (Bartholomeu) miało nazwisko Jakubasz (metryka poniżej), troje następnych dzieci miało nazwisko Jakubasik, kolejne dzieci miały nazwiska Jakubasek i Jakubasz, a ostatnie dziecko Jan (Joannen) miało nazwisko Jakubas (metryka poniżej).

Metryka chrztu Bartłomieja (Bartholomeu) Jakubasz z 1681 roku – Matiaszów, parafia Niekrasów.

Metryka chrztu Jana (Joannen) Jakubas z 1701 roku – parafia Niekrasów.

 

Taka dowolność i różnorodność nazwisk dzieci w jednej rodzinie świadczy o tym, że w drugiej połowie XVII w. w parafii Niekrasów nazwiska dopiero się kształtowały. Świadczy to również o tym, że nazwiska nie miały większego znaczenia w codziennym życiu mieszkańców. Nie posługiwano się wówczas żadnymi dokumentami potwierdzającymi nazwisko i w czasie kolejnego chrztu ksiądz w dowolny sposób zapisywał odmianę lub zbliżoną formę wcześniej nadanego nazwiska. Dobitnie potwierdzają to metryki ślubów z Niekrasowa. Np. Bartłomiej (1681), który w metryce chrztu ma nazwisko Jakubasz, w metryce ślubu z 1706 roku ma nazwisko Jakubas. Jadwiga (1683) w metryce chrztu ma nazwisko Jakubasik, a w metryce ślubu z 1724 roku ma zapisane Jakubaska. Były też sytuacje odwrotne, gdy nazwisko Jakubas zmieniało się na inne, np. Sebastian (1708) w metryce chrztu ma nazwisko Jakubas, a w metryce ślubu z 1741 roku ma nazwisko Jakubasik.

 

W Nasiechowicach proces kształtowania się nazwiska Jakubas przebiegał prawdopodobnie podobnie jak w Niekrasowie. Metryki nasiechowskie sprzed 1773 roku nie zachowały się, więc nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy przed tym rokiem występowały tam nazwiska: Jakubasz, Jakubasik, Jakubasek, Jakubczak lub inne pochodzące od imienia Jakub. Po 1773 roku w metrykach parafii Nasiechowice występuje już tylko nazwisko Jakubas. Zdarzył się tylko jeden przypadek odbiegający od tej reguły, mianowicie w 1827 roku w metryce ślubu Jana Dokładańskiego z Franciszką Bielawską, podano, że matką Franciszki jest Anna Jakubczak. Oczywiście sprawdziliśmy, jakie nazwisko ma Anna Jakubczak w innych swoich metrykach i okazało się, że w metryce ślubu z 1797 roku  ma wpisane nazwisko Jakubasowna, zaś w metryce zgonu z 1848 roku ma tylko nazwisko po mężu Bielawska, a nie ma podanego nazwiska panieńskiego.

Nazwisko Jakubas pojawia się po raz pierwszy w metrykach nasiechowskich w 1774 roku i co ciekawe występują tam dwie osoby o tym nazwisku.

 

Najstarsza metryka z Nasiechowic (1774) z nazwiskiem Jakubas – chrzest Anastazji, córki Franciszka Jakubasa i Jadwigi Kulawczyk. Rodzice chrzestni: Wojciech Bielawski i Małgorzata Jakubas.

 

Istnieją jeszcze dwa pośrednie dowody na to, że w Nasiechowicach i w najbliższej okolicy przebiegał proces kształtowania się nazwiska Jakubas. Otóż natrafiliśmy na metrykę ślubu z 1708 roku z parafii Prandocin (5 km od Nasiechowic), w której zapisano, że związek małżeński zawarł Bartłomiej Jakubiczek z Marianną Zmora. Oczywiście próbowaliśmy sprawdzić, jakie nazwisko miał Bartłomiej w innych swoich metrykach, ale nie odnaleźliśmy tych metryk.

Drugim dowodem jest Kacper Jakubas (pra5dziadek autora Stanisława), urodzony w Nasiechowicach w 1755 roku. Kacper ożenił się w Kalinie Wielkiej (10 km od Nasiechowic) i tam widnieje w spisie ludności z 1791 roku, jako karczmarz Jakubasik. Kacper wrócił z rodziną do Nasiechowic i w dwóch zapowiedziach ślubu syna jest zapisany jako Jakubasik, ale w samym akcie tego ślubu jest zapisany jako Jakubas.

 

Oprócz Niekrasowa i Nasiechowic duże skupisko Jakubaszów, Jakubasów, Jakubasików i Jakubaszków występowało w regionie lubelskim. Np. w 1632 roku w parafii Wilczyska k/Garwolina nazwisko Jakubasz pojawia się w metryce urodzenia Walentego, syna Mateusza Jakubasza i Ewy. Nazwisko Jakubas pojawia się również w 1765 roku w parafii Wojciechów k/Nałęczowa w metryce urodzenia Zofii, córki Kazimierza Jakubasa i Anny. W dostępnych bazach genealogicznych Lubelszczyzny zawierających metryki z XVII – XIX wieku, nazwisko Jakubas występuje 160 razy, nazwisko Jakubasz 126 razy, nazwisko Jakubasik 37 razy, nazwisko Jakubaszek 432 razy, nazwisko Jakubczak 0 razy.

 

Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej fakty o Jakubasach z Niekrasowa, Nasiechowic, Jabłonkowa, Starego Sącza i Lubelszczyzny, należy stwierdzić, że nazwisko Jakubas powstało niezależnie od siebie w kilku miejscach w Polsce w połowie XVII w.

 

 


 

 

2.     Baza rodu Jakubas

 

Na podstawie spisu ludności Nasiechowic z 1791 roku oraz na podstawie ksiąg metrykalnych parafii Nasiechowice od 1773 roku (metryki te znajdują się w Archiwum Archidiecezjalnym w Kielcach oraz w Archiwach Państwowych w Kielcach i w Krakowie), a także na podstawie dokumentów rodzinnych, została utworzona baza rodu Jakubas składająca się z ponad 800 osób. Baza Jakubasów jest arkuszem Excela, w którym dla każdej osoby zebrano wszystkie najważniejsze informacje.

 

Początek bazy 800 Jakubasów.

 


 

W bazie Jakubasów zgromadzono następujące dane osobowe poszczególnych osób: imię i nazwisko, rok urodzenie, wiek ojca i wiek matki w chwili urodzenia, miejsce urodzenia z numerem domu, numer metryki urodzenia, imię ojca, imię i nazwisko panieńskie matki, nazwisko i imię małżonka z datą i miejscem ślubu, numer metryki ślubu, datę i miejsce zgonu, numer metryki zgonu, długość życia, uwagi, rok urodzenia i zgonu małżonka/małżonki oraz nazwiska rodziców małżonka/małżonki. Oprócz 800 Jakubasów znajdujących się w bazie, wypisano w niej również dzieci kobiet Jakubas mające nazwiska ich mężów. Łącznie w bazie występuje 1350 osób.

Papierowy wydruk bazy Jakubasów ma długość 3,5 m. Poniżej przedstawiono skróconą wersję tej bazy, zawierającą imiona i rok urodzenia wszystkich osób o nazwisku Jakubas, a dla osób, które zawarły związek małżeński, również imię i nazwisko małżonka oraz datę ślubu.

Jakub 1709 (Katarzyna 1740), Thomas 1718 (Anastazja 1738), Thoma 1718 (Sophia Kuras 1776), Maciej 1730 (Ewa 1775), Francisci 1735 (Hedvigis Kulawczyk 1773), Karol 1737 (Zofia 1760), Karol 1737 (Hedvigis Włosek 1772), Karol 1737 (Marianna Wrona 1797), Luca 1742 (Margaritha Wojtas 1765), Casimiri 1743 (Agatha Swedura 1764), Sophia 1743, Agnetis 1744 (Conti Zydor ), Sophia 1744 (Andream Dyla 1776), Agnes 1744, Agnetem 1744 (Valentii Mrozowski 1774), Margarita 1744, Hyacinthi 1745 (Constantia 1774), Hyacinthi 1745 (Catharina Przewdziecka 1784), Josephi 1747 (Marianna 1776), Sophiam 1749, Jan 1751 (Małgorzata 1774), Maciej 1751 (Gertruda Krupa 1780), Wojciech 1751 (Marianna Kaflik ), Wojciech 1751 (Marianna Twardowska 1792), Romani 1752 (Agatha 1773), Mathai 1754 (Catharina Swedura 1776), Kacper 1755 (Marianna Makulina 1775), Kacper 1755 (Barbara Głąbowna 1792), Mariannam 1755, Susannam 1756 (Josephum Jagielski 1777), Francisca 1757 (Petri Wojtas 1777), Catharina 1758 (Gaspari Dyla 1774), Kazimierz 1759 (Anna Wojtas 1794), Tomasz 1759 (Małgorzata Cierniowska ), Ursulam 1759 (Vitium Włosek ), Mariannam 1759 (Laurentium Gradzik 1789), Katarzyna 1759 (Filip Wojtas 1783), Agnetis 1760 (Hyacinthi Krzemień 1789), Joannis 1762 (Regina Latała 1786), Catharina 1763 (Casimiri Nowak 1793), Mariannam 1764 (Benedicti Dyla 1792), Katarzyna 1765 (Stanisław Rusinek 1785), Petri 1765 (Susanna Przewdziecka 1789), Piotr 1765 (Helena Rutka 1809), Adalbertus 1766 (Constantia Golańska 1796), Thoma 1767 (Marianna Salomon 1786), Tomasz 1767 (Anna Kuras 1802), Bibianna 1767, Walenty 1768, Simon 1769 (Zofia Banasiowa ), Joannes 1771, Dominicum 1771 (Catharina Krzymycka 1797), Theresia 1772 (Urbanum Przewdziecki 1792), Andrzej 1772 (Francisca Zemła 1796), Andrzej 1772 (Agata Sakłak 1832), Theresia 1772 (Petri Gauda 1795), Szymon 1772 (Zofia Szarpska ), Szymon 1772 (Marianna Rusinek 1826), Theresia 1772 (Petri Bielacki 1795), Jachym 1773, Marianna 1773, Catharina 1774, Anastasja 1774 (Laurenty Twardowski 1796), Orsulam 1774, Regina 1774 (Krzysztof Słaby 1810), Francisci 1774 (Katarzyna Hebdowska ), Marianna 1775 (Wincenty Włodarz ), Gertruda 1775, Justinam 1775, Mariannam 1775, Annam 1775 (Thoma Bielaski 1797), Casimiri 1776, Adalbertum 1777, Mariannam 1777, Ursulam 1777, Thoma 1777, Salomea 1777, Agata 1778 (Sebastian Wojtas 1814), Laurentium 1779, Franciszka 1779, Marianna 1779, Joannes 1779, Josephum 1779, Mariannam 1779 (Szczepan Cieniak ), Marianna 1779 (Wincenty Włodarczyk ), Ewa 1779 (Jan Faterek 1814), Wojciech 1779 (Marianna Włosek ), Ewa 1779 (Franciscam Burda 1804), Joannem Gvalbertum 1780, Clementem 1780, Marcin 1780 (Marianna Hebdowska ), Mariannam 1780, Mariannam 1781, Aghata 1781 (Antoni Starek ), Marianna 1781, Jakub 1781 (Rosalia Dyla 1822), Jakub 1782, Agnieszka 1782, Zofia 1782 (Kajetan Włosek ), Jan 1782 (Katarzyna Swedura 1805), Thoma 1783, Jaochimum 1783, Salomeam 1783, Jan 1783 (Salomea Swedura 1804), Susannam 1783, Marianna 1783 (Jerzy Zębala ), Regina 1784 (Wawrzyniec Cierniowski ), Regina 1784 (Marcin Mikina 1822), Casimiri 1784, Salomea 1784 (Jan Cierniawski ), Stanisław 1785, Szczepan 1785 (Marianna Wojtas 1814), Adalbertum 1785, Agnieszka 1785, Grzegorz 1786, Catharina 1786, Wojciech 1786, Cunegundem 1786, Małgorzata 1787 (Marcin Prządzik ), Magdalena 1788, Ignatium 1788, Elizabetham 1788, Franciszek 1788 (Anna Mamczyńska 1811), Franciscam 1788, Marianna 1789, Josephum 1790, Magdalenam 1790 (Piotr Migdał ), Victoriam 1791, Mathia 1792, Catharina 1792, Crescentiam 1793, Magdalenam 1793, Catharina 1793, Franciscam 1793, Jakub 1794 (Barbara Przewdziecka 1815), Jakub 1794 (Marianna Wojtas 1824), Agnetem 1795, Luciam 1796 (Jan Bielaski 1824), Ursulam 1796 (Marcin Wrona 1820), Paulum 1796 (Anna Wojtas 1822), Marianna 1796, Helenam 1796 (Grzegorz Bielawski ), Salomeam 1796, Walenty 1797 (Marianna Rydz 1823), Walenty 1797 (Helena Jakubas 1830), Gasparum 1797, Agnetem 1797, Catharina 1798, Andreas 1799, Piotr 1799 (Marianna Słaby 1820), Piotr 1799 (Marianna Wrona 1830), Anna 1799, Helenam 1800 (Jan Wojtas 1816), Marcin 1800 (Barbara Swedura ), Mariannam 1801, Katarzyna 1801 (Walenty Podoba 1823), Salomea 1801, Salomea 1801, Salomea 1802, Magdalena 1802 (Marcin Sakłak 1818), Marcyanna 1802 (Szymon Kuras 1818), Małgorzata 1802 (Bernard Cierniowski ), Regina 1802, Jan 1802 (Jadwiga Janik ), Franciscam 1803, Helana 1803, Agata 1803 (Józef Kałwa 1824), Marcin 1803 (Barbara Zdyb ), Joannes 1804, Regina 1804, Antonius 1804, Francisca 1804, Sophiam 1804, Mateusz 1805 (Marianna Golańska 1832), Mateusz 1805 (Marianna Bielaska 1843), Kazimierz 1805 (Regina Ciernioska 1824), Jacek 1805, Marianna 1806 (Jan Przewdziecki 1828), Marianna 1806 (Jakub Mamczyński 1853), Mateusz 1806 (Anna Ciernioska 1828), Katarzyna 1806 (Franciszek Przeniestak 1826), Joannes 1806, Wincenty Jakuboski 1807, Petrus 1808, Feliks 1808 (Tekla Francyk 1828), Mikołaj 1809, Helena 1810 (Walenty Jakubas 1830), Margaritha 1810, Thomas 1810, Jan 1810 (Marianna Karwat ), Jadwiga 1811, Franciszek 1811, Jan 1811 (Marianna Kowal ), Salomea 1811, Kazimierz 1811, Franciszek 1811, Zofia 1811, Marianna 1811, Paweł 1812 (Agnieszka Budka 1832), Magdalena 1812 (Józef Murowany 1827), Klemens 1812, Jan 1812 (Marianna Kubińska 1832), Marianna 1812, Jadwiga 1812 (Piotr Duda 1833), Joachim 1812 (Zofia Gajos 1837), Antoni 1813, Wojciech 1813, Magdalena 1814, Magdalena 1814 (Feliks Franciszek Bielaski 1836), Franciszka 1814, Maciej 1814 (Marianna Włosek 1834), Maciej 1814 (Marianna Ciernioska 1849), Ewa 1814, Agnieszka 1815, Joachim 1815 (Apolonia Dokładańska 1836), Zofia 1815, Marianna 1815 (Joachim Łach ), Marianna 1816 (Kazimierz Bielaski 1831), Marianna 1816 (Jan Włodarczyk 1831), Marianna 1816, Agnieszka 1816, Małgorzata 1816, Józef 1817, Jakub 1817, Wojciech 1818, Franciszka 1818 (Jan Włodarz 1834), Piotr 1819, Franciszek 1819 (Margaryta Ciernioska Matuła 1849), Wojciech 1819, Marianna 1819 (Franciszek Piwowarczyk 1844), Marcyanna 1820 (Franciszek Kuras 1837), Tomasz 1821 (Krescencja Cholewa 1841), Józef 1822 (Gertruda Faterek 1841), Józef 1822 (Marianna Skalska 1881), Magdalena 1822 (Petrus Ziębowski 1843), Franciszek 1823, Marianna 1823, Wincenty 1823, Gertruda 1823 (Jan Ryło 1839), Hieronim 1823 (Tekla Kowal 1858), Marcyanna 1824 (Jacenty Małkowicz 1842), Zofia 1824 (Łukasz Bielaski 1843), Barbara 1824, Marianna 1825 (Maciej Mikina 1846), Marianna 1825, Małgorzata 1825 (Piotr Włoszek 1842), Małgorzata 1825 (Szczepan Dąbrowski 1856), Franciszek 1826 (Tekla Ciernioska 1848), Augustyn 1826 (Marianna Wąsik 1864), Augustyn 1826 (Katarzyna Sobielga 1873), Agnieszka 1826, Marianna 1826, Marianna 1827, Wiktoria 1827, Franciszek 1827 (Marianna Kałwa 1858), Ludwik 1827, Piotr 1827 (Agata Tłuszcz 1852), Stanisław 1829, Mateusz 1829, Józef 1829 (Marianna Kałwa 1848), Jan 1829, Tekla 1830 (Wojciech Wojtas 1851), Jakub 1831 (Marianna Głowacka ), Tekla 1831 (Jan Baradziej ), Anastazja 1832 (Marcin Ryło 1859), Jan 1832 (Marianna Murowana 1853), Ludwika 1832, Hieronim 1832 (Tekla Woytal 1858), Zofia 1833, Katarzyna 1833 (Franciszek Łakomy 1877), Jan 1833, Łukasz 1833 (Anna Sych 1853), Agata 1833, Franciszka 1833 (Alexy Maliszewski 1853), Kazimierz 1834 (Magdalena Jakubas 1859), Jan 1834, Joanna Barbara 1834 (Feliks Jaworski 1857), Magdalena 1835 (Kazimierz Jakubas 1859), Magdalena 1835 (Błażej Bielaski 1862), Dominik 1835 (Marianna Janda ), Apolonia 1836, Franciszek 1836, Jakub 1836 (Marianna Grucał 1859), Elżbieta 1836, Franciszek 1837 (Katarzyna Bielaska 1857), Elżbieta 1837 (Jan Karkowski 1858), Franciszek 1837 (Anna Swedura 1855), Franciszek 1837 (Marianna Mitka 1862), Franciszek 1837 (Elżbieta Marchewka 1884), Andrzej 1838 (Katarzyna Kowal 1857), Paweł 1838, Marianna 1838, Marianna 1839, Marianna 1839, Szymon 1839 (Anastazja Hebdowska 1860), Szymon 1839 (Marianna Bielaska 1898), Agata 1840 (Franciszek Franczyk 1861), Piotr 1840 (Józefa Niewiara 1875), Stefan 1840, Maciej 1840 (Katarzyna Kubińska 1862), Zofia 1840 (Wojciech Byk 1861), Franciszek 1841, Marianna 1841, Wit 1842, Andrzej 1842 (Petronela Bielaska 1865), Michał 1842 (Rozalia Kramarz ), Marianna 1842, Elżbieta 1843, Joanna 1843, Franciszka 1843 (Jan Cerek 1866), Marianna 1843, Marianna 1843, Franciszek 1843 (Franciszka Ryło 1862), Andrzej 1844, Florian 1844, Antonina 1844, Marianna 1845 (Wincenty Koziara 1863), Józef 1845 (Agata Włosek 1865), Michał 1845 (Marianna Kostecka 1881), Michał 1846, Tomasz 1846, Franciszka 1846 (Jan Kubiński 1862), Wiktoria 1846, Marcin 1847, Agata 1848 (Wit Pasiński 1877), Agata 1848 (Antoni Sewioł 1885), Agata 1848 (Stanisław Ordys 1908), Petronela 1849, Magdalena 1849 (Ignacy Migdał 1879), Józefa 1850, Marianna 1850 (Franciszek Sakłak 1875), Apolonia 1851 (Michał Musiał 1879), Jan 1851, Marianna 1851, Piotr 1852, Marianna 1852 (Wawrzeniec Bielaski 1868), Marianna 1852 (Wojciech Kałwa 1877), Katarzyna 1852 (Franciszek Łakomy 1877), Katarzyna 1853 (Łukasz Kowal 1870), Tomasz 1853, Jadwiga 1854, Elżbieta 1854, Feliks 1854, Marianna 1854 (Aleksander Wójcik 1909), Marianna 1855, Agata 1856, Antoni 1857 (Tekla Smulska 1879), Salomea 1857, Marianna 1857, Wawrzeniec 1857, Jakub 1857, Marianna 1857, Magdalena 1858, Anna 1858 (Józef Mamczyński 1882), Wojciech 1858, Wit 1858 (Katarzyna Brudka 1881), Wit 1858 (Marianna Łakoma 1886), Piotr 1858, Antoni 1858 (Marianna Doniec 1889), Maciej 1859, Wojciech 1859, Franciszek 1859 (Marianna Jarno 1885), Józef 1859, Paweł 1859 (Anna Swobodzińska ), Paweł 1860, Józef 1860 (Marianna Szymczyk 1883), Franciszka 1860 (Paweł Popiołek 1897), Anna 1860, Marianna 1861 (Wojciech Kałwa 1877), Andrzej 1861 (Joanna Słabosz 1897), Wojciech 1861 (Katarzyna Sobańska 1891), Józef 1861 (Apolonia Sobczyk 1884), Józef 1861, Małgorzata 1861, Wojciech 1861 (Katarzyna Ozdoba 1893), Marianna 1862 (Gerwazy Wąsik 1882), Marianna 1862 (Jan Łakomy 1880), Petronella 1862, Katarzyna 1862, Paweł 1862 (Marianna Adamczyk ), Małgorzata 1863 (Ludwik Filipek 1884), Wojciech 1863, Jan 1863, Katarzyna 1863, Marianna 1863 (Jakub Sadowski 1883), Agata 1863, Stanisław 1864 (Wiktoria Dziura 1889), Augustyn 1864, Stanisław 1864 (Marianna Woźniowska 1900), Franciszka 1864 (Łukasz Żurek 1893), Wit 1865, Wawrzeniec 1865, Katarzyna 1865 (Franciszek Włosek 1887), Petronella 1865 (Antoni Dziura 1885), Petronella 1865 (Jan Kowar 1884), Ludwik 1865, Katarzyna 1865 (Piotr Swedura 1886), Wojciech 1865, Mikołaj 1866, Marcin 1866, Katarzyna 1866, Jadwiga 1866 (Wincenty Marzec 1884), Piotr 1866 (Marianna Wontorek 1886), Wojciech 1867, Wiktoria Jadwiga 1867, Józef 1867, Jan 1867 (Magdalena Klimczyk 1886), Katarzyna 1867 (Andrzej Smulski 1887), Antoni 1867 (Marianna Mucha 1891), Piotr 1868 (Marianna Kolasa 1890), Wojciech 1868, Helena 1868 (Jan Łańcuch 1891), Franciszek 1868, Agnieszka 1868 (Stanisław Hebdowski 1891), Marianna 1868 (Andrzej Szlachta 1888), Piotr 1868 (Marianna Wiencek 1889), Jakub 1868 (Marianna Majka 1896), Ewa 1868 (Karol Maciczyk 1891), Marianna 1869 (Franciszek Manterys 1886), Jakub 1869, Stanisław 1869 (Antonina Piwowarczyk 1893), Stanisław 1869, Piotr 1869 (Marianna Wiencek ), Maciej 1870, Agata 1870, Marianna 1870 (Jakub Kukiela 1887), Zofia 1870 (Franciszek Wiencek 1886), Agata 1871 (Jakub Łapiński 1889), Stanisław 1871, Wincenty 1871, Katarzyna 1871 (Antoni Miłek 1895), Jan 1871, Anna 1871, Kazimierz 1871, Marianna 1871 (Aleksander Klimczyk 1890), Franciszek 1872 (Józefa Hećko 1908), Wojciech 1872 (Julianna Maj 1899), Wiktoria 1872 (Franciszek Włudarz 1893), Katarzyna 1872 (Piotr Belski 1890), Wit 1872, Magdalena 1873 (Tomasz Sakłak 1892), Piotr 1873 (Jadwiga Koziara 1897), Marianna 1873 (Jan Majka 1898), Kazimierz 1874, Katarzyna 1874 (Jan Kilijan 1894), Wit 1874 (Katarzyna Żurek 1895), Stanisław 1874, Szczepan Andrzej 1874 (Ewa Podsiadło 1897), Katarzyna 1874, Katarzyna 1874, Błażej 1875, Franciszek 1875, Józef 1875, Wojciech 1875 (Franciszka Błaszczak 1899), Jan 1875, Wojciech 1876 (Jadwiga Hebdowska 1899), Wojciech 1876 (Józefa Kaczur 1919), Julianna 1876 (Tomasz Podsiadło 1894), Piotr 1876, Szczepan 1876 (Petronela Klimczyk 1896), Łukasz 1877, Franciszek 1877, Franciszek 1877, Katarzyna 1877, Paweł 1878 (Petronela Cerek 1900), Katarzyna 1878, Jadwiga 1878, Tekla 1878 (Michał Całek 1900), Marianna 1878, Kacper 1879 (Petronela Bryła 1907), Marianna 1879 (Michał Michalski 1901), Stanisław 1879 (Petronela Franczyk 1904), Julianna 1879 (Aleksander Klimczyk 1896), Wincenty 1880, Agata 1880 (Józef Franczyk 1904), Stanisław 1881 (Anna Bryła 1917), Stanisław 1881 (Aniela Michalska 1927), Magdalena 1881 (Paweł Szyba 1904), Franciszek 1881, Anna 1882, Andrzej 1882, Andrzej 1882, Katarzyna 1883, Jan 1883, Stefan 1883 (Wiktoria Szumera 1907), Marianna 1883 (Szczepan Twardowski 1908), Florentyna 1884, Agata 1884, Józef 1884 (Marianna Dworak 1908), Jan 1885, Jan 1885, Jan 1885, Barbara 1885, Katarzyna 1885, Józef 1885 (Agnieszka Musiał 1909), Józef 1885 (Marianna 1910), Franciszek 1886 (Anna ), Jan 1886, Marianna 1886 (Władysław Matczyk 1910), Petronela 1886, Agata 1886 (Szczepan Hebdowski 1906), Franciszek 1887, Piotr 1887, Marianna 1887, Karolina 1887 (Józef Migdał 1910), Stanisława 1887 (Franciszek Włudarczyk 1919), Franciszek 1887 (Emilia ), Franciszek 1888 (Karolina Chrzanowska 1911), Marianna 1888, Franciszek 1888, Józef 1889, Katarzyna 1889 (Tomasz Ogórek 1911), Agata 1889, Wiktoria 1889, Wincenty 1889, Marianna 1890 (Szczepan Kubiński 1908), Józefa 1890, Wojciech 1890 (Aniela Bielawska 1914), Marianna 1890 (Szczepan Twardowski 1908), Karolina 1890 (Andrzej Natkaniec 1912), Franciszka 1891, Antoni 1891, Józefa 1891, Michał 1891, Jan 1891, Marianna 1892, Marianna 1892, Ludwika 1892, Jan 1893, Franciszka 1893 (Jan Karczmarczyk 1916), Józef 1893 (Józefa Lis 1926), Józef 1893, Marianna 1893 (Jan Kowal 1913), Rozalia 1893 (Jakub Bielawski 1923), Stanisław 1893, Jan 1893, Marianna 1893 (Jan Kowal 1913), Tomasz 1894, Piotr 1894, Wincenty 1894, Joanna 1894, Piotr 1894, Franciszek 1894, Florentyna 1895 (Piotr Kowar 1922), Tekla 1895, Marianna 1896 (Wawrzyniec Duda 1918), Józef 1896 (Franciszka Bijak 1920), Jan 1896, Magdalena 1897, Julianna 1897 (Stanisław Włosek 1920), Stanisław 1897, Wit 1897, Jan 1897, Jan 1897, Tomasz 1897, Franciszek 1898 (Anna Drapała ), Magdalena 1898 (Michał Janik 1919), Agata 1898 (Wincenty Karczmarczyk 1917), Władysław 1898, Franciszek 1898, Jakub 1898 (Antonina Piegza 1922), Weronika 1898, Katarzyna 1899, Stefan 1899, Florentyna 1899, Stefan 1899, Elżbieta 1900 (Franciszek Rejdak 1921), Józefa 1900 (Józef Bielawski 1927), Wiktoria 1900, Stefania 1900, Florentyna 1900 (Józef Bogacz 1917), Wincenty 1900, Roman 1900, Franciszka 1900 (Stanisław Grzeczka 1922), Feliks 1901 (Aleksandra Sobol 1928), Edward 1901, Franciszka 1901 (Franciszek Kobylec 1923), Franciszek 1901 (Marianna Tłuszcz 1926), Marianna 1901, Magdalena 1901, Józef 1902 (Julianna Miszczyk 1926), Marianna 1902 (Jan Kaczmarczyk 1921), Emilia 1902 (Józef Miszczyk 1927), Anna 1902 ( Kościelniak ), Jan 1902, Jan 1902, Katarzyna 1902 (Antoni Styczeń 1921), Józef 1902, Aniela 1903 (Władysław Włóczkowski 1925), Piotr 1903 (Wiktoria Gądek 1926), Wincenty 1903, Józefa 1903, Władysław 1904 (Francuska ), Waleria 1904, Józef 1904 (Aniela Bąchór ), Piotr 1904, Andrzej 1904, Tadeusz 1904, Zofia 1905, Stefan 1905, Piotr 1905, Stanisław 1906 (Marianna Walesa 1937), Władysław 1906 (Stanisława Kleszcz 1961), Piotr 1906, Teofila 1906, Szczepan 1906, Franciszka 1907 (Stanisław Nowak 1933), Stefania 1907 (Piotr Szych 1927), Wacław 1907, Franciszka 1908 ( Krajniewski 1928), Stefania 1908 (Jan Kulawczyk 1929), Helena 1908 (Stanisław Przechera 1928), Bronisława 1908, Józefa 1908, Jan 1908, Marianna 1908 (Władysław Bentkowski 1932), Józef 1908, Bronisława 1909, Bolesław 1909, Piotr 1909, Marianna 1909 (Tomasz Szlachta 1930), Bolesław 1909, Stefania 1909 (Karol Ordys 1927), Julianna 1910, Emilia 1911, Władysław 1911, Helana 1911, Felicja 1911, Jan 1911, Helena 1911, Jerzy 1911, Marianna 1912, Helena 1912, Genowefa 1912, Helena 1912, Genowefa 1912, Franciszek 1912, Władysława 1912, Marianna 1913, Jerzy 1913, Marianna 1913, Wacław 1913, Jan 1914, Edward 1914, Stanisław 1914, Józef 1914, Bronisław 1914, Bolesław 1914, Henryk 1914, Edward 1914, Andrzej 1914, Honorata 1915, Józefa 1915, Wojciech 1915, Szczepan 1915, Marianna 1916 (Stefan Skwarczyński 1935), Emilia 1916, Piotr 1916, Adolf 1916, Marianna 1916, Marianna 1916, Stanisław 1917, Wiktoria 1917, Stanisław 1917, Henryk 1917.


