Spis treści

Wstęp

1. Etymologia nazwiska Jakubas

2. Baza osobowa rodu Jakubas

3. Statystyki dla rodu Jakubas

4. Rodziny Jakubasów w Nasiechowicach

5. Rodzina Jakuba Jakubasa 1709 – 1792 i Katarzyny 1721 - 1791

5.1. Jan Jakubas 1762 – 1817

5.2. Paweł Jakubas 1796 – 1854

5.3. Andrzej Jakubas 1838 – 1914

5.4. Paweł Jakubas 1878 – 1940

5.5. Dzieci Pawła Jakubasa 1878-1940 i Petroneli Cerek 1878-1960

5.5.1. Feliks Jakubas 1901 - 1980

5.5.2. Aniela Jakubas 1903 - 1939

5.5.3. Władysław Jakubas 1904 – 1978

5.5.4. Stanisław Jakubas 1906 - 1979

5.5.5. Franciszka Jakubas 1908 – 1980

5.5.6. Maria Jakubas 1918 – 1978

5.5.7. Piotr Jakubas 1919 - 1991

6. Rodzina Romana Jakubasa 1752 – 1795 i Agaty 1760 - 1805

6.1. Franciszek Jakubas 1773 – 1857

6.2. Kacper Jakubas 1879 – 1949

6.3. Stanisław Jakubas 1881 – 1949

6.4. Piotr Jagiełło (1910 - 1985)

6.5. Józef Włosek (1865 - )

7. Rodzina Kacpra Jakubasa 1755 – 1824 i Marianny Makuliny 1760 - 1791

7.1. Franciszek Jakubas 1788 – 1843

7.2. Józef Jakubas 1867 – 1945

7.3. Wojciech Jakubas 1872 – 1936

7.4. Stanisław Jakubas 1879 – 1907

7.5. Stefan Jakubas 1883 – 1934

7.5.1. Stanisław Jakubas 1917 – 1977

7.6. Piotr Dąbrowski (1872 - )

8. Inne rodziny Jakubasów

9. Zakończenie

 

Wstęp

W niniejszej Historii Jakubasów z Nasiechowic opisano ród Jakubas wywodzący się z parafii Nasiechowice w powiecie Miechów, woj. małopolskie.

 

 

Historia obejmuje okres do około 1965 roku, czyli dotyczy osób w większości już zmarłych.

Osada Nasiechowice będąca kolebką rodu Jakubas istniała już ponad 1000 lat temu, założył ją jakiś naczelnik plemienia Słowian o imieniu Nasięch. Według „Słownika geograficznego” w XI wieku miał być założony w Nasiechowicach pierwszy kościół. Kościół ten był zapewne drewniany i w połowie XIV wieku, czyli za czasów Kazimierza Wielkiego, został wybudowany nowy, istniejący do dziś, kościół murowany pod wezwaniem św. Wita. Fundatorami kościoła byli członkowie rodu Gryfitów. Nad wejściem do kościoła (wewnątrz kruchty) znajduje się kamienny herb Gryfa – patrz rysunek obok. Wskutek upływu czasu (ponad 700 lat) herb jest mocno zniszczony, ale jeszcze dość czytelny.

Aż do 1620 roku, Nasiechowice były wsią szlachecką. W 1620 roku ówczesny właściciel Nasiechowic, hrabia Joachim Tarnowski (1571-1652), rotmistrz królewski, sprzedał Nasiechowice Akademii Krakowskiej, będącej wówczas instytucją duchowną i kościelną. Od tego czasu, przez prawie 200 lat, Nasiechowice były wsią kościelną, przekazywaną przez Akademię w dzierżawę różnym administratorom. Historia Nasiechowic opisana jest na stronie http://www.jakubas.pl/genealogia/Historia-Nasiechowic.htm.

 