 

Jakubasowie zawarci w bazie „800” posiadają 135 różnych imion. Najczęściej występuje imię Marianna (76 osób), Jan (50 osób), Katarzyna (34 osoby), Franciszek (32 osoby), Józef (32 osoby), itd. Oto pełna lista imion Jakubasów:

Adam 1, Adolf 1, Agata 16, Agnieszka 13, Aleksander 1, Aleksandra 2, Anastazja 2, Andrzej 15, Aniela 4, Anna 11, Antoni 7, Antonina 1, Apolonia 4, Arkadiusz 1, Augustyn 3, Balbina 1, Barbara 4, Bartłomiej 1, Bibianna 1, Błażej 1, Bogusława 1, Bolesław 3, Bronisław 5, Bronisława 4, Czesław 1, Daniela 1, Dominik 2, Edward 3, Edyta 1, Elżbieta 6, Emilia 3, Eugenia 1, Eugeniusz 2, Ewa 5, Felicja 1, Feliks 4, Florentyna 4, Florian 1, Franciszek 32, Franciszka 19, Genowefa 5, Gertruda 2, Grzegorz 2, Halina 3, Helena 11, Henryk 3, Henryka 1, Hieronim 2, Honorata 1, Ignacy 1, Irena 1, Jacek 1, Jadwiga 7, Jakub 13, Jan 50, Janina 6, Janusz 2, Jaochim 1, Jerzy 3, Joachim 3, Joanna 2, Józef 32, Józefa 8, Julianna 5, Justyna 2, Kacper 4, Karol 1, Karolina 3, Katarzyna 34, Kazimiera 1, Kazimierz 10, Klemens 2, Krescencja 1, Krystyna 2, Kunegund 1, Leokadia 1, Lucjan 2, Ludwik 2, Ludwika 2, Łucja 1, Łukasz 3, Maciej 10, Magdalena 18, Małgorzata 10, Marcin 5, Marcyanna 3, Maria 5, Marian 1, Marianna 76, Mateusz 4, Michał 5, Mieczysław 3, Mieczysława 1, Mikołaj 2, Natalia 1, Paweł 8, Petronela 5, Piotr 29, Regina 6, Robert 1, Roman 2, Rozalia 1, Ryszard 1, Sabina 1, Salomea 9, Stanisław 22, Stanisława 5, Stefan 5, Stefania 5, Szczepan 4, Szymon 5, Tadeusz 2, Tekla 4, Teofila 1, Teresa 3, Tomasz 13, Urszula 4, Wacław 2, Walenty 3, Waleria 1, Wawrzyniec 3, Weronika 1, Wiesław 1, Wiktoria 9, Wincenty 9, Wit 7, Witold 1, Władysław 6, Władysława 4, Włodzimierz 1, Wojciech 24, Zdzisław 1, Zofia 18, Zuzanna 2, Zygmunt.1.

 


 

3.     Statystyki rodu Jakubas

 

Wśród wszystkich 800 Jakubasów 591 osób urodziło się w parafii Nasiechowice. Pozostałe osoby urodziły się w innych parafiach, ale są one potomkami osób urodzonych w Nasiechowicach. W całej parafii w latach 1773 – 1945 urodziło się 9060 osób, zatem Jakubasowie stanowią 7% wszystkich urodzonych. Ród Jakubas był najliczniejszym rodem we wsi Nasiechowice i tę miejscowość uznajemy za kolebkę rodu.

Najwięcej Jakubasów (po 9 osób) urodziło się w latach: 1779, 1868, 1893 i 1914. Liczba urodzeń w całym okresie 1773 – 1945 nie była rozłożona równomiernie. W latach 1773 – 1856 rodziło się średnio 3,4 osoby na rok (odchylenie standardowe 1,8), przez następnych 50 lat, czyli w latach 1857 – 1915, liczba urodzeń wzrastała i średnia wynosiła 5,2 osób (odchylenie standardowe 1,9), zaś przez kolejne 30 lat (1916 – 1945) roczna liczb urodzeń zaczęła maleć i średnia znów wynosiła 3,4 osoby (odchylenie standardowe 1,6). Odchylenie standardowe, które podajemy dla poszczególnych średnich jest ważne, gdyż informuje, czy większość danych jest skupiona wokół średniej, czy raczej występuje ich większy rozrzut od średniej. Np. odchylenie 1,6 dla średniej liczby urodzeń 3,4 jest dość duże (wynosi 47% średniej), a więc w większości przypadków roczna liczba urodzeń nie wynosiła około 3 osób, lecz raczej około 2 lub około 5 osób rocznie.

Spośród wszystkich 800 Jakubasów, 366 Jakubasów zawarło związek małżeński, w tym 248 związków zawarto w parafii Nasiechowice. Łącznie w całej parafii zawarto 2556 związków małżeńskich, czyli małżeństwa Jakubasów stanowią prawie 10% wszystkich małżeństw.

Najwięcej związków małżeńskich zawarli Jakubasowie w 1810 roku – 9 małżeństw. Średnio Jakubasowie zawierali 2 małżeństwa rocznie. Średni wiek zawarcia związku małżeńskiego dla kobiet Jakubas wynosił 23 lata, odchylenie standardowe 6,2. W tym przypadku odchylenie standardowe jest małe w porównaniu do średniej, więc w większości przypadków kobieta miała około 23 lata, a rzadko miała 18 lat lub 30 lat. Były dwa przypadki zawarcia związku małżeńskiego przez 15-letnie panny i 10 przypadków zawarcia związku przez 16-letnie panny. Dla mężczyzn Jakubas, średni wiek zawarcia związku małżeńskiego wynosił 26 lat (odchylenie standardowe 7,1). Był jeden przypadek zawarcia związku małżeńskiego przez 18-letniego kawalera i 6 przypadków zawarcia związku małżeńskiego przez 19-letniego kawalera.

Najwięcej dzieci miała Agata Jakubas z mężem Jakubem Łapińskim. W latach 1890 – 1914 urodziło im się 14 dzieci. Również Józef Jakubas z żoną Apolonią Sobczyk mieli 14 dzieci (w latach 1885 – 1912). W statystycznej rodzinie Jakubas było średnio 5 dzieci (odchylenie standardowe 2,9).

Średni wiek ojca w chwili urodzenia pierwszego dziecka wynosi 29 lat. Uwzględniając wszystkie dzieci, średni wiek ojca wynosi 34,7 lat (odchylenie standardowe 8,3). W tym przypadku odchylenie standardowe jest dość małe (stanowi 24% średniej), czyli wiek ojca często był zbliżony do średniej, czyli mieścił się w przedziale 30 – 38 lat.

Średni wiek matki w chwili urodzenia pierwszego dziecka wynosi 24 lata. Uwzględniając wszystkie dzieci, średni wiek matki wynosi 29,7 lat (odchylenia standardowe 7,1).

Dla 8% małżeństw pierwsze dziecko rodziło się w tym samym roku, co rok zawarcia związku małżeńskiego, dla 40% małżeństw upłynął 1 rok, dla 23% były to dwa lata. Średnia liczba lat, jakie upłynęły od zawarcia związku małżeńskiego do chwili urodzenia pierwszego dziecka wynosi 2,3 lat (odchylenie standardowe 2,1).

 

Najstarszym Jakubasem w chwili urodzenia swego dziecka był Franciszek Jakubas (1837), któremu w wieku 63 lat urodziło się szóste dziecko, syn Roman (jego żona Elżbieta Marchewka miała wówczas 40 lat). Najstarszą Jakubasową w chwili urodzenia swego dziecka była Anna Jakubas z domu Wojtas (1798), która mając 48 lat urodziła dziewiąte dziecko, syna Michała (mąż Paweł Jakubas miał wówczas 50 lat).

 

Małżonkowie Jakubasów pochodzili z 229 różnych rodzin. Najwięcej związków małżeńskich zawarli Jakubasowie z Bielawskimi (15 osób), Włoskami (11 osób), Wojtasami (10 osób), Cierniowskimi (8 osób), Jakubasami (8 osób), Swedurami (7 osób), Hebdowskimi (6 osób). Sakłakami (6 osób), Klimczykami (5 osób), Kowalami (5 osób), Kubińskimi (5 osób), Kurasami (5 osób), Migdałami (5 osób), Przewdzieckimi (5 osób), itd. Oto pełna lista nazwisk małżonków Jakubasów:

Adamczyk 1, Adamek 1, Banaś 1, Baradziej 1, Barwikowski 1, Bąchór 1, Belski 2, Bentkowski 1, Bielawski 15, Bijak 1, Błaszczak 1, Bogacz 1, Breksa 1, Brudka 1, Bryła 2, Bucki 1, Budka 1, Burda 1, Byk 1, Całek 1, Cerek 2, Cholewa 1, Chrzanowski 1, Cieniak 1, Cierniowski 8, Ćwierz 1, Dąbrowski 2, Dokładański 1, Doniec 1, Drake 1, Drapała 1, Duda 2, Dudek 1, Dworak 1, Dyla 4, Dziela 1, Dziura 3, Faterek 3, Filipek 1, Florczak 1, Francyk 4, Frania 1, Gajos 2, Gajosińska 1, Gałda 1, Gądek 2, Głąb 1, Głowacki 1, Golański 1, Gonciarz 1, Gradzik 1, Grucał 1, Grzeczka 1, Hatny 1, Hebdowski 6, Hećko 1, Jagielski 1, Jakubas 8, Janda 1, Janik 2, Jarno 1, Jaworski 1, Jógier 1, Kaczmarczyk 3, Kaczor 1, Kaflik 1, Kajdas 2, Kałwa 4, Kania 1, Karkowski 1, Karliński 1, Karwat 1, Kilijan 1, Kleszcz 1, Klimczyk 5, Kobylec 1, Kolasa 1, Kołodziejski 1, Konior 1, Korwat 1, Kostecka 1, Kościelniak 1, Kot 1, Kowal 1, Kowal 5, Kowalik 1, Kowar 3, Koziara 3, Kozina 1, Krajniewski 1, Kramarz 1, Krupa 2, Krzemień 2, Krzymycki 1, Krzyżek 1, Kubicki 1, Kubiński 5, Kukiela 1, Kulawczyk 2, Kupidło 1, Kuras 5, Lassak 1, Latała 1, Leszczyński 1, Lis 1, Łach 1, Łakomy 3, Łańcuch 1, Łapiński 1, Maciejczyk 1, Maj 2, Majka 2, Makulina 1, Maliszewski 1, Małkowicz 1, Mamczyński 4, Manterys 3, Marchewka 1, Marzec 1, Matczyk 1, Michalski 4, Migdał 5, Mikina 2, Miłek 1, Miszczyk 3, Mitka 1, Mrozowski 1, Mucha 1, Murowany 4, Musiał 2, Natkaniec 1, Niewiara 1, Nowak 3, Nowicki 1, Ogórek 1, Olesiński 1, Ordys 2, Ozdoba 1, Pasera 1, Pasiński 2, Piegza 1, Pietracha 1, Pietruszka 1, Pitura 1, Piwowarczyk 2, Podoba 2, Podsiadło 3, Popiołek 1, Prządzik 1, Przechera 1, Przeniestak 1, Przewdziecki 5, Przybyła 1, Ptak 1, Rakoczy 3, Rdzewski 1, Rejdak 1, Rusinek 2, Rutka 1, Rydz 1, Ryło 3, Sadowski 1, Sakłak 6, Salomon 1, Samborski 1, Sączewka 1, Sewioł 1, Sikora 1, Skalski 1, Skwarczyński 1, Słaboń 1, Słabosz 1, Słaby 2, Smulski 3, Sobala 1, Sobański 1, Sobczyk 1, Sobielga 1, Sobol 1, Spiecha 1, Stano 1, Starek 1, Staszak 1, Stryczek 1, Strzelec 1, Styczeń 1, Sumera 1, Swaczyn 1, Swedura 7, Sych 1, Szaleniec 1, Szarpski 1, Szlachta 2, Szopa 1, Szumiński 1, Szyba 1, Szych 1, Szymczyk 2, Świebodziński 1, Tłuszcz 2, Tomaszczuk 1, Tomczyk 1, Tschuk 1, Twardowski 3, Walesa 1, Wąsik 2, Wątorek 1, Wesołowski 1, Wetula 1, Węgiel 1, Wiencek 3, Wiktor 1, Włodarczyk 2, Włodarz 2, Włosek 11, Włóczkowski 1, Włudarczyk 1, Włudarz 4, Wojtas 10, Woytal 1, Woźniowski 1, Wójcik 1, Wrona 4, Zaprzelski 1, Zawadzka 1, Zdyb 1, Zemła 1, Zębala 1, Ziarko 1, Ziębowski 1, Zmora 1, Zydor 1, Żebro 1, Żuchowski 1, Żurek 3.

 


 

 

Baza Jakubasów zawiera 305 dat śmierci Jakubasów w okresie 1773 – 1943. Najwięcej Jakubasów zmarło w 1804 roku – 10 osób i w 1894 roku – 7 osób. Średnio, co roku umierało 2 Jakubasów.

 

W Nasiechowicach zmarło: 39 niemowląt Jakubas w wieku do pół roku; 85 dzieci Jakubas w wieku 1 – 5 lat; 22 dzieci Jakubas w wieku 6 – 10 lat, itd. – patrz wykres. Najmniej Jakubasów zmarło w wieku 31 – 35 lat, 1 osoba.

 

Średnia długość życia Jakubasów w latach 1790 – 1943 wynosiła 26,4 lat (odchylenie standardowe 28). Dla kobiet Jakubas średnia wynosi 25,9 lat, dla mężczyzn Jakubas 26,8 lat. Tak niska średnia długość życia jest zaskakująca, ale nie odbiega od średniej dla innych rodzin, gdyż taka była specyfika umieralności w Polsce w tamtych czasach. Zobaczmy, co mówi na ten temat odchylenie standardowe. Wynosi ono 28 i stanowi aż 104% średniej 26,4. Rozrzut jest bardzo duży, więc bardzo często osoby umierały w wieku dalekim od średniej 26,4 lat, czyli w wieku 0 – 10 lat. Tę cechę umieralności widać wyraźnie na wykresie, gdzie liczba osób zmarłych do 10 roku życia jest zdecydowanie największa.

Ponieważ umieralność niemowląt i dzieci miała decydujący wpływ na średnią długość życia, spróbujmy przyjrzeć się umieralności dorosłych. Dla Jakubasów po 20 roku życia średnia długość życia wynosiła 53,9 lat (odchylenie standardowe 17,5), dla kobiet średnia wynosi 54,8 lat, dla mężczyzn 53,3 lat. Odchylenie standardowe 17,5 stanowi 32% średniej, a zatem nie jest zbyt duże w porównaniu do średniej. Większość dorosłych Jakubasów umierała w wieku zbliżonym do średniej, czyli w wieku 40 – 60 lat.

 

Obecnie, czyli w XXI wieku, umieralność ludzi diametralnie różni się od umieralności w dawnych czasach.

 

W 2015 roku zmarło w Polsce 394 921 osób. Większość ludzi umarła w starszym wieku i średnia długość życia wynosi 73,9 lat.

 

Porównajmy umieralność w dawnych czasach z umieralnością w XXI w.

 

Potęga rozwoju ludzkiego” – porównanie umieralności w XIX i XXI wieku.

 

Powyższą grafikę nazwaliśmy „Potęgą rozwoju ludzkiego”, ponieważ odzwierciedla ona niewiarygodną poprawę życia ludzi na przestrzeni dziejów. W tej grafice odbija się trud i cierpienia dawnych pokoleń i jakże krzepiący wizerunek współczesnych czasów. W XVIII i XIX wieku prawie połowa urodzonych dzieci nie miała szansy dożyć pełnoletności, a długość życia dorosłych rzadko przekraczała 60 lat. Obecnie umieralność dzieci jest znikoma, a większość ludzi dożywa do 75 lat.


 

Długość życia Jakubasów w rozbiciu na poszczególne okresy przedstawia poniższe zestawienie (uwaga: dane dotyczą osób powyżej 20 lat).

 

Zakres lat

Średnia długość życia

Średnia długość życia mężczyzn

Średnia długość życia kobiet

1790-1850

51

55

48

1851-1900

53

50

57

1901-1943

58

55

62

 

Z zestawienia wynika, że długość życia wszystkich Jakubasów zwiększała się od średniej 51 lat do średniej 58 lat. Średnia długość życia mężczyzn we wszystkich okresach była prawie równa. Natomiast długość kobiet zdecydowanie rosła – od średniej 48 lat w pierwszej połowie XIX wieku, do średniej 57 lat w drugiej połowie XVIII wieku aż do średniej 62 lat w pierwszej połowie XX w. Porównując długości życia kobiet i mężczyzn, widzimy, że średnia długość życia kobiet w pierwszej połowie XIX wieku była o 7 lat niższa niż średnia życia mężczyzn, ale w pierwszej połowie XX w. była już o 7 lat wyższa. Tendencja ta, czyli wyższa średnia długość życia kobiet niż mężczyzn, utrzymuje się do czasów współczesnych.

 

Najdłużej żyjącymi Jakubasami byli Tomasz Jakubas z Dziewięciołów, który żył 90 lat (1718-1808) i Andrzej Jakubas z Nasiechowic, pradziadek autora Stanisława, który żył 85 lat (1842-1927).

 

Najdłużej żyjącą Jakubasówną była Maria Jakubas 1919-2012 (po mężu Belska), żyjąca 93 lata, córka Stanisława Jakubasa i Anny Bryły. Maria była nauczycielką w szkole podstawowej w Nasiechowicach. W 2012 roku otrzymaliśmy od niej poniższą fotografię:


 

Nasiechowice z końca XIX wieku z dedykacją Marii Beleskiej (o Marii Belskiej z domu Jakubas piszemy w dalszej części).

 

Pierwszym, czyli najdawniejszym  znanym z nazwiska i imienia Jakubasem był Jakub Jakubas urodzony w 1709 roku w Nasiechowicach (pra6dziadek autora Eugeniusza). Jakub przeżył 83 lata.

 

Ciekawostka: najdłużej żyjącym mieszkańcem parafii Nasiechowice była Anna Śmigielska z Pojałowic, która żyła 100 lat! (1841-1941).

4. Rodziny Jakubas z Nasiechowic

 

Ród Jakubasów w Nasiechowicach od dawna dzielił się na kilka dużych i kilkanaście mniejszych rodzin. W 1791 roku proboszcz Nepomucen Trąbski przeprowadził spis ludności, z którego wynika, że już pod koniec XVIII wieku w Nasiechowicach było 12 rodzin Jakubasów.

 

Pierwsza strona arkusza spisowego z 1791 roku. Spis całej parafii Nasiechowice znajduje się na stronie http://www.jakubas.pl/genealogia/Spis-ludnosci-parafii-Nasiechowice-z-1791r.htm


 

Zestawienie mieszkańców Nasiechowic opracowane na podstawie spisu z 1791 roku - rodziny Jakubasów zaznaczono kolorem zielonym. Mieszkańcy Nasiechowic byli spisywani przez księdza według kolejności domów i każda osoba miała zanotowany wiek. W Nasiechowicach (z przysiółkiem Miechowice) były 53 domy, w których mieszkało 289 osób. W 12 domach mieszkali Jakubasowie (44 osoby). W 4 domach (spośród tych 12) mieszkały rodziny kobiet Jakubas mające nazwiska po mężu.

Mapa Nasiechowic i Miechowic z końca XVIII wieku z prawdopodobnym rozmieszczeniem rodzin Jakubasów

W spisie ludności nie podano numerów domów, więc powyższe rozmieszczenie Jakubasów jest opracowane z założeniem, że domy były spisywane w kolejności oddalania się od dworu i kościoła. Na mapie zaznaczono również dwór i zabudowania folwarczne (w zielonym kółku), kościół i plebanię z zabudowaniami gospodarskimi (w żółtym kółku), karczmę (w niebieskim kółku). We dworze mieszkała podstarościna Kunegunda Horwatowa. Nasiechowice w tamtych czasach miały długość 1 km i domy stały po obu stronach drogi.

Wśród 12 rodzin Jakubasów były 2 rodziny kmiece, 9 zagrodniczych i 1 chałupnicza. Dwoje Jakubasów nie mieszkało ze swoimi rodzinami – 20-letni Jan jest spisany na plebani jako służący, zaś 12-letnia Anna jest spisana w domu kmiecia Wojtasa również jako służąca. W 1791 roku Jakubasowie stanowili 18,7% wszystkich mieszkańców Nasiechowic. W Dziewięciołach była jeszcze jedna 6-osobowa rodzina, którą można zaliczyć do Jakubasów, gdyż w dokumentach występuje jako Szymczyk vel Jakubas. Natomiast na dworze w Dziewięciołach u dziedzica Józefa Kownackiego, miecznika oświęcimskiego, służyło kolejnych dwóch Jakubasów – Franciszek 16 lat i Wojciech 27 lat.

W całej parafii Nasiechowice (Dziewięcioły, Nasiechowice, Miechowice, Piotrowice, Pojałowice, Zarogów, Wilarz), mieszkało w 1791 roku 868 osób i były 154 chałupy chłopskie. Były również 4 dwory szlacheckie (Dziewięcioły, Nasiechowice, Pojałowice, Zarogów) oraz kościół i plebania w Nasiechowicach.

Duża liczba rodzin i osób Jakubas pod koniec XVIII wieku świadczy o tym, że ród Jakubas był od dawna mocno zakorzeniony w Nasiechowicach. Kilka wieków wcześniej, np. w XV wieku, w Nasiechowicach było oczywiście mniej mieszkańców, i co ciekawe, struktura społeczna włościan była inna. Dowiadujemy się o tym z dzieła Jana Długosza „Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis” tom II.

 

NASSANCHOWYCZE

Villa, habens parochialem ecclesiam muratam in se, Sancto Vito martyri dicatam, cuius proprietas ad Nicolaum de armis Janyna, Stanislaum Slupowsky de armis Lelywa, et Jacobum de armis Oxa, in qua sunt viginti duo lanei cmethonales;

item taberna una plebani, solvens pro censu unam marcam;

item hortulani ibi non sunt,

quibus solvitur et conducitur decima munipularis et canapalis pro ecclesia et plebano ibidem in Naszyanchowycze, et valor eius aestimatur ad quindecim marcas;

item praedia tria militaria, et de omnibus etiam decimatur ecclesiae ibidem in Naszanchowycze;

item habet ibi ecclesia proprios agros et prata pro suo usu, praedio et necessitate.

NASIECHOWICE

Wieś, ma parafialny kościół murowany, Świętemu Witowi męcznnikowi poświęcony, w której patronami są Mikołaj herbu Janina, Stanisław Słupowski herbu Leliwa i Jakub herbu Oxa,

w której są dwadzieścia dwa łany kmiece;

karczma jedna plebana, płacąca mu jedną grzywnę;

zagrodników tam nie ma,

wszyscy płacą i odprowadzają dziesięcinę snopową i konopną dla kościoła i plebana w Nasiechowicach, jej wartość szacowana na piętnaście grzywien;

gospodarstwa trzy rycerskie, i z wszystkiego również dziesięcina dla kościoła w Nasiechowicach;

ma tam kościół własne pola i łąki do własnego użytku, gospodarstwo i wyposażenie.

 

W XV wieku w Nasiechowicach były 22 rodziny kmiece oraz 3 gospodarstwa rycerskie i nie było żadnych zagrodników. Po 300 latach, czyli w 1791 roku, pozostało tylko 7 rodzin kmiecych (w tym dwie Jakubasów), zaś pozostałe rodziny, to rodziny zagrodnicze i chałupnicze. Widzimy wiec, że warstwa chłopska, wskutek coraz większego wyzysku, ubożała. Rodziny kmiece powoli zanikały, przekształcając się w rodziny zagrodnicze i chałupnicze. Tylko siedmiu gospodarzy posiadało po łanie ziemi (17 ha), którzy byli w stanie prowadzić duże gospodarstwo, utrzymując swoje rodziny i parobków. Za ziemię trzeba było płacić czynsz albo odpracowywać pańszczyznę. Kmiecie nie odpracowywali pańszczyzny sami, lecz posyłali do pracy parobków z zaprzęgiem. Kmieci obowiązywała również dziesięcina kościelna. Pozostałe rodziny (zagrodnicze i chałupnicze) miały po małym kawałku pola i aby się utrzymać, musiały nie tylko odrabiać pańszczyznę i oddawać dziesięcinę, ale również najmować się do pracy zarobkowej na ziemi dworskiej lub plebańskiej. Mimo trudnych warunków życiowych i dużej umieralności niemowląt i dzieci, w Nasiechowicach przybywało ludności. Przyrost ludności z równoczesnym brakiem możliwości opuszczenia wsi powodował rozdrobnienie ziemi.

Do połowy XVIII wieku w metrykach urodzeń podawane były określenia dotyczące ojców urodzonych dzieci. Najczęściej były to określenia włościanin i zagrodnik. Od połowy XVIII wieku zaczęło pojawiać się nowe określenie kolonista. Kolonistami były młode rodziny, które otrzymywały kawałek nieuprawianej ziemi, na której budowali chałupę i powoli przekształcali ziemię na uprawną. Koloniści byli na kilka lat zwolnieni z pańszczyzny i innych danin.

 

Tworząc bazę Jakubasów starano się każdą nową osobę, odczytaną z metryk lub z innych dokumentów, przyporządkować do odpowiedniej rodziny. Czasami było to trudne, szczególnie dla najstarszych osób z końca XVIII wieku i z początku XIX wieku. Metryki z tamtego okresu są bardzo ubogie w informacje, np. w metrykach urodzenia nie ma wieku ojca i nazwiska panieńskiego matki, w metrykach ślubów do 1811 roku nie wpisywano roku i miejsca urodzenia zaślubionych ani nazwisk ich rodziców, w metrykach zgonów często nie podawano imienia i nazwiska ojca.

Od 1811 roku metryki stały się bardziej obszerne, podawano w nich wszystkie ważne informacje. Oczywiście zdarzały się przypadki, kiedy nie podano niektórych danych, szczególnie w metrykach zgonów dla starszych osób, często pojawiał się wpis: ”niepamiętnych rodziców”.

W metrykach urodzeń w latach 1797 – 1825 oraz w metrykach zgonów w latach 1798 – 1825, dla każdej osoby podawano numer domu, w którym nastąpiło urodzenie lub zgon. Na podstawie tych numerów opracowano poniższe rozmieszczenie Jakubasów w Nasiechowicach.

 

Rozmieszczenie Jakubasów w Nasiechowicach w latach 1797 – 1825 (24 urodzonych i 21 zmarłych).

Na podstawie powyższego zestawienia, w latach 1797 – 1825, czyli w ciągu 28 lat, Jakubasowie rodzili się i umierali w 31 domach. Gdyby numery domów były zapisywane w metrykach również po 1825 roku, np. przez dalsze 100 lat, to okazałoby się, że w każdym domu w Nasiechowicach żyli Jakubasowie. Jednak przedstawionych powyżej numerów domów nie jesteśmy w stanie przyporządkować do dzisiejszych numerów. Obecna numeracja domów całkowicie odbiega od dawnej, ale mamy nadzieję, że odnajdą się dokumenty na podstawie których da się porównać dawne numery z nowymi.


 

 

4.1. Rodzina Jakuba Jakubasa 1709 - 1792 i Katarzyny 1721 – 1791

Rodzina Jakuba Jakubasa (1709) i Katarzyny (1721) – 78 osób o nazwisku Jakubas.


 

Przedstawiona powyżej rodzina Jakubasów składa się z 78 osób. Są to Jakub i Katarzyna oraz wszyscy ich potomkowie urodzeni z nazwiskiem Jakubas w latach 1709 - 1917. W rodzinie jest 42 mężczyzn i 35 kobiet. Spośród mężczyzn, dwudziestu jeden ożeniło się i ich dzieci są wyszczególnieni na powyższej liście. Natomiast spośród kobiet, piętnaście wyszło za mąż, ale ich dzieci nie są umieszczone na tej liście, gdyż urodziły się z nazwiskami ich mężów. Widzimy więc tu pewną „niesprawiedliwość”, dzieci mężczyzn są na liście, a dzieci kobiet nie ma. Aby naprawić tę sytuację, opracowano pełne drzewo rodziny Jakuba i Katarzyny.

 

Pełna rodzina Jakuba i Katarzyny Jakubasów w latach 1750 – 1950 (536 osób).

 

Pełna rodzina Jakuba i Katarzyny składa się z 536 osób. Mieszczą się w niej wszyscy odnalezieni do tej pory potomkowie Jakuba i Katarzyny, a mianowicie: 3 dzieci, 9 wnuków, 27 prawnuków, 51 pra2wnuków, 121 pra3wnuków, 166 pra4wnuków (w tej liczbie mieści się autor Eugeniusz), 116 pra5wnuków i 42 pra6wnuków.

Wszystkie te 536 osoby noszą 62 różne nazwiska. Jakubasów jest 127, Żurków 41, Klimczyków 34, Manterysów 32, Franczyków 26, Kowalów 23, Małkiewiczów 23, Łapińskich 22, Mikinów 19, Filipków 14, Kałwów 12, Bielawskich 10, Brodków 10, Podobów 8, Sobczyków 8, Włudarzów 8, Szadkowskich 7, Ziarków 7, Dąbrowskich 6, Mamczyńskich 6, Słabych 6, Dzielów 5, Pietrachów 5, Krajniewskich 4, Wronów 4, Chyżych 3, Dorosów 3, Gugałów 3, Klusków 3, Rębelskich 3, Spodniewskich 3, Wąsików 3, Włodarczyków 3, Abberleyów 2, Alzalianów 2, Barwikowskich 2, Cierniowskich 2, Dziurów 2, Filipowskich 2, Hebdowskich 2, Janusińskich 2, Markiewiczów 2, Miszczyków 2, Molongów 2, Samborskich 2, Słabowskich 2, Swedurów 2, Wojtasów 2, Wróblów 2, Borowski 1, Bucki 1, Drake 1, Elimer 1, Florczak 1, Janusz 1, Krawiec 1, Krzemień 1, Kubiński 1, Migdał 1, Pitura 1, Sumera 1, Zaprzelski 1.

Wszystkie osoby z pełnego drzewa Jakuba i Katarzyny tworzą jedną wielką rodzinę, w której każdy z każdym jest krewnym. Lista nie jest jeszcze całkowicie kompletna, ponieważ nie wszyscy krewni zostali odnalezieni.

Spośród tych 536 osób, 222 osoby zawarły związek małżeński i nazwiska ich małżonków są podane w oddzielnej rubryce powyższego drzewa. Małżonkowie ci nie są krewnymi dla wszystkich pozostałych osób, lecz jedynie dla swoich dzieci, wnuków, itd. Dla pozostałych są oni powinowatymi.

Dla dowolnych dwóch krewnych w drzewie Jakuba i Katarzyny można w łatwy sposób określić stopień ich pokrewieństwa. Jeśli rozpatrywane osoby tworzą prostą linię przodek – potomek, to stopniem pokrewieństwa jest liczba urodzeń od przodka do potomka, nie licząc przodka. Na przykład, autor Eugeniusz tworzy z pra3dziadkiem Janem Jakubasem (1762) prostą linię: Jan-Paweł-Andrzej-Paweł-Stanisław-Eugeniusz, więc mają oni 5 stopień pokrewieństwa. Inny przykład, Magdalena Klimczyk tworzy z tym samym Janem Jakubasem prostą linię: Jan-Jakub-Marcjanna-Marianna-Magdalena, więc jest spokrewniona z Janem w 4 stopniu. Natomiast, aby określić stopień pokrewieństwa pomiędzy dwoma osobami nie tworzącymi prostej linii, należy zsumować stopnie pokrewieństwa do najbliższego wspólnego przodka. A więc Eugeniusz i Magdalena Klimczyk, których najbliższym wspólnym przodkiem jest właśnie Jan, są spokrewnieni w 9 stopniu. W rodzinie najbliżej spokrewnieni są oczywiście rodzice i ich dzieci, stopień pokrewieństwa wynosi 1. Brat z siostrą lub brat z bratem lub siostra z siostrą, mają stopień pokrewieństwa 2. Natomiast najdalsze pokrewieństwa w rodzinie Jakuba i Katarzyny mają stopień 17 (taki stopień mają osoby urodzone współcześnie, których najbliższymi wspólnymi przodkami są Jakub i Katarzyna).

Genetyczne zależności wynikające z pokrewieństwa omówione są w rozdziale dotyczącym Stanisława Jakubasa (1906), ale już teraz można powiedzieć, że nie każdy krewny Jakuba i Katarzyny odziedziczył po nich jakąś cząstkę genów.  