Warto wspomnieć o doniosłych wydarzeniach w Polsce na początku XVIII wieku, czyli w czasach, kiedy w Nasiechowicach żyli pierwsi Jakubasowie. Po śmierci króla Jana III Sobieskiego (1696), królem zostaje August II Mocny (1697); wybucha wojna ze Szwecją (1700), w której Szwedzi zajmują Warszawę (1702), Toruń i Kraków (1704); zawiązuje się konfederacja warszawska przeciwko Augustowi II (1704) oraz konfederacja sandomierska opowiadająca się za Augustem II (1704) (jest to okres określany „Jedni od Sasa, drudzy do Lasa”); zjazd elekcyjny w Warszawie pod naciskiem zwycięskiej Szwecji wybiera na króla Polski Stanisława Leszczyńskiego (1704); Leszczyński zawiera przymierze ze Szwecją, ale panujący jeszcze August II zawiązuje koalicję z Rosją i zezwala carowi Piotrowi I na prowadzenie wojny ze Szwecją na terytorium Polski (1704); Szwecja wkracza z wojskiem do Saksonii i August II zrzeka się korony polskiej (1706), jednak już po 3 latach, po zwycięstwie Rosji nad Szwedami pod Połtawą (1709), August II wraca do Polski a Leszczyński opuszcza kraj. Po wprowadzeniu wojsk saskich do Polski, część szlachty wspierana przez Rosję, zawiązuje konfederację tarnogrodzką (1715) przeciwko Augustowi II i od tego okresu rozpoczyna się ingerencja Rosji w wewnętrzne sprawy Polski. W 1720 roku Prusy i Rosja zawierają traktat Poczdamski, mający na celu utrzymać w Polsce „złotą wolność” i nie dopuścić do niezbędnych reform. Sytuacja ekonomiczna chłopów w Polsce, a więc i w Nasiechowicach, staje się coraz trudniejsza, szlachta i kler podwyższali wymiar pańszczyzny i czynszów oraz innych powinności i ciężarów. W tym czasie parafię Nasiechowice tworzą wsie: Dziewięcioły, Miechowice, Nasiechowice, Pojałowice, Piotrowice, Zagaje i Zarogów.

 

1.     Etymologia nazwiska Jakubas

 

Nazwisko Jakubas pochodzi od imienia Jakub. Jest to imię hebrajskie zapisywane w postaci: עקבה‎. Od imienia Jakub wywodzi się wiele staropolskich nazwisk.

 

Strona tytułowa Słownika staropolskich nazw osobowych oraz nazwiska wywodzące się od imienia Jakub powstałe w Polsce w Średniowieczu.

 

W przedstawionym powyżej fragmencie Słownika podano prawie 50 nazwisk powstałych od imienia Jakub. Są to nazwiska: Jakubek, Jakubko, Jakubk, Jakobek, Jakobko, Jakosz, Jakub, Jakosz, Jakuszek, Jakubik, Jakubiec, Jakobiec, Jakowic, Jekowiec, Jakibik, Jakobik, Jakubin, Jakobin, Jakowin, Jakubiss, Jakubowa, Jakubiszowa, Jakobuszkowa, Jakubka, Jakubko, Jakubkowa, Jakubkowic, Jakubow, Jekubow, Jakubowic, Jakubowicz, Jakubowski, Jakul, Jakusz, Jekusz, Jokusz, Jaka, Jakosz, Jaksa, Jaksza, Jakuszek, Jakuszowic, Jakuszyc, Jaszusz, Jakusza, Jakuszek, Jakuszko, Jakuszowa, Jakuszewa.

Wszystkie powyższe nazwiska dotyczą rycerzy, szlachty, bogatszych chłopów (kmieci) i rzemieślników. Najstarsze z tych nazwisk, to nazwisko Jakubek, które w 1272 roku nosił rycerz z Kruszynowa k/Wieliczki. Wśród podanych nazwisk nie ma nazwiska Jakubas, a więc nazwisko Jakubas nie powstało w Średniowieczu.

Imię Jakub w innych językach zapisywane jest następująco: łac. Jacobi, Jacobum, Jacobus; fran. Jaques; gre. Ιάκωβος; wł. Jacopo, Giacomo; hisz. Jacobo, Jaime; ang. Jacob, James; niem. Jakob; lit. Jokūbas; ros. Яков lub Яків; jap. Jakubbu.

 

Kazimierz Rymut, który wchodził w skład zespołu redakcyjnego cytowanego powyżej „Słownika staropolskich nazw osobowych”, opracował własny „Słownik etymologiczny”, w którym podaje wykaz nazwisk powstałych od imienia Jakub. Oto ten wykaz:

Jakubachno 1478, Jakubaczek, Jakubaczyk, Jakubanek, Jakubanes, Jakubaniak, Jakubanic, Jakubanis, Jakubaniś, Jakubas 1661, Jakubasek, Jakubasiak, Jakubasik, Jakubass, Jakubassa, Jakubasz, Jakubaszej, Jakubaszek, Jakubaszko, Jakubaszków, Jakubaś, Jakubcewicz, Jakubciewicz, Jakubców, Jakubczak 1794, Jakubczek, Jakubczel, Jakubczenko, Jakubczok, Jakubczuk, Jakubczyc, Jakubczyk 1548, Jakubczyński, Jakubec, Jakubecki, Jakubek 1272, Jakubenko, Jakubeńko, Jakuber, Jakubi, Jakubiaczyk, Jakubiak 1497, Jakubiałojć, Jakubiałowicz, Jakubianiec, Jakubic, Jakubica 1679, Jakubicki, Jakubicz 1599, Jakubiczka, Jakubiczyk 1682, Jakubiczyn, Jakubiec 1368, Jakubiecki, Jakubieć, Jakubiel, Jakubielski, Jakubiełowicz, Jakubieni, Jakubienia, Jakubieniec, Jakubienko, Jakubietz (Śląsk), Jakubięta 1494, Jakubik 1475, Jakubiłowicz, Jakubin 1366, Jakubina, Jakubiniec, Jakubinek, Jakubini, Jakubiński, Jakubionek, Jakubisiak, Jakubisz 1485, Jakubiszak, Jakubiszek, Jakubiszyn, Jakubiuk, Jakubkiewicz, Jakubko 1387, Jakubkowicz 1474, Jakubków, Jakublewicz, Jakubniak, Jakubok (Śl.), Jakubonek, Jakubonis, Jakubos, Jakubosek, Jakubosz, Jakuboszczak, Jakuboszczyk, Jakuboszek, Jakubow, Jakubowczak, Jakubowiak, Jakubowicz 1338, Jakubowiec, Jakuboze, Jakuboże, Jakubów, Jakubóz, Jakubs, Jakubsze, Jakubsche, Jakubski, Jakubszek, Jakubus 1575, Jakubusek 1610, Jakubusik 1611, Jakubuss, Jakubuszek 1549, Jakubuś, Jakubyk, Jakubyszyn, Jakubzik;

Jakob, Jakobasz, Jakobczak, Jakobczuk, Jakobczyk, Jakobek 1626, Jakobi, Jakobiak, Jakobic 1410, Jakobicki, Jakobiec 1437, Jakobielski, Jakobik 1470, Jakobin 1367, Jakobina, Jakobisiak, Jakobiszyn, Jakobitz (Śl.), Jakobiuk, Jakobko 1398, Jakoblew, Jakobnik, Jakobowicz 1239, Jakobs, Jakobsza, Jakobsze, Jakobszy, Jakobsche, Jakobscho, Jakobschy, Jakobusz 1486, Jakobuś, Jakoby, Jakobus (od łac. Jacobus), Jakobusek;

Jacob, Jacobi, Jacobides 1735 (-ides suf. grecki), Jacobs, Jacoby;

Jakób, Jakóbas, Jakóbasik, Jakóbaszek, Jakóbaszko, Jakóbciak, Jakóbczak, Jakóbczuk, Jakóbczyk 1609, Jakóbczyński, Jakóbek 1399, Jakóbiak, Jakóbic, Jakóbicki, Jakóbiec 1437, Jakóbik 1470, Jakóbiński, Jakóbisiak, Jakóbiuk, Jakóbkiewicz, Jakóbowiak, Jakóbowicz, Jakóbów, Jakóbski;

Jakow, Jakowczak, Jakowczuk, Jakowczyc, Jakowczyk, Jakowenko, Jakoweńko, Jakowiak, Jakowicz, Jakowiczuk, Jakowiec 1430, Jakowiecki, Jakowienko, Jakowin 1439, Jakowina, Jakowiszyn, Jakowiuk, Jakowlec, Jakowlen, Jakowlenko, Jakowlew, Jakowlewicz, Jakowlow, Jakowluk, Jakowszak, Jakowszczenko, Jakowuk, Jakowy, Jakowyna, Jakowyszak, Jakowyszczak, Jakowyszyn, Jakowiec 1469.

 

W powyższym wykazie widzimy, że dla niektórych nazwisk podano rok pierwszego pojawienia się danego nazwiska w jakimś dokumencie. Dla nazwiska Jakubas jest to rok 1661. Trwają poszukiwania dokumentu, na podstawie którego K. Rymut podał tę informację. Przy okazji tych poszukiwań znaleziono dwa przypadki pojawienia się nazwiska Jakubas pod koniec XVII wieku. We wsi Jabłonków na Śląsku Cieszyńskim (obecnie Czechy) w 1676 roku żył Jakubas Martinus. Informacje o Martinusie pochodzą z książki Jarosława Lipowskiego „Nazwiska z Jabłonkowa u schyłku XVII w.” - Uni.Wrocł. 2002 – str.73.

 

 

Powyższy fragment książki Lipowskiego oprócz nazwiska Jakubas zawiera również nazwiska Jakubcowa i Jakubosz. Wynika stąd, że w Jabłonkowie w XVII wieku trwał proces kształtowania się nazwisk. Przy każdym nazwisku podano, od jakiej nazwy pochodzi dane nazwisko, np. Jaców od imienia Jacek, Jakubas od Jakuba. Dla nazwisk Jakubcowa i Jakubosz Jakuboszowa podano, że pochodzą od nazwiska Jakubas. Prawdopodobnie wymienione w powyższym fragmencie osoby, Martinus, Hedviga i Susanna, należały do jednej rodziny.