Pełna rodzina Jakuba i Katarzyny obejmuje jedenaście pokoleń ludzkich. Wydaje się, że jest to duża liczba, ale w porównaniu do około siedmiu tysięcy wszystkich pokoleń ludzi na Ziemi, to liczba znikoma. Opracowując powyższe drzewo, nastąpiła u autora Eugeniusza pewna zmiana w sposobie myślenia i odnoszenia się do poznanych przodków i krewnych. Wcześniej wiadomo mu było, że kiedyś żyli jacyś krewni, gdzieś mieszkali i mieli swoje rodziny. Obecnie, wszyscy krewni stali się bardziej realni i bliscy. Każdy krewny znany z imienia i nazwiska stał się konkretną osobą o znanym losie, zaś ogół krewnych wprowadził jakby horyzont odniesienia, do którego można przymierzać własne dzieje i byt na Ziemi. Daje to nowy element świadomości, za pomocą którego można ogarnąć nie tylko własną rodzinę, ale również inne rodziny i ich wzajemne przenikanie. Duża liczba krewnych Jakuba i Katarzyny wydaje się być zaskakującą, ale niesłusznie, gdyż podobną listę krewnych można sporządzić dla niemal każdej pary małżeńskiej z początku XVIII wieku. Coś, co naprawdę może wprowadzić w zdumienie, to fakt, że każda osoba żyjąca współcześnie, ma ponad 100 przodków w XVIII wieku, a więc każdy należy do ponad 50 podobnie dużych rodzin i liczba wszystkich jej krewnych z lat 1700 – 1950 może sięgać kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt tysięcy. Dodatkowo ciekawe jest to, że przy intensywnej pracy genealogicznej możemy wszystkich ich poznać z imienia i nazwiska. Natomiast liczbę krewnych żyjących współcześnie i wywodzących się od Jakuba i Katarzyny, można oszacować na dalsze kilka tysięcy.

211 potomków Jakuba i Katarzyny urodziło się w Nasiechowicach, 85 w Pojałowicach, 70 w Dziewięciołach, 50 w Zarogowie, pozostałe osoby urodziły się w innych miejscowościach, w różnych częściach Polski, a kilka osób poza jej granicami.

 

 

Powyższy wykres przedstawia liczbę urodzeń w latach 1810 – 1950. Dla okresu 1700 – 1809 brakuje w archiwach wielu metryk, natomiast dla okresu 1951 – 2017 nie było dostępu do wielu metryk, ponieważ znajdują się one w urzędach stanu cywilnego i są chronione ustawą o danych osobowych, dlatego liczy urodzeń w tych okresach są mniejsze niż były w rzeczywistości.

Najwięcej osób w rodzinie Jakuba i Katarzyny urodziło się w dekadzie 1935 – 1945 (65 osób).

 

Jakub Jakubas jest najdawniejszym znanym, nie tylko Jakubasem, lecz mieszkańcem całej parafii Nasiechowice. Urodził się w 1709, co wynika ze spisu ludności z 1791 roku.

Nasiechowice 1791 roku - spis mieszkańców domu, w którym mieszkał Jakub Jakubas.

 

W czasie spisu ludności z 1791 roku Jakub i jego żona Katarzyna mieszkali w domu syna Jana i jego żony Reginy (Regina pochodziła z Moniakowic). Jan i Regina mieli wówczas dwoje dzieci – Magdalenę 3 lata i Józefa 1 rok. Z zapisanego wieku Jakuba (82 lata) wynika, że urodził się w 1709 roku, zaś z wieku Katarzyny (70 lat) wynika jej rok urodzenia 1721. Syn Jan jest zapisany jako pierwsza osoba w domu z określeniem „kmieć”, zaś Jakub i Katarzyna widnieją na końcu w grupie służących. Słowo „służą” nie jest tu odpowiednim określeniem, ale ksiądz przeprowadzający spis chciał chyba przez to podkreślić, że starzy rodzice przekazali dom, ziemie i gospodarstwo synowi i tylko mu pomagają, czyli jakby byli służącymi. Również Kazimierz Jakubas (32 lata) i Walenty Jakubas (23 lata), to chyba nie służący, lecz starsi bracia Jana, jeszcze nie ożenieni i również pomagający mu w gospodarstwie. Kazimierz ożenił się w 1794 roku z Anną Wojtas, o Walentym brak dalszych informacji. Jedynie Agnieszka Gałdzianka (28 lat) mogła być służącą.

Z określenia dla Jana Jakubasa „kmieć” wynika, że jego ojciec Jakub też musiał być kmieciem. Jakub miał więc wcześniej duże gospodarstwo i uprawiał łan ziemi (17 hektarów). Własność tej ziemi to sprawa skomplikowana. Na pewno nie była jego własnością, ponieważ byłby wówczas szlachcicem. Ale też nikt nie mógł mu tej ziemi zabrać, gdyż od wielu pokoleń należała do jego rodziny i była przekazywana z ojca na syna. Można powiedzieć, że była to jego wieczysta dzierżawa. Właścicielem Nasiechowic za życia Jakuba była Akademia Krakowska. Jakub opłacał za ziemię czynsz lub odrabiał pańszczyznę administratorowi, dzierżawiącemu Nasiechowice od Akademii, a także oddawał dziesięcinę kościołowi. Aby prowadzić duże gospodarstwo Jakub musiał mieć pomocników (parobków) i jakąś siłę pociągową, była to chyba para koni lub wołów. W gospodarstwie były zapewne krowy, świnie, owce i kury.

Rodzice Jakuba nie są znani, ponieważ nie zachowały się księgi metrykalne z wcześniejszego okresu.

Nie jest znane nazwisko panieńskie żony Katarzyny, ani data ślubu Jakuba i Katarzyny. Synowie Jakuba i Katarzyny (Jan, Kazimierz Walenty) urodzili się, gdy Jakub miał ponad 50 lat a Katarzyna ponad 35 lat. Na pewno więc mieli wcześniej inne dzieci albo Katarzyna była drugą żoną Jakuba, a on miał wcześniej dzieci z inną kobietą. W bazie „800”, znajduje się wielu Jakubasów, którzy, według daty urodzenia, mogli być dziećmi Jakuba, niestety, nie mając odpowiednich metryk nie potrafimy tego stwierdzić. Jakub zmarł po 1791 roku i przeżył ponad 82 lata. Żona Katarzyna zmarła w 1798 roku w wieku 80 lat.

 

Metryka zgonu Katarzyny Jakubas z 1798 roku; wiek 80 lat.

 


 

Jan Jakubas 1762 – 1817

 

Jan (zapisywany w metrykach jako Joannes) urodził się w 1762 roku w Nasiechowicach, jako syn Jakuba i Katarzyny. W chwili jego urodzenia Jakub miał 53 lata, zaś Katarzyna 42 lata. Rok urodzenia Jana wynika ze spisu ludności Nasiechowic z 1791 roku, gdzie Jan ma zapisany wiek 29 lat.

W 1786 roku, Jan mając 24 lata, ożenił się z Reginą Latalanką (Latała) z Moniakowic.

 

Metryka ślubu Jana Jakubas i Reginy Latała. Jan był kawalerem (juvenem), a Regina panną (virginem). Świadkami na ślubie Jana i Reginy byli: Piotr Wojtas, Luca Jakubas i Kazimierz Swedura.

 

Rodzice Reginy, Szczepan Latała i Katarzyna, byli bogatymi włościanami w Moniakowicach, mieli duże gospodarstwo i aż trzech parobków oraz dwie służące (informacje te pochodzą ze spisu ludności Moniakowic z 1791 roku).

Jan i Regina mieli 6 dzieci: Magdalena 1788-1869, Josephum 1790, Viktoriam 1791, Crescentiam 1793, Jakub 1794-1828, Paulum 1796-1854.

Jan był kmieciem i gospodarował na tej samej ziemi, co ojciec Jakub. W roku 1794 Jan miał 32 lata i mógł być świadkiem bitwy dowodzonej przez Tadeusza Kościuszki na polach pomiędzy Racławicami, Janowiczkami i Dziemierzycami. Miejsce bitwy jest położone około 6 km od Nasiechowic i jeśli Jan nie oglądał bitwy, to na pewno był później na pobojowisku i przy mogile kosynierów, a także mógł widział Kościuszkę wracającego przez Nasiechowice do Krakowa. Na poniższej mapce, obrazek przedstawiający Tadeusza Kościuszkę na koniu, umieszczony jest w miejscu, w którym toczyły się walki. Miejsce to leży 2 km od wschodniej granicy parafii Nasiechowice, przebiegającą wzdłuż rzeki Ścieklec, pomiędzy wsiami Dziewięciele i Zdziemierzyce.

 

http://www.jakubas.pl/genealogia/Historia-Nasiechowic_pliki/image052.jpg

Miejsce bitwy pod Racławicami 1794.

 

Bitwa racławicka była niewątpliwie niezwykłym wydarzeniem dla mieszkańców Nasiechowic i wszystkich okolicznych miejscowości. Przemarsze kawalerii i kosynierów, huk armat i kilkugodzinny zgiełk bitewny, były na pewno słyszane w Nasiechowicach.

Stan chłopski był włączany do insurekcji kościuszkowskiej poprzez werbunek chłopów do oddziałów kosynierów. Zachętą miały być dla nich zniesienia pańszczyzny i nadanie uprawianej ziemi. Odbywał się również pobór podymny, właściciele wsi mieli obowiązek wyznaczać po jednym piechurze z 5 dymów (domów), czyli z Nasiechowic powinno być wyznaczonych około 8 piechurów. W tym czasie dzierżawcą Nasiechowic i Dziewięciołów był Józef Kownacki, miecznik oświęcimski, i w dokumentach jego rodu być może zachowały się nazwiska chłopów biorących udział w insurekcji kościuszkowskiej.

Do legendy bitwy racławickiej przeszedł chłop z pobliskiej parafii Koniusza, Wojciech Bartos, nazwany później przez Kościuszkę, Bartoszem Głowackim. Wojciech Bartos urodził się około 1758 roku, ale miejsce urodzenia nie zostało przez historyków ustalone. Wiadomo natomiast, że po ślubie (około 1783) mieszkał z żoną i dziećmi w Rzędowicach (parafia Koniusza), ale nie mieszkali tam żadni inni Bartosowie, więc raczej nie mógł się tam urodzić. Natomiast w parafii Nasiechowice i w sąsiedniej parafii Prandocin, odległych o 7 km od Rzędowic, mieszkało dużo Bartosów i Bartoszków. Wśród metryk nasiechowskich znajduje się 10 metryk ich urodzenia z lat 1773 – 1781. Co ciekawe, w kilku metrykach jest napisane: „Bartaszek sive Jakubas”, gdzie sive oznacza vel, inaczej – patrz poniższa metryka z 1780 roku:

 

http://www.jakubas.pl/genealogia/Historia-Nasiechowic_pliki/image053.jpg

 

 

Dokumenty te oczywiście nie wystarczają do stwierdzenia, czy Wojciech Bartosz Głowacki pochodził z okolic Nasiechowic lub Prandocina i czy ma związek z Jakubasami, ale dokładniejsze badania powinny to wyjaśnić. Portret Wojciecha Bartosa Głowackiego namalował Michał Stachowicz, który widział go w 1794 roku w Krakowie. Portret ten znajduje się w Muzeum Narodowym w Krakowie, ale nie został jeszcze przez autorów zeskanowany, natomiast poniższy portret Bartosza namalował 100 lat później Piotr Stachiewicz.

Po bitwie, w drodze powrotnej do Krakowa, Tadeusz Kościuszko przejeżdżał przez Nasiechowice. Obecnie droga przemarszu wojsk z Krakowa do Racławic przez Koniuszę i droga powrotna przez Nasiechowice i Słomniki do Krakowa, jest nazywana Szlakiem Kościuszkowskim.

http://www.jakubas.pl/genealogia/Historia-Nasiechowic_pliki/image054.jpg

 

W 1795 roku Polska straciła niepodległość i Nasiechowice znalazły się pod zaborem austriackim, a od 1809 roku w Księstwie Warszawskim. W 1807 roku zostało zniesione poddaństwo chłopów, uzyskali oni wolność osobistą i równość wobec prawa, ale uwłaszczenie jeszcze nie nastąpiło i ziemi, którą uprawiali, nie uzyskali na własność. Brak własnej ziemi powodował, że sytuacja chłopów niewiele się zmieniła, musieli zawierać z dziedzicami lub plebanami umowy o pozostaniu na roli i na gospodarstwie oraz musieli w dalszym ciągu odrabiać pańszczyznę lub płacić czynsz.

Jan zmarł w 1817 roku i żył 55 lat, cały czas w Nasiechowicach. 33 lata (1762 – 1795) była to jeszcze wolna Polska, 14 lat (1795 – 1809) należała do zaboru austriackiego, 7 lat (1809 – 1815) do Księstwa Warszawskiego i 2 lata (1815 – 1817) do Królestwa Polskiego.

Oto metryka zgonu Jana:

W powyższej metryce jest podane, że Jan był wdowcem, włościaninem. Zmarł w wieku „sześćdziesiąt cztery lat”, ale nie może to być prawda, ponieważ 1817 – 1762 = 55.


 

Paweł Jakubas 1796 – 1854

 

Paweł (zapisywany w metrykach jako Paulum) urodził się w 1796 roku w Nasiechowicach, jako syn Jana Jakubasa i Reginy z domu Latała. W chwili jego urodzenia ojciec Jan miał 34 lata, matka Regina 31 lat. W tym czasie nastąpiły rozbiory Polski i Nasiechowice weszły w skład zaboru austriackiego. Oto akt urodzenia Pawła.

 

Metryka urodzenia Pawła Jakubasa z 1796 roku Nazwisko panieńskie matki Latała zostało zapisane jako Latalanka. Rodzice chrzestni: Stanisław Rusinek i Agnieszka Ryłowa.

 

Paweł był ostatnim, szóstym dzieckiem Jana i Reginy. Z tego powodu nie mógł zostać kmieciem (gospodarzem), ponieważ nie było już dla niego ziemi ani gospodarstwa. Został więc parobkiem w sąsiedniej wsi Dziewięcioły, gdzie w 1822 roku, mając 26 lat, ożenił się z Anną Wojtas, lat 24, córką Sebastiana Wojtasa i Magdaleny z domu Gruzicki.

Oto metryka ich ślubu:

Metryka ślubu Pawła Jakubasa i Anny Wojtas z 1822 roku

 

Matka Anny Wojtas, Magdalena, ma w metryce wpisane nazwisko panieńskie Gruzicki, ale to jest chyba pomyłka, ponieważ w żadnym spisie, ani żadnej metryce nasiechowskiej, nie występuje nazwisko Gruzicki, jest natomiast nazwisko Grudzicki. Świadkami na ślubie Pawła i Anny był Sebastian Wojtas, Wincenty Włodarz i Franciszek Sakłak.

Rodzice Anny byli włościanami (kmieciami), więc prawdopodobnie u nich Paweł był parobkiem, ale mógł też być parobkiem w folwarku. Paweł i Anna po ślubie przeprowadzili się do Nasiechowic. Otrzymali od plebana lub od dziedzica chałupę z małym kawałkiem ziemi i wynajmowali się do prac polowych w folwarku dziedzica lub w majątku proboszcza. Byli więc zagrodnikami i tak też Paweł jest określony w metryce zgonu, przedstawionej na końcu tego rozdziału.

Paweł i Anna mieli 9 dzieci: Marianna 1825, Franciszek 1826-1902, Stanisław 1829-1836, Zofia 1833-1834, Apolonia 1836-1839, Andrzej 1838, Agata 1840-1914, Elżbieta 1843-1844, Michał 1846.

 

Za życia Pawła pogłębił się wyzysk ekonomiczny chłopów i uzależnienie od dworu i plebana. Chłopi odrabiali coraz dłuższą pańszczyznę (nawet do 4-5 dni w tygodniu), oddawali dziesięcinę oraz byli przymuszani do tzw. darmoch, czyli darmowych posług na rzecz dworu i plebanii, np. stróżowania, uprawy ogrodu, koszenia trawy, połowu ryb, sypania grobli, udziału w nagonkach w czasie polowań, podwód (dostarczania wozu z zaprzęgiem i woźnicą do dyspozycji plebana lub dziedzica).

Paweł zmarł w 1854 roku i żył 58 lat, z czego 13 lat (1796 – 1809) pod zaborem austriackim, 7 lat (1809 – 1815) w Księstwie Warszawskim i 39 lat (1815 – 1854) w Królestwie Polskim pod zaborem rosyjskim.

Oto metryka zgonu Pawła.

W powyższej metryce jest podane, że Paweł zmarł w wieku „siedemdziesiąt lat”, ale nie może to być prawda, ponieważ 1854 – 1796 = 58.


 

Andrzej Jakubas 1838 – 1914

 

Andrzej Jakubas urodził się w 1838 roku w Nasiechowicach, jako szóste dziecko Pawła Jakubasa i Anny z domu Wojtas. W chwili jego urodzenia ojciec Paweł miał 42 lata, zaś matka Anna 40 lat. W tym czasie Nasiechowice należały do Królestwa Polskiego, podległego Imperium rosyjskiemu.

 

Metryka urodzenia Andrzeja z 1838 roku. Ojciec Andrzeja, Paweł, był zagrodnikiem. Rodzice chrzestni: Józef Kowal i Anna Jakubas.

 

W 1857 roku Andrzej, mając 18 lat, ożenił się z Katarzyną Kowal lat 20, córką kolonistów Tomasza Kowala i Wiktorii z domu Sakłak. W metryce ślubu Andrzeja jest podane, że był „zagrodnikiem plebańskim”, co oznacza, że otrzymał od plebana zagrodę, składającą się z chałupy i małej działki ziemi i pracował z żoną w jego gospodarstwie, na jego polu, w ogrodzie i w sadzie. Być może Andrzej opiekował się również kościołem, pełniąc funkcję kościelnego. Świadkami na ślubie Andrzeja i Katarzyny byli Walenty Podoba i Franciszek Włosek. Chałupa Andrzeja mogła być jedną z trzech małych chałup widocznych przy kościele na poniższym obrazie Nasiechowic.

 

Obraz Nasiechowic z końca XIX wieku namalowany przez Waldemara Sadowskiego. Po lewej stronie widoczny kościół i zabudowania plebańskie. Po prawej zabudowania dworskie, duża stodoła i dwa budynki gospodarcze. Na środku obrazu budynek z dużą liczbą okien i kominów, to dwór.

 

W 1863 roku wybuchło w Polsce powstanie styczniowe przeciwko rosyjskiemu zaborcy. Andrzej miał wówczas 25 lat. W powstańczym Manifeście Komitetu Centralnego Narodowego z dnia 22 stycznia 1963, ogłaszającym wybuch powstania, zapowiedziano uwłaszczenie chłopów. Zapowiedź ta stała się początkiem zmian społecznych na polskiej wsi i mimo, że władze powstańcze nie miały możliwości wydania aktów własności ziemi, to chłopi zaprzestali odrabiać pańszczyznę i część z nich włączyła się do powstania. Ziemiaństwo i posiadacze ziemscy byli w większości przeciwni uwłaszczeniu, ale procesu zmian nie można już było zahamować. W następnym roku, w marcu 1864, car Aleksander II wydał ukaz o uwłaszczeniu chłopów polskich. W tym czasie, ziemia w Nasiechowicach, jako dobra donacyjne, należała do majoratu Michała Pisariewa i te łany, które użytkowali chłopi, zostały im zapisane na własność. Każdy uwłaszczony chłop otrzymał około 11 – 12 mórg ziemi (około 6 ha) oraz prawo własności do dotychczas zajmowanych siedzib i budynków gospodarczych, a także prawo do serwitutów pastwiskowych, czyli wypasania bydła, koni i owiec na łąkach dworskich (po zebraniu dwóch pokosów siana), w lasach, na rżyskach (po zebraniu zboża) i na ugorach. Uwłaszczonym przysługiwało również prawo do drzewa budulcowego z lasu, drewna opałowego, zbierania chrustu i łomu, a także zwożenia z lasu liści na podściółkę i do gacenia domów. Lista 49 uwłaszczonych chłopów z Nasiechowic została ogłoszone w 1867 roku w tabeli likwidacyjnej. Na tej liście nie ma Andrzeja, ponieważ nie użytkował ziemi Pisariewa, ale jest jego brat Franciszek, który otrzymał 6 ha, oraz trzech Jakubasów z linii Romana – Joachim (13 ha), Franciszek (6 ha) i Jakub (6 ha) oraz trzech braci Jakubasów z linii Kaspra – Andrzej (3 ha), Szymon (3 ha) i Franciszek (3 ha). Andrzej był zagrodnikiem plebańskim i użytkował kawałek ziemi kościelnej w związku z tym został uwłaszczony poprzez tzw. tabelę nadawczą.

 


Tabela nadawcza z 1869 roku – Jakubas Andrzej otrzymał 4 morgi i 292 prętów ziemi (około 2,5 ha).

 

W czasie uwłaszczenia Andrzej miał siedmioro dzieci: Anna 1858, Paweł 1860-1867, Marianna 1862, Wit 1865-65, Marcin 1866-67, bliźniaki Piotr i Wojciech 1868. Po uwłaszczeniu urodziło się dalszych czworo dzieci: Maciej 1870-71, Franciszek 1872, Błażej 1875, Paweł 1878-1940. W metryce urodzenia tych dzieci, Andrzej nie jest już określany jako zagrodnik plebański lecz jako „kolonista”, co potwierdza, że po uwłaszczeniu prowadził własne gospodarstwo.

Otrzymanie ziemi na pewno przyniosło dużą korzyść rodzinie Andrzeja, ale sytuacja materialna nie mogła poprawić się od razu, gospodarstwo było bardzo małe i Andrzej nie miał środków finansowych na budowę budynków gospodarczych, nabycie konia, podstawowych narzędzi, ziarna na siew. Prawdopodobnie na te potrzeby zaciągnął pożyczkę. Był to okres największej biedy w Nasiechowicach, nawet Kościół był wówczas w ruinie i nabożeństwa odbywały się w karczmie, zamienionej na kaplicę, na mszę w niedzielę chodziło tylko około 15 osób skromnie odzianych, zaś inni mieszkańcy, nie mając ubrania ani butów, pozostawali w domach.

 

W 1890 roku zmarła żona Andrzeja, Katarzyna (52 lata). Najmłodsze dzieci – Franciszek, Błażej i Paweł mieli wówczas odpowiednio 18, 15 i 12 lat. W 1891 roku Andrzej, mający wówczas 53 lata, zawarł związek małżeński z mieszkanką Kaliny Wielkiej (10 km od Nasiechowic), Małgorzatą Luty, panną (40 lat), pracującą jako służąca na tamtejszym dworze. Po ślubie Andrzej przeprowadził się z synami do Kaliny Wielkiej, ale Małgorzatą nie mieli dzieci. Andrzej zmarł w 1914 roku w Kalinie Wielkiej w wieku 76 lat. Całe życie Andrzeja przebiegało w zaborze rosyjskim i biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności jego życia, można przypuszczać, że było to bardzo ciężkie życie.


 

Paweł Jakubas 1878 – 1940

 

Paweł Jakubas urodził się w Nasiechowicach w 1878 roku, jako ostatnie, jedenaste dziecko Andrzeja Jakubasa i Katarzyny z domu Kowal. W chwili jego urodzenia ojciec Andrzej i matka Katarzyna mieli po 40 lat. W tym czasie Nasiechowice w dalszym ciągu pozostawały pod zaborem rosyjskim. Oto metryka urodzenia Pawła:

W powyższej metryce urodzenia Pawła, jego ojciec Andrzej jest zapisany jako колонисмъ (kolonista). Rodzicami chrzestnymi Pawła byli Jan Mamczyński i Katarzyna Kowal.

 

W 1891 roku Paweł z ojcem Andrzejem i jego drugą żoną Małgorzatą zamieszkał w Kalinie Wielkiej. W 1900 roku Paweł Jakubas (21 lat) zawarł związek małżeński z Petronelą Cerek, mieszkanką Nasiechowic, urodzoną w 1878 roku. Ślub odbył się w kościele w Nasiechowicach – patrz metryka ślubu obok.

Zdjęcie obok przedstawia Petronelę w 1920 roku i jest to najstarsze zdjęci w archiwum rodziny Jakubas. Petronela była córką gospodarza w Nasiechowicach Jana Cerka i Franciszki z domu Jakubas (w Nasiechowicach było tylu Jakubasów, że związki małżeńskie między Jakubasami nie były rzadkością). Matka Petroneli, Franciszka, była córką Mateusza Jakubasa z linii Romana (1752), zaś Roman był prawdopodobnie bratem opisanego powyżej Jana (1762), pradziadka Pawła.

Wywód przodków Pawła i jego syna Stanisława (1906), w którym widać linie Romana i Jana, przedstawiony jest w rozdziale dotyczącym Stanisława.

Paweł w metryce ślubu jest określony jako крестьянъ, co oznacza, że był gospodarzem i prowadził własne gospodarstwo. W metryce jest również potwierdzenie faktów, że Paweł urodził się w Nasiechowicach, ale żyje w Kalinie Wielkiej.

Świadkami na ślubie Pawła i Petroneli byli Franciszek Włosek i Franciszek Garmulewicz.

 

 

Drzewo genealogiczne Pawła Jakubasa i Petroneli Cerek.

 

Dzieci Pawła Jakubasa i Petroneli Cerek.


 

 

Pierwszym dzieckiem Pawła i Petroneli był syn Feliks urodzony w 1901 roku w Nasiechowicach. W tym czasie Paweł i Petronela mieszkali już w Kalinie Wielkiej, ale Petronela urodziła Feliksa u matki Franciszki w Nasiechowicach.

 

    

Feliks Jakubas (1901-1980), żona Aleksandra Sobol, dzieci: Aniela, Józef, Witold.

 

Wszystkie pozostałe dzieci Pawła i Petroneli urodziły się w Kalinie Wielkiej: Aniela 1903, Władysław 1904, Stanisław 1906 (ojciec autora Eugeniusza), Franciszka 1909, Maria 1918 i Piotr 1919.

 

Paweł z rodziną przeżyli w Kalinie Wielkiej I wojnę światową i w 1918 roku mogli cieszyć się z odzyskania przez Polskę niepodległości.

Z opowieści ojca autor Eugeniusz pamięta, że Paweł i jego ojciec Andrzej oraz synowie Feliks, Władysław i Stanisław byli bardzo muzykalni, grali w kapeli wiejskiej na skrzypcach i innych instrumentach. Kapela grała w całej okolicy na weselach, zabawach i innych lokalnych uroczystościach.

Poniżej przedstawiono dwa zdjęcia kapeli z Kaliny Wielkiej.


 

 

 

Kalina, okrężne 1910. Okrężne, to uroczystość po zakończeniu jakichś prac, w tym przypadku sianokosów. Paweł Jakubas, mający wówczas 32 lata, jest prawdopodobnie mężczyzną na środku, w kapeluszu i z wąsami, trzymający pod pachą skrzypce.


 

 

Kalina Wielka – 1910 roku – kapela wiejska. Starszy mężczyzna grający na klarnecie (tuż przy skrzynce z kwiatami), to prawdopodobnie Andrzej Jakubas, mający wówczas 72 lata. Rysy jego twarzy do złudzenia przypominają późniejsze rysy jego wnuka Stanisława urodzonego w 1906 roku.

 

Kanada 1946 roku – Władysław Jakubas (1903-1970).

Władysław wyjechał do Kanady przed II wojną, założył tam rodzinę, po wojnie kilkakrotnie odwiedzał Polskę z synem Robertem.

Franciszka Jakubas (po mężu Krajniewska)

 (1908-1980).

Aleksandra Krajniewska 1939 (córka Franciszki) z mężem Eugeniuszem Wróblem i córkami Barbarą i Małgorzatą.

 

Odzyskanie niepodległości przez Polskę w 1918 roku nie było oczywiście równoznaczne z poprawą bytu rodziny Pawła. Życie dużej rodziny na małym gospodarstwie było bardzo trudne. W 1927 roku Paweł, zachęcony ułatwieniami w nabyciu ziemi na Kresach Wschodnich (nabywanie ziemi na Kresach regulowała Ustawa sejmowa z 1920), z całą rodziną wyjechał na tereny obecnej Białorusi. Paweł z żoną Petronelą i z najmłodszymi dziećmi osiedlił się w Michalinie w województwie brzeskim, zaś synowie Feliks i Stanisław kupili od dziedzica kawałek ziemi w Zawodnym Lesie k/Słonima w województwie Nowogródek. Zagospodarowywanie się na nowych miejscach wymagało dużej pracowitości, ale rodziny powoli dorabiały się i poprawiały swoje warunki bytowe.

 

Mapka okolic Słonima na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej (obecnie Białorś) z miejscowościami związanymi z życiem rodziny Jakubasów w latach 1927 – 1940:

 

- w Michalinie zamieszkał Paweł Jakubas z rodziną po wyjeździe z Kaliny Wielkiej w 1927 roku,

 

- w Jarniewie osiedliła się rodzina Walesów po wyjeździe z Wielkopolski w 1922 roku; z rodziny tej pochodzi Marianna Walesa, żona Stanisława Jakubasa;

 

- Słonim siedziba powiatu, główne miasto, w którym Jakubasowie i Walesowie załatwiali wszelkie sprawy administracyjne i handlowe,

 

- Okuninowo siedziba gminy dla Zawodnego Lasu, miejsce ślubu Stanisława Jakubasa i Marianny Walesa,

 

- w Zawodnym Lesie nabyli ziemię i założyli gospodarstwa Stanisław i Feliks Jakubasowie,

 

- w Krasnymstawie mieszkała rodzina Grylaków, późniejszych sąsiadów Jakubasów na zesłaniu na Syberii.

 

 


Białoruś, Zawodny Las - 1937 rok. Paweł Jakubas (z lewej), jego syn Stanisław (w środku) oraz syn Feliks z córką Anielą i synem Władkiem.

 

W 1938 roku zmarła w Michalinie córka Aniela, a z przekazów rodzinnych wynika, że zginęła w pożarze domu. Po wybuchu II wojny światowej Kresy Wschodnie zostały zajęte przez Związek Radziecki i w 1940 roku (8 marca) Paweł z żoną Petronelą, córką Marią i synem Piotrem, zostali wywiezieni na Syberię. Najpierw transportowano ich przez trzy tygodnie pociągiem, w zakratowanych, bydlęcych wagonach do stacji Chołmogory, a przez trzy kolejne tygodnie szli pieszo (tylko dzieci mogły jechać na saniach), w olbrzymim śniegu i w strasznym mrozie do specposiołku Szubunia (Шубуня) w powiecie Winogradow, woj. Archangielsk. Szubunia położona jest około 100 km od Archangielska, na rzeką Wajengą, wpadającą do Dźwiny. Pozostałe dzieci Pawła i Petroneli zostały wywiezione w inne miejsca (jest to opisane poniżej). Jedynym powodem zesłania na Syberię było bycie polskim osadnikiem i nawet ślub Polaka z miejscową kobietą (były takie 2 przypadki w rodzinie), nie chronił przed wywózką. Przypadki odwrotne, gdy Polka wyszła za mąż za miejscowego mężczyzną, pozwalały uchronić się przed zesłaniem i takie przypadki również były w rodzinie.

Paweł w czasie deportacji miał 62 lata i wskutek ciężkiej podróży i trudnych warunków w łagrze zmarł po 3 miesiącach, 16 czerwca 1940 roku. Oto zdjęcia Pawła wykonane w 1940 roku jeszcze w Polsce, obok jego karta z Indeksu Represjonowanych:

 

   

 

W specposiołku Szubunia przebywało na zesłaniu wiele innych rodzin polskich, m.in. rodzina Gordziejko: Anna 1901, Maria 1931, Zofia 1933, Anna 1935; rodzina Łuszczyk; rodzina Demidowicz: Piotr 1901, Julia 1909, Piotr 1917, Paweł 1927, Stanisław 1931, Antoni 1933, Helena 1940.

Komendantem obozu w Szubuni był Utkin, a później Pierwuchin.

Żona Pawła, Petronela, z córką Marią przeżyły dwa lata w specposiołku Szubunia i w 1942 roku wywędrowały z rodzinami wojskowych szlakiem Andersa do Iraku i Palestyny. Po wojnie osiedliły się w Piławie Górnej k/Dzierżoniowa, gdzie Petronela zmarła w 1955 roku.


 

Maria Jakubas nad Morzem Śródziemnym w 1944 roku.

Piława Górna 1950 rok – Petronela Jakubas (z domu Cerek) i Maria Jakubas.

 

Piława Górna 1954 - Petronela z córką Marią i wnuczkiem Piotrem.

Piława Górna 1955 - pogrzeb Petroneli Jakubas (zd. Cerek). Od lewej: Maria Jakubas z synem Piotrem, Paweł Jakubas, Helena Jakubas i sąsiadka Petroneli.

 

Synowie Pawła i Petroneli, Stanisław i Feliks z rodzinami, powrócili z ZSRR do Polski w 1946 roku – patrz dalsze rozdziały. Córka Pawła i Petroneli, Franciszka, po wojnie mieszkała najpierw w Rościszowie koło Dzierżoniowa, a później w Świnoujściu.

Najmłodszy syn Pawła, Piotr, przedostał się z Syberii do Anglii i w 1944 roku walczył w dywizji gen. Maczka w Normandii i w Holandii. Do Polski wrócił z żoną Holenderką, z którą miał syna Pawła (1948). Żona Pawła po kilku latach opuściła Piotra i wróciła do Holandii, gdzie wyszła za mąż za Woltersa, z którym miała syna Hansa. Piotr mieszkał w Piławie Górnej, gdzie prowadził bar-restaurację. Autor Eugeniusz pamięta Piotra, gdy około 1955 roku odwiedził go w Piławie ze swoim ojcem Stanisławem. Wtedy Eugeniusz po raz pierwszy w życiu spróbował gumy do żucia, którą otrzymał od Piotra w jego restauracji. Piotr opowiadał, że nachodzą go agenci służby bezpieczeństwa i namawiają do współpracy, a konkretnie, aby donosił im, o czym rozmawiają klienci. To chyba było główna przyczyną, że Piotr zostawił syna Pawła pod opieką Petroneli i Marii, a sam wyjechał na wschód Polski. Syn Paweł ożenił się z Krystyną Seryłło, ale oboje zginęli w wypadku w Świnoujściu, gdy stojąc na przystanku autobusowym najechał na nich samochód ciężarowy. Wypadek przeżył tylko ich syn Jerzy. Piotr Jakubas często zmieniał miejsce zamieszkania i nie kontaktował się z rodziną, nie są znane jego losy w latach 1955 – 1989. Wiadomo tylko, że w Lesku w 1964 roku miał z Krystyną Hac syna Jana. W 1990 roku został nawiązany z Piotrem kontakt (mieszkał wówczas w Werbkowicach k/Hrubieszowa, gdzie prowadził zakład zegarmistrzowski) i w tym samym roku przeprowadził się do Zamościa, gdzie zmarł w 1991 roku.

 

Piotr Jakubas w Anglii w 1944 roku

Piotr w Piławie Górnej k/Dzierżoniowa w 1954 roku

 

 

 

 

 

Piotr w Zamościu w 1991 roku

 


 

Stanisław Jakubas 1906 – 1979

 

Stanisław Jakubas urodził się w 1906 roku w Kalinie Wielkiej, jako czwarte dziecko Pawła Jakubasa i Petroneli Cerek. W chwili jego urodzenia ojciec i matka mieli po 28 lat. W tym czasie Kalina Wielka oraz Nasiechowice w dalszym ciągu należały do zaboru rosyjskiego.

 

Metryka urodzenia Stanisława Jakubasa z 1906 roku. Ojciec Paweł кресмианинъ (gospodarz). Rodzice chrzestni: Jan Ruta i Julianna Mamczyńska.


 

Powyższy wywód przodków Stanisława i jego rodzeństwa (Franciszki, Marii, Feliksa, Władysława i Piotra), zawiera 63 osoby i obejmuje 7 pokoleń w okresie 210 lat (1709 – 1919). Nie jest to jeszcz całkowicie kompletny wywód, ponieważ nie wszyscy przodkowie zostali odnalezieni. Przodkowie Stanisława mieszkali w parafii Nasiechowice lub w najbliższej okolicy. Nosili oni nazwiska: Cerek, Cierniowski, Dyla, Grabaj, Grucał, Grzesik, Hebdowski, Jakubas, Komenda, Kowal, Król, Latała, Moguła, Orda, Pycia, Sakłak, Swedura.

 

A oto kilka uwag genetycznych zapowiedzianych wcześniej:

 

Znając tak wielu przodków Stanisława, nasuwa się ciekawe pytanie: czy od każdego przodka Stanisław odziedziczył pewną pulę genów?

Na pewno Stanisław odziedziczył od Jakuba (poprzez Jana, Pawła, Andrzeja i Pawła) geny Y-DNA (w chromosomie Y). Jest to dziedziczenie zwane „po mieczu” lub „po nazwisku”. Chromosom Y zawiera gen warunkujący płeć męska i geny dające specyficzne męskie cechy fizyczne oraz wpływające na rozwój mózgu. Musimy jednak pamiętać, że ilość Y-DNA, to zaledwie niecały 1% całego dziedziczonego DNA.

Pozostałe DNA jest dziedziczone według generalnej zasady, że każdy człowiek dziedziczy 50% DNA od ojca i 50% od matki. Oto jak hipotetycznie mogło przebiegać dziedziczenie genów przez Stanisława od 8 pradziadków (Paweł, Anna, Tomasz, Wiktoria, Mikołaj, Tekla, Mateusz, Anna), poprzez 4 dziadków (Andrzej, Katarzyna, Jan, Franciszka) i 2 rodziców (Paweł, Petronela). Przyjmujemy dla uproszczenia, że genom każdej osoby składa się z 10 elementów przedstawionych na schemacie w postaci kolorowych kwadracików.

 

 

W powyższym przykładzie widać, że Andrzej (dziadek Stanisława), posiada 50% genów swego ojca Pawła i 50% genów matki Anny. Analogicznie wygląda sprawa dla genomów Katarzyny, Jana i Franciszki. Z kolei Paweł (ojciec Stanisława) posiada 50% genów swego ojca Andrzeja i 50 % genów matki Katarzyny, zaś Petronela (matka Stanisława), posiada 50% genów swego ojca Jana i 50% genów matki Franciszki. Na koniec genom Stanisława zawiera 50% genów swego ojca Pawła i 50 % genów matki Petroneli. W wyniku takiego (przykładowego) dziedziczenia, genom Stanisława nie zawiera ani jednego czerwonego kwadracika, a to oznacza, że nie odziedziczył żadnych genów po prababce Annie, żonie Mateusza. Takich hipotetycznych przykładów, w których Stanisław nie odziedziczył genów po którymś z przodków, moglibyśmy opracować dużo więcej. Moglibyśmy również podać przykłady takiego dziedziczenia, w którym Stanisław ma geny od wszystkich 8 pradziadków. Dziedziczenie podlega szybkiemu procesowi rekombinacji, ale w każdym pokoleniu przodków istnieją przodkowie, od których odziedziczyliśmy DNA, bez względu na to jak odległe jest dane pokolenie. Tak więc, wywód przodków Stanisława, składający się z 63 osób w 7 pokoleniach, nie jest jego drzewem genetycznym, lecz tylko drzewem genealogicznym. Sporządzanie drzew genealogicznych ma oczywiście sens, ponieważ nie mamy jeszcze możliwości sporządzania drzew genetycznych. Jest niemal pewne, że Stanisław nie odziedziczył genów od wszystkich przodków z szóstego i siódmego oraz od dalszych pokoleń. Dla bliższych pokoleń np. dla praprapradziadków prawdopodobieństwo, że Stanisław odziedziczył od nich wszystkich jakieś cząstki DNA wynosi około 50%, natomiast dla jeszcze bliższych prapradziadków prawdopodobieństwo to wynosi 99,6%. Tak więc Stanisław, i każda inna osoba, nie z każdym dawnym krewnym ma jakąś wspólną cząstkę DNA, ale pamiętajmy, że ma na pewno wspólne Y-DNA z wszystkimi przodkami w bezpośredniej linii męskiej, żyjącymi nawet tysiące lat temu. Dla kobiet, takie wspólne odcinki DNA są przekazywane w linii matczynej, poprzez mitichondrialne DNA. Na drzewie przodków są zaznaczone te linie dziedziczenia, męska – niebieska gałąź (Jakub-Jan-Paweł-Andrzej-Paweł-Stanisław) i żeńska – brązowa gałąź (JustynaSterek-MariannaSwedura-AnnaCierniowska-FranciszkaJakubas-PetronelaCerek-FranciszkaJakubas).

W drzewie przodków Stanisława widoczne jest zjawisko tzw. „ubytku przodków”. Zjawisko to polega to na tym, że teoretycznie, każda osoba powinna mieć w 7 pokoleniach 126 przodków. Gdyby nawet znani byli wszyscy przodkowie Stanisława w 7 pokoleniach, to nie miałby ich 126 lecz tylko 122. Dwie pary przodów, zaznaczone w powyższym wywodzie na czerwono (Jakub Jakubas i Katarzyna) i na niebiesko (Maciej Cierniowski i Dorota), są przodkami „podwójnymi”, tzn. prowadzą od nich do Stanisława dwie różne drogi dziedziczenia. Ubytek przodków zachodzi dla każdego człowieka, ponieważ, gdyby ubytek nie zachodził, to po kilkudziesięciu pokoleniach liczba przodków każdej osoby przekraczałaby liczbę wszystkich zmarłych ludzi na Ziemi. Co ciekawsze, taki ubytek przodków musiał zdarzyć się wielokrotnie. Konsekwencją ubytku przodków jest to, że każdy człowiek ma wśród swoich przodków dwóch braci lub dwie siostry lub brata i siostrę. Wśród przodków Stanisława braćmi są Roman Jakubas (1752) i Jan Jakubas (1762), zaś bratem i siostrą są Mikołaj Cierniowski (1751) i Zuzanna Cierniowska (1759.