Drugi przypadek, to pojawienie się nazwiska Jakubas w XVII wieku na Sądecczyźnie. Poniższa wzmianka o Woyciechu Jakubas z 1686 roku pochodzi z książki Józefa Bubaka „Słownik nazw osobowych i elementów identyfikacyjnych Sądecczyzny XV – XVII w.”

 

W powyższym fragmencie skrót KC oznacza Księgę Cechu szewskiego w Starym Sączu z lat 1598 – 1709. Woyciech Jakubas był szewcem, i to szewcem ucciwym J. Widzimy też, że w Starym Sączu występowały również inne nazwiska wywodzące się od imienia Jakub, takie jak: Jakubczyk, Jakubek, Jakubieński.

 

Do XVII wieku chłopi i włościanie byli identyfikowani w swoim środowisku za pomocą imion, przydomków lub przezwisk. W 1607 roku piotrkowski synod biskupów wprowadził obowiązek spisywanie metryk chrztów, w których należało zapisywać nazwisko ojca dziecka oraz nazwiska rodziców chrzestnych. W parafii Nasiechowice zachowały się księgi metrykalne dopiero od 1773 roku, więc nie można prześledzić procesu kształtowania się nazwiska Jakubas w tej parafii. Jest nikła nadzieja, że jednak uda się to zrobić, ponieważ na każdej z najstarszych ksiąg urodzeń, ślubów i zgonów są dopiski „Księga 2”. Oznacza to, że są to drugie księgi metrykalne i wcześniej były prowadzone pierwsze księgi. Jeśli uda się je odszukać, to materiał badawczy znacznie poszerzy się i wiele zagadek zostanie rozwiązanych.

Istnieje jednak parafia, w której ukształtowało się nazwisko Jakubas i która posiada metryki z XVII w., czyli o 100 lat starsze od metryk nasiechowskich. Jest to parafia Niekrasów w powiecie Staszów diecezji sandomierskiej, leżąca 100 km od Nasiechowic. Co ciekawe, już dwa wieki wcześniej w XV wieku Niekrasów i Nasiechowice występowały razem w spisie rozległej prebendy zwanej Dzieiwęcielską (od Dziewięcioł w parafii Nasiechowice). Opisuje to Jan Długosz w dziele „Liber beneficjorum” w rozdziale „Praebenda et canonicatus Cracoviensis in choro dextro dicta Dzyewyathelska”. Prawdopodobnie nazwisko Jakubas, występujące w tych obu parafiach, ma wspólne pochodzenie.

W parafii Niekrasów w okresie 1680 – 1914 urodziły się 223 osoby o nazwiskach wywodzących się od imienia Jakub. Są to nazwiska: Jakubas, Jakubasz, Jakubasik, Jakubasek i Jakubczak – patrz poniższa tabela.

 

Okres

Jakubas

Jakubasz

Jakubasik

Jakubasek

Jakubczak

1680 – 1699

0

6

10

2

11

1700 – 1778

53

4

10

0

7

1779 – 1914

120

0

0

0

0

 

W okresie 1680 – 1699 w parafii Niekrasów nie było ani jednej osoby o nazwisku Jakubas, zaś w okresie 1700 – 1778 były już 53 takie osoby. W okresie 1779 – 1914 było 120 Jakubasów i równocześnie zniknęły całkowicie pozostałe 4 nazwiska Jakubasz, Jakubasik, Jakubasek i Jakubczak. Podobnie przedstawia się sprawa tych nazwisk w metrykach małżeństw tej parafii. Do 1764 roku występują nazwiska: Jakubas, Jakubasz, Jakubasik, Jakubasek i Jakubczak, natomiast później występuje już tylko nazwisko Jakubas.

Zobaczmy szczegółowo, na przykładzie rodziny Andrzeja i Jadwigi z Matiaszowa (parafia Niekrasów), jak tam kształtowało się nazwisko Jakubas. Oto wykaz dzieci urodzonych w tej rodzinie:

Jakubasz Bartłomiej 1681                  Jakubasik Jadwiga 1683                     Jakubasik Stanisław 1687

Jakubasik Katarzyna 1688                 Jakubasek Agata 1691                                   Jakubasz Walenty 1693

Jakubasz Franciszek 1696                  Jakubas Jan 1701

 

Z powyższego zestawienia wynika, że w jednej rodzinie na przestrzeni 20 lat, ośmiu urodzonym dzieciom zapisano w metrykach 4 różne nazwiska. Pierwsze dziecko Bartłomiej (Bartholomeu) miało nazwisko Jakubasz (metryka poniżej), troje następnych dzieci miało nazwisko Jakubasik, kolejne dzieci miały nazwiska Jakubasek i Jakubasz, a ostatnie dziecko Jan (Joannen) miało nazwisko Jakubas (metryka poniżej).

 

Metryka chrztu Bartłomieja Jakubasz z 1681 roku - Matiaszów

Metryka chrztu Jana Jakubas z 1701 roku

 

Taka różnorodność nazwisk w jednej rodzinie świadczy o tym, że w drugiej połowie XVII w. w parafii Niekrasów nazwiska dopiero się kształtowały. Nazwiska nie miały większego znaczenia w codziennym życiu mieszkańców i rzadko się nimi posługiwano. Jedyne dokumenty z nazwiskami to metryki kościelne i w czasie chrztu dziecka ksiądz zapisywał dowolna formę nazwiska. Dobitnie potwierdzają to metryki ślubów z Niekrasowa. Np. Bartłomiej (1681), który w metryce chrztu ma nazwisko Jakubasz, w metryce ślubu z 1706 roku ma nazwisko Jakubas. Jadwiga (1683) w metryce chrztu ma nazwisko Jakubasik, a w metryce ślubu z 1724 roku ma zapisane Jakubaska. Były też sytuacje odwrotne, gdy nazwisko Jakubas zmieniało się na inne, np. Sebastian (1708) w metryce chrztu ma nazwisko Jakubas, a w metryce ślubu z 1741 roku ma nazwisko Jakubasik.

 

W Nasiechowicach proces kształtowania się nazwiska Jakubas przebiegał prawdopodobnie analogicznie jak w Niekrasowie. Metryki nasiechowskie sprzed 1773 roku nie zachowały się, więc nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy przed tym rokiem występowały tam nazwiska: Jakubasz, Jakubasik, Jakubasek, Jakubczak lub inne pochodzące od imienia Jakub. Po 1773 roku w metrykach parafii Nasiechowice występuje już tylko nazwisko Jakubas. Zdarzył się tylko jeden przypadek odbiegający od tej reguły, mianowicie w 1827 roku w metryce ślubu Jana Dokładańskiego z Franciszką Bielawską, podano, że matką Franciszki jest Anna Jakubczak. Oczywiście sprawdziliśmy, jakie nazwisko miała Anna Jakubczak w innych swoich metrykach i okazało się, że w metryce ślubu z 1797 roku  ma wpisane nazwisko Jakubasowna, zaś w metryce zgonu z 1848 roku ma tylko nazwisko po mężu Bielawska, a nie ma podanego nazwiska panieńskiego.

Nazwisko Jakubas pojawia się po raz pierwszy w metrykach nasiechowskich w 1774 roku.

 

Najstarsza metryka z Nasiechowic z nazwiskiem Jakubas (1774) – chrzest Anastazji, córki Franciszka Jakubasa i Jadwigi Kulawczyk. Rodzice chrzestni: Wojciech Bielawski i Małgorzata Jakubas.

 

Istnieją jeszcze dwa pośrednie dowody na to, że w Nasiechowicach i w najbliższej okolicy przebiegał proces kształtowania się nazwiska Jakubas. Otóż natrafiliśmy na metrykę ślubu z 1708 roku z parafii Prandocin (5 km od Nasiechowic), w której zapisano, że związek małżeński zawarł Bartłomiej Jakubiczek z Marianną Zmora. Oczywiście próbowaliśmy sprawdzić, jakie nazwisko miał Bartłomiej w innych swoich metrykach, ale nie udało się odnaleźć tych metryk.

Drugim dowodem jest Kacper Jakubas (pra5dziadek autora Stanisława), urodzony w Nasiechowicach w 1755 roku. Kacper ożenił się w Kalinie Wielkiej (10 km od Nasiechowic) i tam widnieje w spisie ludności z 1791 roku, jako karczmarz Jakubasik. Kacper wrócił z rodziną do Nasiechowic i w dwóch zapowiedziach ślubu syna jest zapisany jako Jakubasik, ale na sąsiednie stronie w księdze w akcie tego ślubu jest zapisany jako Jakubas.

 

Oprócz Niekrasowa i Nasiechowic duże skupisko Jakubaszów, Jakubasów, Jakubasików i Jakubaszków występowało w regionie lubelskim. Np. w 1632 roku w parafii Wilczyska k/Garwolina nazwisko Jakubasz pojawia się w metryce urodzenia Walentego, syna Mateusza Jakubasza i Ewy. Nazwisko Jakubas pojawia się również w 1765 roku w parafii Wojciechów k/Nałęczowa w metryce urodzenia Zofii, córki Kazimierza Jakubasa i Anny. W dostępnych bazach genealogicznych Lubelszczyzny zawierających metryki z XVII – XIX wieku, nazwisko Jakubas występuje 160 razy, nazwisko Jakubasz 126 razy, nazwisko Jakubasik 37 razy, nazwisko Jakubaszek 432 razy, nazwisko Jakubczak 0 razy.