Dawniejsi przodkowie Stanisława, z XVI i XVII wieku, oraz jeszcze dawniejsi, ze Średniowiecza, nigdy nie będą poznani, gdyż wtedy nie były spisywane metryki. Byłoby jednak bardzo ciekawe wiedzieć, czy mieszkali już w Nasiechowicach, a jeśli nie, to skąd do Polski przybyli. Każdy genealog chciałby wiedzieć, gdzie mieszkali jego przodkowie, np. w czasach, gdy kształtowało się państwo polskie. W poszukiwaniu korzeni nie jesteśmy jednak na straconych pozycjach, genealogia genetyczna rozwija się bardzo szybko i już teraz pozwala określić pochodzenie każdego człowieka, sięgające nawet najdawniejszych czasów. Autorzy zamierzają wykonać test Y-DNA, który wskaże, do jakiej haplogrupy należą, i na tej podstawie będzie można określić pochodzenie rodu Jakubas z Nasiechowic.

------------------------

 

Gdy w 1918 roku odrodziła się niepodległa Polska, Stanisław miał 12 lat i zapewne brał udział w rodzinnych rozmowach o przyszłości. W 1927 roku Paweł i Petronela ze Stanisławem i pozostałymi dziećmi, wyjechali na Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej. W 1928 roku Stanisław został powołany do wojska i służył w kawalerii.

Krzeczewicze k/Lidy 1929 – służba wojskowa - Stanisław Jakubas (pierwszy z lewej), Feliks Darmodział, Bronisław Pyć.

 

 

Po odbyciu służby wojskowej Stanisław, mający wówczas 23 lata, z bratem Feliksem mającym 28 lat, nabyli ziemię w Zawodnym Lesie koło Słonima, województwo Nowogródek, region Baranowicze. Rząd Polski zachęcał do osiedlania się na Kresach i zapewne ułatwiał finansowo nabywanie ziemi, gdyż w przeciwnym razie Stanisław i Feliks nie byliby w stanie zakupić ją za jakąś większą gotówkę.

 

W 1937 roku Stanisław ożenił się z Marianną Walesa, córką Jana Walesy (1871) i Agnieszki Błaszczyk (1878). Rodzina Walesów przybyła na Kresy Wschodnie z województwa poznańskiego (z okolic Raszkowa, Jaskółek i Ostrowa Wielkopolskiego). Jan Walesa, jako były żołnierz, otrzymał w ramach osadnictwa wojskowego działkę w Jarniewie koło Słonima. Małżeństwo pomiędzy Stanisławem i Marianną zostało zawarte w USC Okuninowo, 5 km od Zawodnego Lasu.

 

 

 

Jarniewo 1937 – ślub Stanisława Jakubasa i Marianny Walesa. Obok Marianny, siostra Stanisława, Maria Jakubas, obok Stanisława drużka Władzia, koleżanka Marianny. Po prawej stronie, w krawacie w białe grochy, brat Stanisława, Piotr Jakubas. Kobieta z tyłu, w ciemnej sukni w białe kwiaty, to Jadwiga, żona Czesława Walesy, brata Marianny.


 

Odpis aktu małżeństwa Stanisława i Marianny, wydany przez USC w Sicinach w 1962 roku.

 

Stanisław z Marianną i synem Ryszardem, urodzonym w 1938, zostali w lutym 1940 roku wywiezieni na Syberię do lesopunktu Krutaja Osyp (Крутая Осыпь – Strome Piargi) w powiecie Totma, województwo Wołogda.

 

Brat Stanisława, Feliks, z całą rodziną zostali wywiezieni do obozu Ługoda w powiecie Babuszkińskim.

 

Oto karta Stanisława Jakubasa z Indeksu Represjonowanych.

 

 

 

Na Syberii Stanisław pracował przy wyrębie lasu, Marianna pracowała w osadzie Krutaja Osyp w stajniach i przy utrzymaniu dróg oraz opiekowała się 2-letnim Ryszardem i urodzoną w 1940 roku córką Reginą. Przez pierwsze dwa lata warunki pracy i życia były katorżnicze. Zesłańcy mieszkali w barakach z bardzo prymitywnym ogrzewaniem i przez 6 dni w tygodniu, z minimalnym wyżywieniem i w lichym ubraniu ścinali toporami i ręcznymi piłami olbrzymie sosny. W okresie zimy transportowali ścięte drzewa ponad kilometr do rzeki, gdzie inni zesłańcy wiosną tworzyli z nich tratwy i spławiali do tartaków, portów i stoczni. Z wielu opowieści ojca autor Eugeniusz pamięta sposób transportowania ściętych drzew saniami z lasu do rzeki: pierwsze sanie tworzyły w śniegu głębokie koleiny, w koleiny wlewano wodę i gdy woda zamarzła powstawały dwie twarde rynny (jakby wklęsłe szyny), po których pchano wiele kolejnych sań załadowanych kłodami.

Wskutek trudnych warunków Marianna podupadła na zdrowiu a córka Regina zmarła, natomiast Stanisław wskutek wycieńczającej pracy i odmrożeń utracił mięśnie prawej dłoni i nadgarstka. Miało to decydujący wpływ na dalsze losy rodziny Stanisława. Pod koniec 1941 roku, po porozumieniu Sikorskiego z rządem sowieckim (patrz punkt 3 w karcie), zesłańcy mogli wyjechać z obozów pracy do tworzonego przez Andersa wojska polskiego, ale Stanisław nie mógł z tego skorzystać, ponieważ nie władał prawą dłonią i były małe dzieci, a Marianna była w ciąży z Haliną urodzoną w 1942 roku. Do sierpnia 1944 roku Marianna z rodziną przebywali w lesopunkcie Krutaja Osyp, Marianna zajmowała się dziećmi, a Stanisław był zatrudniony w różnych pracach w osadzie. Brak sprawności prawej dłoni bardzo utrudniał wykonywanie prac, musiał nauczyć się posługiwać lewą ręką, a gdy było niezbędne użycie obu rąk, np. przy kopaniu ziemi lub koszeniu trawy, musiał przywiązywać sobie prawą dłoń do styliska łopaty lub do kosiska.

W lesopunkcie Krutaja Osip przebywało na zesłaniu wiele polskich rodzin, m.in.: rodzina Franciszka Jankowskiego (żona, troje małych dzieci i dwóch starszych chłopców), rodzina Kubików (Bolesława i Stanisława), rodzina Idzikiewicz Janiny, rodzina Pławskiego Józefa (syna Franciszka) urodzonego w 1870 roku (zmarł w Krutaja Osip w 1940) - Bolesław Pławski 1874 i jego syn Antoni Pławski 1907 roku

W Krutaja Osip przebywała również rodzina Grylaków, która przed zesłaniem mieszkała koło Słonima we wsi Krasnystaw, położonej 4 km od wsi Zawodny Las, w której mieszkał Stanisław Jakubas z rodziną.

 

Dziewiątkowicze k/Słonima 1931 – ślub Zofii Gębskiej (1912) i Stanisława Grylaka (1907)

 

 

 

Krasnystaw k/Słonima 1938 - dzieci Zofii i Stanisława Grylaków - Anna (1935) i Maria (1933). Syn Jan urodził się 1 marca 1940 roku.

 

Po wojnie w rodzinie Grylak panowała tak wielka trauma po Sybirze, że nigdy nie wspominano o tych ciężkich czasach. Raz tylko, wiele lat po wojnie, Maria (1933) opowiedziała bratu Janowi, który na Syberii był niemowlęciem, historię pobytu w Krutaja Osip. Jan spisał wspomnienia siostry, ale dopiero po jego śmierci, w 2001 roku, i śmierci Marii w 2010 roku, córka Marii i siostrzenica Jana, Małgorzata Maślak-Stelmaszczyk z Opola, odszukała je i pokazała rodzinie. Dziękujemy pani Małgorzacie za udostępnienie również nam tych wspomnień. Oto ich fragmenty:

Osada Krutaja Osip, rejon Toćma, obłaść Wołogda. Jest koniec lutego 1940 roku, słonecznie, temperatura -30oC, śnieg ponad 1m. Przyjazd do obozu i przydział do baraków o wymiarach około 8 x 15 m. W każdym baraku osadza się 8 rodzin (około 40 osób). Rodzin nie rozdziela się. Ściany baraków są z bali drewnianych utkane mchem, wewnątrz 4 kominy z otwartymi paleniskami, w oknach nie ma wszystkich szyb, część ludzi lokuje się w stajniach gdzie jest cieplej. Sufit z desek ocieplony sianem i mchem. Oświetlenie łuczywem. Prycze wykonane z chrustu pokrytego sianem i mchem. Stoły i taborety wykonano później z desek we własnym zakresie.

 

 

 

Po rozlokowaniu zesłańców w barakach zarządzono zbiórkę wszystkich ludzi i podano informacje:

-        oddalać się nie wolno,

-        rozkazy wydaje komendant i towarzysz od spraw politycznych, tzw. „politruk”,

-        jest zgoda na wykonanie „komnat familijnych” w barakach,

-        mężczyźni pracują pod nadzorem przy organizacji baraków,

-        kobiety pracują w barakach i przy „rozmietce” (usuwanie śniegu z dróg przez osadę i do rzeki),

-        jest przydział chleba i zupy,

-        dozwolona jest wymiana towarów z miejscową ludnością.

Zesłańcy uzyskali pozwolenie na wykonanie w barakach przepierzeń z desek i utworzenie jakby „komnat familijnych. Deski były świeże i po wyschnięciu powstały szpary 1 – 2 cm. Nie pozwolono ich pozatykać, zapewne dlatego, aby była możliwość podsłuchu.

Najwyższą władzą w obozie był komendant. W Krutaja Osip komendant nazywał się Jerofiejew. Komendant miał broń krótką, ale nie demonstrował jej posiadania. Był to człowiek spokojny, rozważny, lubił dzieci ale sam ich nie miał. Nie był do Polaków usposobiony wrogo ponad to, co wynikało z jego obowiązków.

Pomocnikiem komendanta i jego zastępcą był politruk o nazwisku Tukaczow, miał broń i zawsze ją nosił na widoku. Był to człowiek o charakterze dokuczliwym, interesował się każdym polskim jeńcem. Wymagał obowiązkowego pozdrawiania ze zdjęciem nakrycia głowy. Za uchybienia w stosunku do swojej osoby karał, dla dzieci stosował karę cielesną „szturchańca”. Karą za różnego rodzaju przewinienia była cięższa praca lub wydalenie z obozu do ciężkiej pracy w Toćmie.

Lekarz – młoda dziewczyna19-20 lat, nie miała leków, zawsze stosowała łaźnię i leżenie dzień bez pracy.

Nauczycielka – sroga, donosząca do politruka, ale przez dzieci lubiana.

Brygadzista – zwany „stachanowcem”, później brygadzistami byli Polacy.

W obozie obowiązywała podstawowa zasada: każda osoba po 12 roku życia musi pracować. Starzy nie byli zwalniani z pracy. W zimie (od października do maja) mężczyźni pracowali przy wyrębie lasu, zwożeniu drewna na zamarzniętą rzekę i układanie go w zestawy do spławu. Pracowało się od godziny 7 rano do zmierzchu. Kobiety pracowały w stajni, ale ich główne zajęcie to „rozmietka”. W lecie mężczyźni pracowali przy sianokosach (duże ilości siana były potrzebne dla koni, a konie były wykorzystywane do zrywki drzew). Kobiety grabiły siano i pracowały w obozie, każdą wolną chwilę poświęcały na zbieranie jagód i grzybów. Z powodu wielkiej ilości kąsających owadów lato było uciążliwą porą roku. Po pracy obowiązkowo trzeba było być w baraku. Przejście do innego baraku było zabronione.

Praca w lesie była oceniana wg ustalonej normy. W lesie pracowali tylko Polacy. Wynagrodzeniem za pracę było prawo do posiłków. Wykonujący pracę ponad normę otrzymywali pieniądze, ale wykonać normę było trudno. Do czerwca 1941 roku normy żywnościowe były małe, ale uzupełniane handlem wymiennym z ludnością miejscową za towary odzieżowe i przedmioty użytkowe. Od czerwca 1941 roku (napaść Niemiec na ZSRR) normy żywnościowe obniżono drastycznie a handel był zabroniony. Towary wartościowe należało zdać do komendanta. Norma chleba na osobę pracującą i dziecko wynosiła 150 g dziennie. Przydzielone racje żywieniowe były tak małe, że jedzono wszystko co nadawało się do zjedzenia. Każdy chwast był jadalny, ale najczęściej sporządzano strawą z pokrzywy i lebiody, uzupełniając je grzybami i jagodami. Zdarzała się również dzika zwierzyna zdobyta w formie kłusownictwa, ale kłusownictwo było karane i często było przyczyną tragedii, gdyż w zastawione na zwierzęta wnyki wpadali ludzie i ginęli podniesieni za nogę do góry przez drzewo. Niektóre rodziny miały małe ogródki warzywne, nie jest nam znana przyczyna dla której nie wszyscy posiadali ogródki (być może była to nagroda za pracę lub wzorową postawę, a być może była wynikiem zaradności; nasza rodzina ogródka nie miała). W czasie silnego głodu jedzono koty i psy. Z nieznanych powodów nie pozwolono jeść padłych koni. Oblewano je cuchnącą substancją, ale pomimo to były one wykopywane i jedzone potajemnie. W osadzie nie było studni, źródłem wody w lecie była rzeka a w zimie śnieg.

W obozie co drugi dzień, a czasem co dzień, były przeprowadzane w barakach „kontrole czystości”. Kontrole prowadził: komendant z politrukiem, którym towarzyszył lekarz lub nauczycielka lub sklepowa. Pod pozorem kontroli czystości sprawdzano wszystko, nawet rzeczy osobiste.

Dwukrotnie w czasie 4-letniego pobytu w obozie była delegacja zapewne Czerwonego Krzyża. Skarżący się na ciężkie warunki byli potem szykanowani i otrzymywali cięższą pracę.

Książki polskie oprócz śpiewników religijnych (kantyczek) były konfiskowane.

* * * *


 

Pod koniec 1944 roku rodzina Stanisława Jakubasa wyruszyła w drogę powrotną z Krutaja Osip do Polski. Najpierw zostali przetransportowani do sowchozu Frunze koło Odessy (patrz punkt 4 w karcie), a po dwóch latach ostatecznie opuścili ZSRR i zostali skierowani do wsi Wronów na Dolnym Śląsku.

Karta ewakuacyjna (Zaświadczenie) z różnymi wpisami, np.:

„4 osoby – 4 kg cukru, 7 kg kaszy, 8 kg soli, 26.IV.46 roku”

„Wydano 1 marynarkę, 1 kamizelkę, 1 spodnie”

„Wypłacono pomocy doraźnej 2000 zł”.

Akt nadania gospodarstwa rolnego Stanisławowi Jakubas wydany przez Ministerstwo Ziem Odzyskanych w 1947 roku

 

 

 

W powyższej karcie ewakuacyjnej, widzimy wpis Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Górze Śląskiej: „Przydzielono gospodarstwo rolne we wsi Wronów Nr 16. Góra 20.IV.46”.

 

 

Wronów 1943 rok - „Grüße aus Braunau Kr. Guhrau” (Widokówka z pozdrowieniami z Wronowa powiat Góra).

 

Na widokówce przedstawiono niemieckich mieszkańców wsi na głównym placu przed świetlicą i remizą strażacką.

 

Historia Wronowa - http://www.jakubas.pl/genealogia/Historia-Wronowa.htm .

 

Osiedlając się we Wronowie w 1946 roku, rodzina Stanisława zastała tę wieś już od ponad roku zajętą przez Polaków przesiedlonych z Kresów Wschodnich (Białoruś, Ukraina) i z Wielkopolski. Prawie wszystkie domy były zasiedlone, zaś dom i zabudowania przydzielone rodzinie Stanisława były najgorsze we wsi, małe i zniszczone. Nie było w nich już żadnych mebli, sprzętu, narzędzi ani maszyn. Marianna zajmowała się dziećmi, zaś Stanisław musiał jedną sprawną ręką wszystko organizować i obrobić ziemię, nie mając nawet konia. Aż trudno uwierzyć, że w tak trudnych warunkach rodzina zapewniła sobie znośny byt materialny.

 

Wronów 1950 rok – Marianna i Stanisław Jakubas z dziećmi: Ryszard 1938 – 2001, Jadwiga (1946), Eugeniusz (1948) i Halina (1943).

 

Razem z rodziną Stanisława, na Dolny Śląsk przybyła rodzina brata Feliksa i osiedliła się na podobnym gospodarstwie w sąsiedniej wsi Wioska, 2 km od Wronowa. (W latach 1945 – 1946 z ZSRR do Polski ewakuowano 1 530 000 Polaków).

Gospodarstwo rolne, które otrzymał Stanisław z rodziną, składało się z gruntów rolnych o powierzchni około 9 hektarów, domu, stodoły, obory i kurnika, a także krowy lat 9 maści czerwono – białej. Trudy życia rodziny Marianny i Stanisława w pierwszych latach powojennych łagodziły warunki wiejskie, rodzina zaczęła uprawiać zboże i warzywa, hodować krowę, świnię oraz kury. Z kilku drzew w sadzie były owoce, zaś z lasu były jagody, borówki, grzyby, maliny i jeżyny. Pomoc sąsiedzka też miała duże znaczenie. Ze strony państwa początkowo były ulgi w postaci umarzania części podatków i obowiązkowych dostaw zboża i mięsa, ale gdy Stanisław odmówił przystąpienia do kołchozu, organizowanego na wzór sowiecki, nastąpiły szykany i utrudnienia. W poczet zaległych podatków i obowiązkowych dostaw zabierano świnie i krowy, z tym, że ostatniej krowy nie zabierano. Gdy nie było już co zabierać, sekwestrator zajął stary rower. Zabranie roweru było uciążliwą karą, ponieważ rowerem Stanisław codziennie odwoził bańkę mleka (około 20 litrów) do punktu skupu. W tym czasie tylko ze sprzedaży mleka, jajek i drobiu rodzina miała jakiekolwiek pieniądze na bieżące potrzeby życiowe i na ubrania oraz na zeszyty, podręczniki i przybory szkolne dla dzieci.

W czasach powojennych nie było żadnej możliwości, aby wyremontować stary dom i budynki gospodarcze, nie mówiąc o zakupie czegokolwiek nowego. Autor Eugeniusz pamięta, że nigdy nie było w gospodarstwie np. nowych gwoździ i gdy były niezbędnie potrzebne, używało się starych, pokrzywionych i zardzewiałych gwoździ poniemieckich, które najpierw trzeba było wyprostować. W 1960 roku syn Ryszard ożenił się z Janiną Sobala i wyprowadził się do Kłody Małej koło Góry, a później do Konradowa koło Wschowy.

 

Ryszard Jakubas (1938 – 2001) i Janina Sobala (1936 – 2006).

 

Uczniowie i nauczyciele Szkoły Podstawowej we Wronowie w 1955 roku.

Na zdjęciu Eugeniusz z siostrą Anią na podwórku we Wronowie w 1964 roku. Oto wspomnienia Eugeniusza związane z tym zdjęciem:

Jest to moje ulubione zdjęcie z dawnych Wronowskich czasów, wszystkie elementy widoczne na nim mocno wryły się w moją pamięć.

Sankami, widocznymi na pierwszym planie, zwoziłem z ojcem z lasu drewno na opał. Sanki były również wykorzystywane do kuligów wiejskich.

 Narty, które przypinam, to cała historia. Jedna narta była poniemiecka, jesionowa, znaleziona na strychu, a drugą dorobiłem sam z obżynka sosnowej deski. Aby zagiąć szpic narty, musiałem moczyć go i naginać w gorącej wodzie w garnku na kuchni. Dwa widoczne krzywe patyki, to oczywiście kijki narciarskie. Siostra patrzy na mnie z niedowierzaniem (politowaniem?) i zapewne myśli – co też brat zdziała na tej niemiecko-polskiej produkcji? A ja zapinałem narty i szedłem na górkę „za Skoczylasem”, gdzie w wielkim wyrobisku po żwirowni spędzałem radosne chwile na biegach i zjazdach.

Wóz na drewnianych kołach służył naszej rodzinie do końca pobytu we Wronowie (1975), rodzina nigdy nie dorobiła się wozu na gumowych kołach.

Dwa drzewa, widoczne z tyłu za chylącym się do upadku kurnikiem, też dobrze pamiętam. Pomiędzy nimi umocowaliśmy drewnianą belkę, do niej przywiązaliśmy dwa długie sznury z kawałkiem deski, i tak powstała wspaniała huśtawka, na której” lataliśmy” prawie do nieba.

 

Wszystkie dzieci Marianny i Stanisława brały udział w pracach polowych (sianokosy, żniwa, sadzenie i wykopki ziemniaków) oraz w pracach przydomowych przy uprawie warzyw, pasieniu i dojeniu krów, doglądaniu drobiu, zbieraniu owoców, darciu pierza, itp.

 

   

Wronów 1964 rok – Marianna doglądająca kur i Halinka karmiąca kurczaki.


 

Wronów 1964 rok – Jadwiga na rowerze.

 

 

Wronów 1964 rok – Eugeniusz na Siwku.

Wronów 1964 rok – Ania z koleżanką Wandą Kowalik.

 

Po nabyciu konia w 1955 roku, Stanisław stosował sprzężaj z gospodarzem o nazwisku Kosz, również posiadającym jednego konia. Wspólnie zakupili pług oraz kosiarkę do trawy i do zboża (kosiarka widoczna jest na zdjęciu z Jadwigą). W latach 1964-67 autor (16-19 lat), za pomocą tego sprzężaju orał ziemię oraz kosił trawę i zboże.

Najcięższa praca była przy młóceniu zboża i odrabianiu młocki u innych gospodarzy. Młócenie odbywało się za pomocą wioskowej młocarni, ale do jej obsługi potrzebnych było około 17 osób. Snopy zboża były podawane na młocarnie przez 2 osoby, 1 osoba rozcinała powrósła i podawała rozcięte snopy osobie wpuszczającej je do młocarni, 1 osoba podczepiała do młocarni worki na ziarno i po ich napełnieniu odstawiała je na bok, 2 osoby nosiły te worki na plecach na strych domu lub w inne suche miejsce, 1 osoba odgarniała plewy spod młocarni, 6 osób odbierało słomę z młocarni i wiązało je w snopy, 1 osoba podawała te snopy na stertę i 2 osoby układały tę stertę. Najcięższa była praca przy odbieraniu i wiązaniu słomy wydostającej się z młocarni, kurz, jaki przy tym powstawał był nie do opisania, niemal całkowicie utrudniał oddychanie. Równie wyczerpujące było całodzienne podawanie ciężkich snopów żyta na młocarnię, autor pamięta, że kilkakrotnie przy tej pracy był bliski omdlenia, ale nie mógł przerwać pracy, ponieważ młocka nie mogła być zatrzymana. Po zakończeniu młócenia w jednym gospodarstwie, młocarnię przewożono do następnego gospodarstwa i każda rodzina, u której odbyła się młocka, musiała odrobić dniówki u wszystkich gospodarzy, którzy u nich pracowali.

 

 

Pieniędzy w rodzinie Stanisława prawie nigdy nie było. Gdy wyniknęła jakaś pilna potrzeba finansowa, któreś ze starszych dzieci brało kilka kur i jechało rowerem lub szło pieszo sprzedać je na targu we Wschowej (11 km) lub w Górze (15 km). Gdy była to jesień, zbierało się w lesie żołędzie i sprzedawało w punkcie skupu. W czasie Świąt Bożego Narodzenia chodziło się z „Herodami”, a 1 stycznia w Nowy Rok odwiedzało się wszystkie domy i sypiąc gospodarzom ziarno na podłogę, składało się życzenia:

 

Na szczęście, na zdrowie, na ten Nowy Rok, żeby wam się rodziła pszenica i groch.

Żeby wam się rodziło, mnożyło i darzyło.

Żeby stał snop przy snopie, kopa przy kopie, a gospodarz pomiędzy kopami jako księżyc pomiędzy gwiazdami.

I żeby było tyle wołków, ile w płocie kołków, i tyle owiec, ile w lesie mrowiec.

I żebyście byli tacy weseli jak w niebie anieli.

 

W okresie wakacji dzieci najmowały się do rwania lnu u bogatszych gospodarzy oraz do prac leśnych przy sadzeniu drzew i pielęgnacji szkółek leśnych.

Dużą uciążliwością życia we Wronowie było niszczenie upraw, szczególnie ziemniaków, przez dziki. Jedną z metod ich odstraszania było palenie ognisk w pniach dużych drzew rosnących na miedzach. Trzeba było jednak wstawać w nocy i dokładać do tych ognisk, co robił ojciec Stanisław i starszy syn Ryszard.

 

Wronów 2015 roku Autor Eugeniusz w sosnowym lesie sadzonym

własnoręcznie w latach 1961-64.

 

Autor Eugeniusz doskonale pamięta lata 1961-64 (miał 13-16 lat), gdy pracował przy sadzeniu lasu i przy oczyszczaniu za pomocą siekiery sosnowego młodnika. Po pracy w młodniku pozostała mu pamiątka w postaci blizny po przecięciu siekierą palca u lewej stopy, a sposób opatrzenia rany, zaordynowany wówczas przez gajowego – „posikać i obwiązać szmatą”, do dziś wywołuje lekki szok. Autor w 2015 roku odwiedził te dawne miejsca i ze wzruszeniem zobaczył duże, 55-letnie sosny, wyrosłe z maleńkich sadzonek wtykanych w dołki i obsypywanych piaskiem.

 

W 1975 Stanisław i Marianna przeprowadzili się do syna Eugeniusza do Wojcieszyc k/Jeleniej Góry.

 

Stanisław zmarł w 1979 roku, przeżywszy 73 lata, w tym:

 

-        12 lat w Kalinie Wielkiej pod zaborem rosyjskim,

-        8 lat w Kalinie Wielkiej w II RP,

-        13 lat na Kresach Wschodnich w Zawodnym Lesie k/Słonima,

-        5 lat na Syberii,

-        2 lata na Ukrainie,

-        29 lat we Wronowie i

-        4 lata w Wojcieszycach.

Miejsca zamieszkania i trasy wędrówek Jakubasów z linii Stanisława

 

Rodzina Stanisława i Marianny Jakubasów ma wspólnych przodkami z rodziną Manterysów z Pojałowic.

 

Schemat pokrewieństwa rodzin Manterysów i Jakubasów.

 


 

 

4.2. Rodzina Romana Jakubasa 1752 – 1795 i Agaty 1760 - 1805

 

Rodzina Romana i Agaty – 147 osób o nazwisku Jakubas.

 

 

Pełna rodzina Romana i Agaty – 1072 osoby.


 

 

Roman Jakubas urodził się w 1752 roku. Jego rok urodzenia wynika ze spisu ludności z 1791 roku, w którym podano, że ma 39 lat.

 

 

Roman był prawdopodobnie synem Jakuba Jakubasa (1709) i Katarzyny. Żoną Romana była Agata, nazwisko nieznane. Dziećmi Romana i Agaty byli: Franciszek 1773, Agata 1778, Józef 1779, Jan 1783, Marcin 1801.

Roman był zagrodnikiem, miał chałupę i mały kawałek ziemi. Za ziemię musiał odrabiać pańszczyznę lub płacić czynsz, a także oddawać dziesięcinę kościołowi.

Roma i Agata mają około 200 potomków licząc tylko do 1945 roku i tylko posiadających nazwisko Jakubas. Gdyby jeszcze policzyć potomków o innych nazwiskach, tzn. dzieci kobiet Jakubas przyjmujących po ślubie nazwiska mężów, a także dodać wszystkich potomków żyjących współcześnie, to było by ich ponad 500.

Roman zmarł około 1795 roku, żona Agata zmarła w 1805 roku


 

 

Franciszek Jakubas 1773 – 1857

 

 

 

Franciszek Jakubas urodził się w 1775 roku w Nasiechowicach, jako syn Romana Jakubasa i Agnieszki. Około 14. roku życia rodzice oddali go na służbę do dworu Józefa Kownackiego, miecznika oświęcimskiego, w Dziewięciołach – patrz fragment spisu ludności Dziewięciołów.

 

W wieku 21 lat (w 1796) Franciszek ożenił się z Katarzyną Hebdowską (1777) z Nasiechowic. Katarzyna była córką Tomasza Hebdowskiego i Franciszki.

 

Franciszek był wyrobnikiem, nie posiadał żadnej ziemi, mieszkał z rodziną w małej chałupie i wraz z żoną wynajmował się do pracy w folwarku.

 

Franciszek i Katarzyna mieli 9 dzieci: Małgorzata 1798, Marcjanna 1802, Magdalena 1804, Mateusz 1806, Feliks 1808, Marianna 1810, Kazimierz 1811, Marianna 1816, Wincenty 1823.

 

 

 

 

 

Franciszek Jakubas i Katarzyna Hebdowska są wspólnymi przodkami Eugeniusza Jakubasa (autora) i Michała Jagiełły (pisarz, taternik, naczelnik GOPR, wiceminister kultury, dyrektor Biblioteki Narodowej). Ojciec Michała, Piotr Jagiełło, urodził się w 1910 roku w Nasiechowicach i miał tam gospodarstwo. Michał urodził się w sąsiednich Janikowicach w 1941 roku. Do 2015 roku osoby z rodzin Jagiełło i Jakubas nie znały się i nic nie wiedziały o swoim wspólnym pochodzeniu.

 

Schemat pokrewieństwa Eugeniusza Jakubasa i jego rodzeństwa z Michałem Jagiełłą.

 


 

W 2015 roku Michał Jagiełło na spotkaniu z mieszkańcami Nasiechowic wspominał swoje dzieciństwo w Nasiechowicach i Janikowicach oraz czytał własne wiersze.

http://www.jakubas.pl/genealogia/Historia-Nasiechowic_pliki/image081.jpg

 


 

 

Stanisław Jakubas 1881 – 1949

 

Stanisław Jakubas urodził się w 1881 roku jako prawnuk Franciszka Jakubasa (1773) i syn Piotra Jakubasa (1840) i Józefy Niewiara.

W 1917 roku Stanisław ożenił się w Nasiechowicach z Anną Bryła (1895) córką Macieja Bryły (1853) i Anny Kozy.

 

Nasiechowice 1917 rok - ślub Stanisława Jakubasa i Anny Bryła.

 

Na zdjęciu na poprzedniej stronie widzimy, że większość osób ubrana jest w stroje ludowe. Anna Bryła- panna młoda - ubrana jest w białą suknię z welonem, natomiast młode dziewczęta w stroje krakowskie. Stanisław Jakubas (pan młody) i stojący obok niego ojciec panny młodej - Maciej Bryła (1853) - są ubrani w białe sukmany włościańskie i w białe koszule, zaś młodzi mężczyźni w białe koszule i krakowskie kaftany (kamizelki). Niektórzy mężczyźni trzymają w rękach kapelusze, inni mają na głowach krakowskie czapki. Tradycyjne stroje nie utrzymały się już długo, na zdjęciu widać młodego mężczyznę w garniturze i białej koszuli z krawatem.

 

Po ślubie Stanisław z Anną przeprowadzili się do Krakowa. Zdjęcie obok, z 1922 roku, przedstawia Stanisława i Annę z matką i z dziećmi. Dziewczynka z kokardą, to córka Maria, urodzona w Krakowie w 1919 roku, późniejsza nauczycielka w szkole w Nasiechowicach. Drugie dziecko, to Stanisława (1921). Zdjęcie wykonał Rudolf Wiśniewski w zakładzie fotograficznym w Krakowie przy ul. Karmelickiej 15.

Stanisław i Anna mieli jeszcze trzecią córkę, Krystynę, urodzoną w 1922 roku.

Stanisław Jakubas był wysokim urzędnikiem PKP. Jego grób znajduje się w Nasiechowicach, a na nagrobku widnieje napis: „EM. PKP”, co chyba oznacza „Emerytowany pracownik PKP”.

 

Córka Maria w 1939 roku zawarła związek małżeński ze Stanisławem Belskim. Maria była nauczycielką, a jej mąż kierownikiem szkoły podstawowej w Nasiechowicach.

 

 

   

Stanisław Jakubas (1881-1949), jego żona Anna Bryła (1894-1922) oraz pomnik na ich grobie w Nasiechowicach.

 

W 1922 roku, w niedługim czasie po urodzeniu córki Krystyny, Anna zmarła. Stanisław ożenił się powtórnie w 1927 roku z Anielą Michalską (1896) i miał z nią córkę Janinę.

Maria Jakubas (córka Stanisława i Anny) w 1939 roku.

 

 

 

 

 

 

 

 

Rodzice Anna i Stanisław namalowani przez córkę Marię.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Maria Jakubas Belska w 2012 roku

 

Maria Jakubas z mężem Stanisławem Belskim mieszkali w Nasiechowicach, w domu przy głównym skrzyżowaniu dróg obok kościoła. 200 lat wcześniej, w 1791 roku, w tym miejscu mieściła się karczma – patrz mapa we wcześniejszym rozdziale.


 

4.3. Rodzina Kacpra Jakubasa 1755 – 1824 i Marianny Makuliny 1760 – 1791

 

Rodzina Kacpra Jakubasa (1755) i Marianny Makuliny (1761) – 117 osób o nazwisku Jakubas.

 

Pełna rodzina Kacpra i Marianny – 786 osób.

 

Kacper Jakubas (Jakubasik) urodził się w 1755 roku Nie odnaleziono jego metryki urodzenia, ale rok urodzenia wynika ze spisu ludności z 1791 roku z Kaliny Wielkiej. Kacper miał wówczas 36 lat.

 

Kalina Wielka 1791 – spis mieszkańców karczmy należącej do Kacpra Jakubasika.

 

W 1791 roku Kacper Jakubas prowadził karczmę w Kalinie Wielkiej i mieszkał w niej z żoną Marianną lat 30, córką Salomeą lat 14, synem Franciszkiem lat 3 i matką żony Marianną Makuliną. W prowadzeniu karczmy pomagał mu parobek Klemens lat 19 i dziewka Anastazja lat 30. Nie wiadomo, czy karczma była własnością Kacpra, ale raczej należała do dziedzica lub plebana i Kacper musiał płacić za nią czynsz.

W 1791 roku umarła żona Marianna i Kacper przeprowadza się do Nasiechowic. W 1792 roku ożenił się z Barbarą Głąb, z którą miał 4 dzieci: Maciej 1792, Franciszka 1803, Jacek 1805, Marianna 1812.

W Nasiechowicach Kacper był zagrodnikiem, miał mały kawałek ziemi, za który musiał odrabiać pańszczyznę lub płacić czynsz, a także oddawać dziesięcinę kościołowi.

Kacper zmarł w 1824 roku w wieku 69 lat.

 


 

Franciszek Jakubas 1788 – 1843

 

Franciszek Jakubas urodził się w 1788 roku w Kalinie Wielkiej, jako syn Kacpra Jakubasa i Marianny Makulina. Po przeprowadzce rodziny Kacpra do Nasiechowic, Franciszek ożenił się w 1811 roku w Nasiechowicach z Anną Mamczyńską (1793), córką Bartłomieja Mamczyńskiego vel Matcyk i Małgorzaty Franczyk.

Metryka ślubu Franciszka Jakubasa z Anną Mamczeńską z 1811 roku.

 

Z powyższej metryki wiemy, ze Franciszek mieszkał przy rodzicach na gospodarstwie. W metryce znajduje się ciekawe sformułowanie dotyczące ojca Anny: „ ... podług metryki Matcyk a jako ludzie mówią Mamczeński”. Z tego sformułowania wynika, że jeszcze na początku XIX wieku nie wszystkie nazwiska były ukształtowane. Nie chodzi tu o jakąś drobną różnicę w pisowni, lecz o całkiem odmienne nazwiska Matcyk – Mamczeński. Nazwisko oficjalne z metryki (Matcyk) przetrwało do 1905 roku, natomiast to, którym posługiwali się sąsiedzi (Mamczyński), przetrwało do współczesnych czasów.

Franciszek i Anna mieli 9 dzieci: Jan 1812, Maciej 1814, Marianna 1816, Franciszka 1818, Marcjanna 1820, Gertruda 1823, Małgorzata 1825, Ludwika 1832 i Magdalena 1835.

W metryce urodzenia syna Jana (1812) o Franciszku jest napisane: „w Nasiechowicach zamieszkały na gospodarstwie”, natomiast w jego metryce zgonu (1843) jest napisane: „wyrobnik”.

 

Metryka zgonu Franciszka Jakubasa z 1843 roku.

Z powyższej metryki wynika, że Franciszek pod koniec życia przekazał gospodarstwo najstarszemu synowi Janowi, określonemu w tej metryce jako zagrodnik, i sam stał się wyrobnikiem, tzn. wynajmował się do różnych prac polowych lub zagrodowych.


 

 

Józef Jakubas 1867 - 1945

 

Józef Jakubas urodził się w 1867 roku w Nasiechowicach, jako prawnuk Franciszka i Anny Jakubasów. Ojcem Wojciecha był Szymon Jakubas (1839), matką Anastazja Hebdowska (1842). Szymon (1839) wraz z bratem Andrzejem (1842) prowadzili wspólne gospodarstwo i uprawiali 12 mórg ziemi. W ramach uwłaszczenia w 1867 roku otrzymali wspólnie te 12 mórg na własność.

 

Fragment tabeli uwłaszczeniowej z 1867 roku z nazwiskami Andrzeja i Szymona Jakubasów.

 

Józef Jakubas ożenił się z Marianną Dworak, mieszkanką Pałecznicy, gdzie w 1909 roku urodziła się im córka Stefania. W 1910 roku Józef z rodziną przeprowadzili się do Zarogowa Zagaje, gdzie urodziły się następne dzieci: Jan 1910, Franciszek 1912, Stanisław 1914, Piotr 1916, Genowefa 1919, Wincenty 1922. Wincenty Jakubas ożenił się w 1948 roku z Józefą Jakubas (1922), córką Stefana Jakubasa (1883) i Wiktorii Sumera (1889). Małżonkowie Wincenty i Józefa pochodzą z tej samej linii Jakubasów (linia Kacpra), a więc mają tych samych przodków.

 

 

Wspólnymi przodkami Wincentego i Józefy byli Jan Jakubas i Marianna Kubińska, zatem Wincenty i Józefa byli ze sobą blisko spokrewnieni. Pradziadkowie Wincentego i pradziadkowie jego żony Józefy, to te same osoby. Zdarzały się jeszcze bliższe pokrewieństwa, kiedy mąż i żona mieli tych samych dziadków. Istnienie wspólnych przodków dla Wincentego i Józefy powoduje, ze ich dzieci maja tzw. ubytek przodków. Każde z nich powinno mieć 16 prapradziadków, ale oni mają ich tylko po 14. To z kolei powoduje, że dziedziczą oni od Jana Jakubasa i Marianny Kubińskiej, dwa razy większą liczbę genów niż od jakiejkolwiek innej pary prapradziadków. Można powiedzieć, że dzieci Wincentego i Józefy są podwójnie „Jakubasowi”.

Na powyższym schemacie widać również, że wspólni przodkowie Wincentego i Józefy są również przodkami autora Stanisława Jakubasa. Wincenty i Stanisław to genetyczni Y-bracia (mają identyczne chromosomy Y) i można dostrzeż to po rysach twarzy.


 

Wojciech Jakubas 1872 – 1936

 

Wojciech Jakubas urodził się w 1872 roku w Nasiechowicach, jako prawnuk Franciszka i Anny. Ojcem Wojciecha był Szymon Jakubas (1839), matką Anastazja Hebdowska. W 1895 roku Wojciech, zapewne z pomocą ojca Szymona, wybudował w Nasiechowicach nową chałupę, w której 4 lata później zamieszkał z żoną Julianną Maj. Wojciech i Julianna mieli 11 dzieci: Florentyna 1900, Jan 1902, Wincenty 1903, Piotr 1905, Stefania 1907, Piotr 1909, Bronisława 1912, Bolesław 1914, Marianna 1916, Bronisława 1919 i Władysław 1922. Chałupa Wojciecha Jakubasa miała wiele archaicznych cech budownictwa wiejskiego i z tego powodu po 119 latach, czyli w 2014 roku, została wykupiona od wnuka Wojciecha, Józefa Michalskiego, i przeniesiona do Parku Etnograficznego Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni koło Chęcin.


Stanisław Jakubas 1879 – 1907

 

Stanisław Jakubas urodził się w 1879 roku w Nasiechowicach jako praprawnuk Kacpra Jakubasa. Ojcem Stanisława był Andrzej Jakubas (1842) matką Aniela Bielawska (1845). W 1904 roku Stanisław ożenił się z Petronelą Franczyk (1879), córką Franciszka Franczyka (1837) i Agaty Jakubas (1840).

Metryka ślubu Stanisława Jakubasa z Petronelą Franczyk z 1904 roku. Stanisław i Petronela mieli 3 dzieci: Feliks 1905, Szczepan 1906 i Marianna 1908.

 

Stefan Jakubas 1883 – 1934

 

Stefan Jakubas urodził się w 1883 roku w Nasiechowicach, jako praprawnuk Kacpra Jakubasa. Ojcem Stefana był Andrzej Jakubas (1842), matką Aniela Bielawska (1845).

W 1907 roku Stefan ożenił się w Pstroszycach, parafia Miechów, z Wiktorią Sumera (1889). Wiktoria była córką Wojciecha Sumery (1858) i Joanny Czekaj (1857). Rodzicami Wojciecha Sumery byli Wojciech Sumera i Joanna Szwaja, zaś rodzicami Joanny Czekaj byli Jan Czekaj (1838) i Marianna Kajdy.

Metryka ślubu Stefana Jakubasa i Wiktorii Sumera z 1907 roku

 

Stefan i Wiktoria mieli 10 dzieci: Marianna 1909, Zofia 1910, Helena 1912, Edward 1914, Emilia 1916, Stanisław 1917, Aniela 1920, Józefa 1922, Janina 1927, Julianna 1927.

Nasiechowice 1949 – rodzina Stefana i Wiktorii Jakubasów. W środku Wiktoria, po prawej chłopiec Mieczysław Włudarz i jego matka Helena, po lewej Jan Włudarz, mąż Heleny. Z tyłu córki Stefana i Wiktorii (od lewej): Józefa, Aniela, Janina i Julianna.

 

 

A oto wszystkie dzieci Stefana i Wiktorii Jakubasów:

 

 


 

 

Stanisław Jakubas 1917 – 1977

 

Stanisław Jakubas urodził się w 1917 roku w Nasiechowicach, jako syn Stefana Jakubasa i Wiktorii Sumera.