 

Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej fakty o Jakubasach z Niekrasowa, Nasiechowic, Jabłonkowa, Starego Sącza i Lubelszczyzny, należy stwierdzić, że nazwisko Jakubas powstało niezależnie od siebie w kilku miejscach w Polsce w połowie XVII w.

 

 

2.     Baza osobowa rodu Jakubas

 

Na podstawie spisu ludności Nasiechowic z 1791 roku oraz na podstawie ksiąg metrykalnych parafii Nasiechowice od 1773 roku (metryki te znajdują się w Archiwum Archidiecezjalnym w Kielcach oraz w Archiwach Państwowych w Kielcach i w Krakowie), a także na podstawie dokumentów rodzinnych, została utworzona baza rodu Jakubas składająca się z ponad 800 osób. Baza Jakubasów jest arkuszem Excela, w którym dla każdej osoby zebrano wszystkie najważniejsze informacje.

 

Początek bazy 800 Jakubasów.

 

 

W bazie Jakubasów zgromadzono następujące dane osobowe poszczególnych osób: imię, nazwisko, rok urodzenie, wiek ojca i wiek matki w chwili urodzenia, miejsce urodzenia z numerem domu, numer metryki urodzenia, imię ojca, imię i nazwisko panieńskie matki, nazwisko i imię małżonka z datą i miejscem ślubu, numer metryki ślubu, datę i miejsce zgonu, numer metryki zgonu, długość życia, uwagi, rok urodzenia i zgonu małżonka/małżonki oraz nazwiska rodziców małżonka/małżonki. Oprócz 800 Jakubasów znajdujących się w bazie, wypisano w niej również dzieci kobiet Jakubas mające nazwiska ich mężów. Łącznie w bazie występuje 1350 osób.

Papierowy wydruk bazy Jakubasów ma długość 3,5 m. Poniżej przedstawiono skróconą wersję tej bazy, zawierającą tylko imiona i rok urodzenia wszystkich osób o nazwisku Jakubas, a dla osób, które zawarły związek małżeński, również imię i nazwisko małżonka oraz datę ślubu.