 

Metryka urodzenia Stanisława Jakubasa z 1917 roku

 

W 1939 roku po klęsce wrześniowej Stefan, jak i wielu innych Polaków, przedostał się przez Węgry do Rumuni, a w 1940 roku został ewakuowany do Syrii, gdzie wstąpił do Brygady Strzelców Karpackich, tworzonej przez Sikorskiego. Dowódcą Brygady był płk. Stanisław Kopański. Brygada, poprzez Aleksandrię w Egipcie, została skierowana do walk o Tobruk przeciwko wojskom niemiecko – włoskim.

 

Aleksandria 1941 roku – załadunek żołnierzy Brygady Strzelców Karpackich na rejs do Tobruku. Gdzieś wśród żołnierzy jest Stanisław Jakubas.

 

W czasie bitwy o Tobruk podchorąży Adolf Bocheński i strzelec Stanisław Jakubas wsławili się brawurową, nocną akcją wysadzenia wieży obserwacyjnej wroga. Oto fragmenty opisu tej akcji z książki Andrzeja Kozaka „Tobruk odpowiada ogniem”:

 

 

A.Bocheński            S. Jakubas

Stanisław Jakubas w Tobruku.

Od dłuższego czasu artylerzyści mierzyli w ten punkt, lecz wieża wciąż była nietknięta. Tymczasem Włosi, dość zresztą przypadkowo, trafili w wieżę tobrucką. Obrońcy codziennie podpierali ją belkami, by wróg nie zorientował się, jaki odniósł sukces, i marzyli o rewanżu. W tej sytuacji zniszczenie nieprzyjacielskiego punktu obserwacyjnego miało podwójne znaczenie: czysto wojskowe, utrudnienie wglądu w pozycje polskie, i psychologiczne. Podczas poprzednich akcji zwiadowczych podchorąży Bocheński stwierdził, że Włosi nie wystawiają w nocy wart przy wieży, wobec czego postanowił ją spalić. Początkowo zamierzał wyruszyć samotnie, lecz gdy wyjawił swój plan żołnierzom, strzelec Jakubas zawołał:

— Ale mnie to pan podchorąży musi wziąć! Przecież tego wszystkiego, co trzeba zabrać, pan nie udźwignie!

Kilku innych również chciało wziąć udział w tej akcji, lecz Bocheński się nie zgodził.

— Nie wolno nikogo niepotrzebnie narażać. Dwóch ludzi do przeniesienia materiału wystarczy. A podpalić może jeden. Wiadomość o projekcie Bocheńskiego dotarła do sąsiednich plutonów i wywołała sensację. Kiedy Adolf poszedł do porucznika Maszewskiego, by uzyskać zgodę na akcję, spotkał się ze sprzeciwem.

— To szaleństwo! — stwierdził dowódca plutonu.

— Ale jakie ogromne korzyści! — argumentował podchorąży.

Porucznik podrapał się w głowę, wreszcie rzekł:

— Mogę się zgodzić na patrol wywiadowczy. Pański projekt ma najwyżej pięćdziesiąt procent szans powodzenia, może nawet mniej. Jako dowódca nie mogę aprobować takich planów, choć między nami mówiąc, ten bardzo mi się podoba. Oficjalnie idzie więc pan na patrol, a ja o niczym nie wiem. Zgoda?

— Tak jest, panie poruczniku. Dziękuję! — odparł zadowolony Bocheński.

Cały pluton pomagał w przygotowaniach do wyprawy, która była wyjątkowo niebezpieczna. Wszyscy zdawali sobie sprawę, że śmiałkowie zdołają wrócić z niej tylko wtedy, jeśli nie zostaną oświetleni przez płonącą wieżę. Należało więc przygotować odpowiednio długi lont. Ustalono, że musi on się tlić przez około dziesięć minut. Po zapadnięciu zmroku wyruszyli. Bocheński niósł olbrzymi zwój lontu, busolę i

karabin. Strzelec Jakubas był obładowany ładunkami z prochem i benzyną. Miał też pistolet automatyczny typu „Thompson”. Poczta pantoflowa rozniosła wieść o tej akcji po całym odcinku. Bocheński uważał, że nie może sprawić żołnierzom zawodu, toteż kilkakrotnie sprawdzał kąty kierunkowe oraz liczył kroki. Po przejściu półtora kilometra położył się na piasku i zaczął manipulować busolą, aby skorygować kierunek marszu. Po chwili poszli dalej. Po pewnym czasie podchorąży poczuł dziwny niepokój. Przez moment nie mógł sobie uświadomić, czym jest on wywołany, wreszcie zrozumiał. Zgubił lont. Teraz pamiętał dokładnie, jak to się stało. Kiedy obliczał kierunek, odłożył lont na bok i zapomniał zabrać. Trzeba wracać. Nie mógł sobie jednak przypomnieć, ile kroków dzieli ich od tamtego miejsca. Podchorąży zaczął perswadować, że w nowej sytuacji do podpalenia wystarczy jeden człowiek, ale Jakubas się uparł.

— Ja pana podchorążego bardzo szanuję, ale słuchać nie mogę. Ja swoją ambicję też mam.

Adolf wzruszył ramionami i ruszyli w drogę. Mieli szczęście i dosyć szybko trafili do włoskiej wieży. Jakubas rozmieścił materiał łatwo palny, a Bocheński oblał go benzyną. Ponieważ nie mieli lontu, rozsypali proch tworząc w ten sposób krótką ścieżkę. Nadeszła decydująca chwila. Jakubas przyłożył płonącą zapałkę do ścieżki prochowej i kiedy na ziemi zamigotał nikły płomyk, uskoczył do tyłu. Pędził ile sił w nogach w kierunku własnej linii, a za nim gnał Bocheński. Nagle zrobiło się jasno jak w dzień. Wieża płonęła. Jednocześnie cała linia włoska zagrzmiała setkami wystrzałów. Następnego dnia Anglicy obliczyli, że do Bocheńskiego i Jakubasa strzelało ponad pięćdziesięciu włoskich żołnierzy, wysyłając około 2000 pocisków. Żaden z nich jednak nie trafił do celu. Był to niemal cud. Co prawda obaj nigdy w życiu tak szybko nie biegli i to mogło tłumaczyć ten niezwykły fakt. Dali popis sprintu, którego nie powstydziłby się nawet dowódca plutonu, Antoni Maszewski, przedwojenny mistrz Polski w biegu na 400 m przez płotki. W okopach polskich przyjęto Bocheńskiego i Jakubasa owacyjnie. Obaj znaleźli się też na pierwszej liście odznaczonych Krzyżami Walecznych za walki w Tobruku. Odznaczenia wręczył osobiście Generał Sikorski.

 

Echa bohaterskiego czynu Bocheńskiego i Jakubasa przetrwały do współczesnych czasów. W 2014 roku uczniowie kl. III liceum ogólnokształcącego Szkolnego Punktu Konsultacyjnego przy konsulacie RP w Montrealu, przygotowali inscenizację „Polskie drogi do wolności – bitwa o Tobruk”. Autorka inscenizacji, Kamila Fedorowicz, opisała, na wzór dramatu romantycznego „Noc listopadowa” Wyspiańskiego, przebieg akcji Bocheńskiego i Jakubasa pod Tobrukiem. Oto pełny tekst tej inscenizacji pobrany ze strony https://szpkmontreal.files.wordpress.com/2014/06/kamila-fedorowicz.pdf

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 

W 1942 roku Brygada Strzelców Karpackich została wycofana z Afryki i przetransportowana do Palestyny, gdzie połączyła się z Armią Andersa przybyłą z ZSRR, tworząc Dywizję Strzelców Karpackich. Stanisław Jakubas wraz z wojskiem Andersa przeszedł włoski szlak bojowy - linia Gustawa, Monte Casino, linia Gotów, bitwa o Ankonę (pod Ankoną zginął jego towarzysz z akcji pod Tobrukiem, Adolf Bocheński).

Po zakończeniu wojny, do 1946 roku, Stanisław przebywał we Włoszech i tam ożenił się z Anną Kuzowlewą. W 1946 roku wojsko polskie, a wraz z nim Stanisław, zostało przetransportowane do Anglii i rozformowane. W 1948 roku w Bedford, na północ od Londynu, Stanisławowi i Annie urodził się syn Stanisław (współautor niniejszego opracowania) i po kilku latach wszyscy wyjechali do Kanady, a później na Alaskę.

W 1957 roku Stanisław z rodziną powrócił do Polski, do swojej rodzinnej miejscowości, Nasiechowic, ale ostatecznie rodzina osiedliła się w Olkuszu.

 


 

 

 

 

 

Stanisław Jakubas - junior, dr hab., emerytowany wykładowca Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, syn Stanisława Jakubasa - żołnierza Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich.

 


 

Małgorzata Jakubas 1825 – 1908

 

Małgorzata Jakubas urodziła się w 1825 roku, jako córka Franciszka Jakubasa i Anny Mamczyńskiej. W 1842 roku Małgorzata wyszła za mąż za Piotra Włoska (1824), syna Wojciecha Włoska i Magdaleny Sakłak. Małgorzata miała z Wojciechem dwoje dzieci: Marcina 1850 i Józefa 1853. Rok po urodzeniu Józefy, mąż Wojciech zmarł i w 1856 roku Małgorzata wyszła za mąż za Szczepana Dąbrowskiego (1829), syna Karola i Gertrudy Swedury. Szczepan Dąbrowski również był wdowcem, jego pierwsza żona Marianna Kindla, z którą miał trójkę dzieci: Katarzynę 1850, Wincentego 1852 i Mariannę 1853, zmarła w 1856 roku

Po 100 latach potomkiem Małgorzaty Jakubas i Szczepana Dąbrowskiego został Alfred Dąbrowski z Rzeszowa, natomiast potomkiem jej brata Jana Jakubasa (1812), został Stanisław Jakubas (autor). Oto schemat pokrewieństwa Alfreda Dąbrowskiego i Stanisława Jakubasa.

 

Pokrewieństwo Alfreda Dąbrowskiego i Stanisława Jakubasa.

 

Alfred Dąbrowski napisał „Historię Dąbrowskich”, której fragmenty przedstawiamy poniżej. Dziękujemy Ci Alfredzie za udostępnienie tych fragmentów.

 

Protoplastą rodu Dąbrowskich jest Kacper Dąbrowski żyjący z rodziną w Nasiechowicach w drugiej połowie XVIII wieku. Oto linia męska Dąbrowskich:

 

Metryka ślubu Szczepana Dąbrowskiego (1829) i Małgorzaty Jakubas (1825) z 1856 roku.

 

Z metryki ślubu Szczepana i Małgorzaty wiemy, że Szczepan był zagrodnikiem zamieszkałym w Nasiechowicach. W 1864 roku Szczepanowi i Małgorzacie urodził się syn Wojciech. W metryce urodzenia Wojciecha podano, że ojciec Szczepan jest kolonistą w Dziewięciołach, a to oznacza, że jego rodzina otrzymała do zagospodarowania jakiś kawałek ziemi, na którym zbudowali chałupę a ziemię przystosowali do prowadzenia upraw. Po powstaniu styczniowym, w 1869 roku, Szczepan został uwłaszczony.

 

Fragment tabeli nadawczej z 1869 r. Szczepan otrzymał 4 morgi (2 ha) ziemi.

 

W 1869 roku w Dziewięciołach, Szczepanowi i Małgorzacie urodziła się córka Marianna, a w 1872 roku drugi syn Piotr (pradziadek Alfreda). Piotr Dąbrowski w 1898 roku ożenił się w Kalinie Małej z Julianną Gibek. Po ślubie zamieszkali w domu Julianny i od tego czasu ta linia Dąbrowskich jest związana z Kaliną Małą. Kalina Mała od dawna była blisko związana z parafią Nasiechowice, z Pojałowic przez Zarogów do Kaliny Małej i dalej do Warszawy, wiódł tzw. warszawski trakt furmański, co powodowało, że droga pomiędzy tymi miejscowościami była dobra, zapewne utwardzona.

W 1902 roku Piotrowi i Juliannie urodził się syn Franciszek (dziadek Alfreda). W opowieściach rodzinnych częstym tematem był jakiś zadawniony konflikt pomiędzy Dąbrowskimi a Tondosami i Brodami o pole w Kalinie Małej. Ponoć Franciszek, jako chłopak jeszcze, wjeżdżał na to pole z gnojem, a Brodowie, starsi nieco od niego - Jan, Franek, Staszek – pogonili go, a porzucony wóz z zaprzęgiem wywalili do góry kołami. Te konflikty opisywał wiele lat później w listach do Alfreda, najmłodszy z Brodów, Julian Broda. W swych wierszowanych opowieściach przedstawił to tak:

 

Ten spór rodzinny to historia stara

Wiele dziesiątków lat obejmująca,

Początek sięgał do ukazów cara,

Nie mógł doczekać się prawnego końca.

 

W sporze rodzinnym chodziło o ziemię,

A mecenasi sporne formowali szyki

Z jednej Tondosów i ich pokolenie,

Z drugiej Dąbrowscy, Gibki, Powroźniki.

 

A więc Dąbrowscy wysyłają swaty

Aby zakończyć już sądowe skargi:

- Zróbmy wesele, nasz chłopak bogaty

Wy macie córkę, zakończmy zatargi”.

 

Konflikt rzeczywiście został zażegnany około 1925 roku, Franciszek Dąbrowski(1902) ożenił się z Julianną Brodą(1908), córką Ludwika Brody i Marianny Tondos. .

 

Marianna Tondos (Broda), matka Julianny Broda.

 

 

 

Franciszek Dąbrowski i Julianna Broda

 

Julianna z synem Adolfem.

 

 

Zdjęcie obok zostało wykonane około roku 1929, gdyż chłopczyk na zdjęciu, Adolf, urodził się w 1928. Wcześniej, w 1926roku, urodziła się córka Regina.

 

Julianna (babka Alfreda), elegancka, piękna młoda kobieta, stoi tu obok siedzącego na miękkim kożuszku syna. Oboje nie przeczuwają nadciągającej na początku lat 30. katastrofy (pożaru domu i stodoły) i późniejszej biedy.

Dramat po pożarze powiększył się, gdy odszkodowanie z tzw. asekuracji, nie mogło być wykorzystane na odbudowę spalonego gospodarstwa, gdyż poszło na poczet niespłaconej pożyczki, której spłacić nie było można ze względu na wielki kryzys gospodarczy na świecie rozpoczęty w 1929 roku. Dotknął on całą rodzinę, a w szczególności rodziców i dziadków Alfreda, a najbardziej Franciszka. To on był głównym tematem rozmów rodzinnych, przepełnionych żalami, ubolewaniami, a czasami obwinianiem go.

 

 

Nie zachowała się chałupa Franciszka i Julianny w Kalinie Małej, ale istnieje do dzisiaj zagroda ich sąsiadów Podymów, z drugiej połowy XIX w,. przeniesiona do Parku Etnograficznego w Tokarni.

 

 

To co najciekawsze w zagrodzie typu okół, znajdowało się z tyłu domu. Małe podwórko otoczone budynkami i zadaszonymi wiatami, tworzyło zamkniętą całość. Tu toczyło się całe życie gospodarcze, tu była stajnia, obora, chlew, kurnik, spichlerz, wozownia i studnia. Wszystko było na miejscu i nie potrzebne było żadne ogrodzenie gospodarstwa. Na pola wyjeżdżało się przez dwoje wrót, widocznych po prawej i lewej stronie.

 

Zabudowania gospodarcze zagrody okolnej odtworzone w Tokarni na wzór zabudowań Podymów z Kaliny Małej.

 

Franciszek i Julianna wiedli życie w podobnej zagrodzie. W latach 1928 – 1954 urodziło im się 11 dzieci, w tym 10 synów.

Kalina Mała 1947 roku - bracia Adolf i Stefan Dąbrowscy.

Stefan Dąbrowski - junak

Bonifacy Dąbrowski - listonosz

 

Adolf Dąbrowski (ojciec Alfreda) urodził się w Kalinie Małej w 1928 roku. W 1948 roku ożenił się z Marianną Kowalską (1922), pochodzącą z Cieplic koło Gołczy.

 

Adolf Dąbrowski i Marianna Kowalska

 

W 1955 roku Adolf i Marianna przenieśli się na pole nad stokiem i rozpoczęli mozolne wysiłki by się tu pobudować. Po sąsiedzku były jeszcze resztki dawnego siedliska, sadu i swoiste „tarasy”. Te „tarasy” miały zawsze jakąś nutkę zagadkowego smutku. Były one z jednej i drugiej strony budowanego domu, ale dopytać się czegoś o dawnych mieszkańcach było trudno. Padało jedno, dwa zdania ogólnikowego wyjaśnienia i tyle. A w młodości człowiek jest ciekawy ludzi, na ślady których ciągle w swoim otoczeniu się natyka, ale ludzi tych już nie ma.

 

Miechów 1961 roku – przyjęcie ślubne Stanisława Dąbrowskiego (syna Franciszka) i Luboszy Karpińskiej. Obok pana młodego matka Luboszy, Karolina Karpińska (z domu Grzegórzko). Druga i trzecia osoba po lewej, to Franciszek i Julianna Dąbrowscy. Z tyłu za parą młodych, brat pana młodego, Józef Dąbrowski.

 

4.4 Inne rodziny Jakubasów z Nasiechowic

 

 

Rodzina Tomasza Jakubasa vel Szymczyka liczy tylko 31 osób, ale zaszedł w niej ciekawy przypadek dwóch małżeństw, w których oboje małżonkowie byli Jakubasami. Walenty Jakubas (1797), ożenił się w 1830 roku z Heleną Jakubas z linii Romana, a następnie ich syn Kazimierz Jakubas (1834), ożenił się z Magdaleną Jakubas (1835) z linii Kacpra.

Kazimierz Jakubas, syn Walentego i Heleny z Jakubasów, małżonków Jakubasów, zawiera związek małżeński z Magdaleną Jakubasówną, córką Franciszka i Anny z Mamczyńskich, małżonków Jakubasów. Kazimierz i Magdalena nie mieli dzieci, ponieważ rok po ślubie Kazimierz zmarł.

 


 

 

 

 

 

W bazie Jakubasów, oprócz przedstawionych powyżej rodzin Jakubasów, znajduje się około 250 Jakubasów, których nie udało się przypisać do żadnej z przedstawionych rodzin. Są to małe rodziny lub pojedyncze osoby z parafii Nasiechowice lub z sąsiednich parafii, dla których jest zbyt mało informacji. Jeśli zostaną odnalezione zaginione księgi metrykalne z XVIII wieku lub gdy zostaną zbadane metryki z sąsiednich parafii, to zapewne będzie można z nich odczytać odpowiednie dane i dołączyć niektóre z tych osób do wyżej opisanych rodzin.

 

Na zakończenie prezentacji rodzin Jakubasów z Nasiechowic, nasuwa się oczywiste pytanie: czy wszystkie te rodziny wywodzą się od jednego Jakubasa? Wszystko na to wskazuje, że tak właśnie było. Można wyobrazić sobie, że w połowie XVII wieku, lub wcześniej, żył w Nasiechowicach jakiś Jakubas, którego rodzina rozrastała się i pod koniec XVIII wieku było już kilkanaście rodzin Jakubasów.


 

 

5. Zakończenie

 

Historia Jakubasów stanowi udokumentowaną genealogię i historię rodu Jakubas, wywodzącego się z Nasiechowic k/Miechowa. Losy wielu rodzin Jakubasów przez ponad 300 lat były, a dla kilku rodzin są w dalszym ciągu, związane z Nasiechowicami. Wszystko wskazuje na to, że jest to siedziba rodu od znacznie dłuższego czasu, może nawet od siedmiuset lat. W Średniowieczu nie posługiwano się jeszcze nazwiskami, ani nie sporządzano metryk, więc nie da się tego w żaden sposób stwierdzić. Jest jednak szansa, że za pomocą testów genetycznych znajdziemy rozwiązanie tej zagadki.

W pierwszej połowie XX wieku z powodu przeludnienia Nasiechowic, część Jakubasów opuściła Nasiechowice. Większość z nich wyjechała do pracy na przemysłowy Górny Śląsk (Sosnowiec, Będzin), a część na rolnicze Kresy Wschodnie. Były również przypadki wyjazdu do Ameryki.

 

Obecnie Jakubasowie rozrzuceni są po całej Polsce i żyje ich około 1700. Rozmieszczenie Jakubasów ich przedstawia mapka obok. Najwięcej osób zamieszkuje okolice Miechowa, Krakowa, Tarnowa, Brzeska, Staszowa, Lublina i Jarosławia.

 

W Polsce żyje również  wiele osób o innych nazwiskach pochodzących od imienia Jakub: Jakubasz - 196 osób, Jakubasik - 95 osób, Jakubasek - 7 osób, Jakubczak - 4330 osób, Jakubek – 2656 osób, Jakubowski – 36474 osoby, Jakubowicz – 2474 osoby Jakubczyk 6015 osób, Jakubik – 3817 osób, Jakubiec – 5819 osób, Jakubaszek – 1187 osób, Jakubiak – 8753 osoby, Jakubów – 597 osób, Jakubaszek – 1187 osób.

 

Autorzy dziękują wszystkim członkom rodzin za przychylność i pomoc w gromadzeniu dokumentów, metryk, opisów, przekazów i wspomnień rodzinnych. Liczą również na to, że w przyszłości znajdą się jacyś Jakubasowie, którzy dopiszą dalsze karty tej Historii.

 

Jakubasowie oraz ich krewni i powinowaci.