Jakub 1709 (Katarzyna 1740), Thomas 1718 (Anastazja 1738), Thoma 1718 (Sophia Kuras 1776), Maciej 1730 (Ewa 1775), Francisci 1735 (Hedvigis Kulawczyk 1773), Karol 1737 (Zofia 1760), Karol 1737 (Hedvigis Włosek 1772), Karol 1737 (Marianna Wrona 1797), Luca 1742 (Margaritha Wojtas 1765), Casimiri 1743 (Agatha Swedura 1764), Sophia 1743, Agnetis 1744 (Conti Zydor ), Sophia 1744 (Andream Dyla 1776), Agnes 1744, Agnetem 1744 (Valentii Mrozowski 1774), Margarita 1744, Hyacinthi 1745 (Constantia 1774), Hyacinthi 1745 (Catharina Przewdziecka 1784), Josephi 1747 (Marianna 1776), Sophiam 1749, Jan 1751 (Małgorzata 1774), Maciej 1751 (Gertruda Krupa 1780), Wojciech 1751 (Marianna Kaflik ), Wojciech 1751 (Marianna Twardowska 1792), Romani 1752 (Agatha 1773), Mathai 1754 (Catharina Swedura 1776), Kacper 1755 (Marianna Makulina 1775), Kacper 1755 (Barbara Głąbowna 1792), Mariannam 1755, Susannam 1756 (Josephum Jagielski 1777), Francisca 1757 (Petri Wojtas 1777), Catharina 1758 (Gaspari Dyla 1774), Kazimierz 1759 (Anna Wojtas 1794), Tomasz 1759 (Małgorzata Cierniowska ), Ursulam 1759 (Vitium Włosek ), Mariannam 1759 (Laurentium Gradzik 1789), Katarzyna 1759 (Filip Wojtas 1783), Agnetis 1760 (Hyacinthi Krzemień 1789), Joannis 1762 (Regina Latała 1786), Catharina 1763 (Casimiri Nowak 1793), Mariannam 1764 (Benedicti Dyla 1792), Katarzyna 1765 (Stanisław Rusinek 1785), Petri 1765 (Susanna Przewdziecka 1789), Piotr 1765 (Helena Rutka 1809), Adalbertus 1766 (Constantia Golańska 1796), Thoma 1767 (Marianna Salomon 1786), Tomasz 1767 (Anna Kuras 1802), Bibianna 1767, Walenty 1768, Simon 1769 (Zofia Banasiowa ), Joannes 1771, Dominicum 1771 (Catharina Krzymycka 1797), Theresia 1772 (Urbanum Przewdziecki 1792), Andrzej 1772 (Francisca Zemła 1796), Andrzej 1772 (Agata Sakłak 1832), Theresia 1772 (Petri Gauda 1795), Szymon 1772 (Zofia Szarpska ), Szymon 1772 (Marianna Rusinek 1826), Theresia 1772 (Petri Bielacki 1795), Jachym 1773, Marianna 1773, Catharina 1774, Anastasja 1774 (Laurenty Twardowski 1796), Orsulam 1774, Regina 1774 (Krzysztof Słaby 1810), Francisci 1774 (Katarzyna Hebdowska ), Marianna 1775 (Wincenty Włodarz ), Gertruda 1775, Justinam 1775, Mariannam 1775, Annam 1775 (Thoma Bielaski 1797), Casimiri 1776, Adalbertum 1777, Mariannam 1777, Ursulam 1777, Thoma 1777, Salomea 1777, Agata 1778 (Sebastian Wojtas 1814), Laurentium 1779, Franciszka 1779, Marianna 1779, Joannes 1779, Josephum 1779, Mariannam 1779 (Szczepan Cieniak ), Marianna 1779 (Wincenty Włodarczyk ), Ewa 1779 (Jan Faterek 1814), Wojciech 1779 (Marianna Włosek ), Ewa 1779 (Franciscam Burda 1804), Joannem Gvalbertum 1780, Clementem 1780, Marcin 1780 (Marianna Hebdowska ), Mariannam 1780, Mariannam 1781, Aghata 1781 (Antoni Starek ), Marianna 1781, Jakub 1781 (Rosalia Dyla 1822), Jakub 1782, Agnieszka 1782, Zofia 1782 (Kajetan Włosek ), Jan 1782 (Katarzyna Swedura 1805), Thoma 1783, Jaochimum 1783, Salomeam 1783, Jan 1783 (Salomea Swedura 1804), Susannam 1783, Marianna 1783 (Jerzy Zębala ), Regina 1784 (Wawrzyniec Cierniowski ), Regina 1784 (Marcin Mikina 1822), Casimiri 1784, Salomea 1784 (Jan Cierniawski ), Stanisław 1785, Szczepan 1785 (Marianna Wojtas 1814), Adalbertum 1785, Agnieszka 1785, Grzegorz 1786, Catharina 1786, Wojciech 1786, Cunegundem 1786, Małgorzata 1787 (Marcin Prządzik ), Magdalena 1788, Ignatium 1788, Elizabetham 1788, Franciszek 1788 (Anna Mamczyńska 1811), Franciscam 1788, Marianna 1789, Josephum 1790, Magdalenam 1790 (Piotr Migdał ), Victoriam 1791, Mathia 1792, Catharina 1792, Crescentiam 1793, Magdalenam 1793, Catharina 1793, Franciscam 1793, Jakub 1794 (Barbara Przewdziecka 1815), Jakub 1794 (Marianna Wojtas 1824), Agnetem 1795, Luciam 1796 (Jan Bielaski 1824), Ursulam 1796 (Marcin Wrona 1820), Paulum 1796 (Anna Wojtas 1822), Marianna 1796, Helenam 1796 (Grzegorz Bielawski ), Salomeam 1796, Walenty 1797 (Marianna Rydz 1823), Walenty 1797 (Helena Jakubas 1830), Gasparum 1797, Agnetem 1797, Catharina 1798, Andreas 1799, Piotr 1799 (Marianna Słaby 1820), Piotr 1799 (Marianna Wrona 1830), Anna 1799, Helenam 1800 (Jan Wojtas 1816), Marcin 1800 (Barbara Swedura ), Mariannam 1801, Katarzyna 1801 (Walenty Podoba 1823), Salomea 1801, Salomea 1801, Salomea 1802, Magdalena 1802 (Marcin Sakłak 1818), Marcyanna 1802 (Szymon Kuras 1818), Małgorzata 1802 (Bernard Cierniowski ), Regina 1802, Jan 1802 (Jadwiga Janik ), Franciscam 1803, Helana 1803, Agata 1803 (Józef Kałwa 1824), Marcin 1803 (Barbara Zdyb ), Joannes 1804, Regina 1804, Antonius 1804, Francisca 1804, Sophiam 1804, Mateusz 1805 (Marianna Golańska 1832), Mateusz 1805 (Marianna Bielaska 1843), Kazimierz 1805 (Regina Ciernioska 1824), Jacek 1805, Marianna 1806 (Jan Przewdziecki 1828), Marianna 1806 (Jakub Mamczyński 1853), Mateusz 1806 (Anna Ciernioska 1828), Katarzyna 1806 (Franciszek Przeniestak 1826), Joannes 1806, Wincenty Jakuboski 1807, Petrus 1808, Feliks 1808 (Tekla Francyk 1828), Mikołaj 1809, Helena 1810 (Walenty Jakubas 1830), Margaritha 1810, Thomas 1810, Jan 1810 (Marianna Karwat ), Jadwiga 1811, Franciszek 1811, Jan 1811 (Marianna Kowal ), Salomea 1811, Kazimierz 1811, Franciszek 1811, Zofia 1811, Marianna 1811, Paweł 1812 (Agnieszka Budka 1832), Magdalena 1812 (Józef Murowany 1827), Klemens 1812, Jan 1812 (Marianna Kubińska 1832), Marianna 1812, Jadwiga 1812 (Piotr Duda 1833), Joachim 1812 (Zofia Gajos 1837), Antoni 1813, Wojciech 1813, Magdalena 1814, Magdalena 1814 (Feliks Franciszek Bielaski 1836), Franciszka 1814, Maciej 1814 (Marianna Włosek 1834), Maciej 1814 (Marianna Ciernioska 1849), Ewa 1814, Agnieszka 1815, Joachim 1815 (Apolonia Dokładańska 1836), Zofia 1815, Marianna 1815 (Joachim Łach ), Marianna 1816 (Kazimierz Bielaski 1831), Marianna 1816 (Jan Włodarczyk 1831), Marianna 1816, Agnieszka 1816, Małgorzata 1816, Józef 1817, Jakub 1817, Wojciech 1818, Franciszka 1818 (Jan Włodarz 1834), Piotr 1819, Franciszek 1819 (Margaryta Ciernioska Matuła 1849), Wojciech 1819, Marianna 1819 (Franciszek Piwowarczyk 1844), Marcyanna 1820 (Franciszek Kuras 1837), Tomasz 1821 (Krescencja Cholewa 1841), Józef 1822 (Gertruda Faterek 1841), Józef 1822 (Marianna Skalska 1881), Magdalena 1822 (Petrus Ziębowski 1843), Franciszek 1823, Marianna 1823, Wincenty 1823, Gertruda 1823 (Jan Ryło 1839), Hieronim 1823 (Tekla Kowal 1858), Marcyanna 1824 (Jacenty Małkowicz 1842), Zofia 1824 (Łukasz Bielaski 1843), Barbara 1824, Marianna 1825 (Maciej Mikina 1846), Marianna 1825, Małgorzata 1825 (Piotr Włoszek 1842), Małgorzata 1825 (Szczepan Dąbrowski 1856), Franciszek 1826 (Tekla Ciernioska 1848), Augustyn 1826 (Marianna Wąsik 1864), Augustyn 1826 (Katarzyna Sobielga 1873), Agnieszka 1826, Marianna 1826, Marianna 1827, Wiktoria 1827, Franciszek 1827 (Marianna Kałwa 1858), Ludwik 1827, Piotr 1827 (Agata Tłuszcz 1852), Stanisław 1829, Mateusz 1829, Józef 1829 (Marianna Kałwa 1848), Jan 1829, Tekla 1830 (Wojciech Wojtas 1851), Jakub 1831 (Marianna Głowacka ), Tekla 1831 (Jan Baradziej ), Anastazja 1832 (Marcin Ryło 1859), Jan 1832 (Marianna Murowana 1853), Ludwika 1832, Hieronim 1832 (Tekla Woytal 1858), Zofia 1833, Katarzyna 1833 (Franciszek Łakomy 1877), Jan 1833, Łukasz 1833 (Anna Sych 1853), Agata 1833, Franciszka 1833 (Alexy Maliszewski 1853), Kazimierz 1834 (Magdalena Jakubas 1859), Jan 1834, Joanna Barbara 1834 (Feliks Jaworski 1857), Magdalena 1835 (Kazimierz Jakubas 1859), Magdalena 1835 (Błażej Bielaski 1862), Dominik 1835 (Marianna Janda ), Apolonia 1836, Franciszek 1836, Jakub 1836 (Marianna Grucał 1859), Elżbieta 1836, Franciszek 1837 (Katarzyna Bielaska 1857), Elżbieta 1837 (Jan Karkowski 1858), Franciszek 1837 (Anna Swedura 1855), Franciszek 1837 (Marianna Mitka 1862), Franciszek 1837 (Elżbieta Marchewka 1884), Andrzej 1838 (Katarzyna Kowal 1857), Paweł 1838, Marianna 1838, Marianna 1839, Marianna 1839, Szymon 1839 (Anastazja Hebdowska 1860), Szymon 1839 (Marianna Bielaska 1898), Agata 1840 (Franciszek Franczyk 1861), Piotr 1840 (Józefa Niewiara 1875), Stefan 1840, Maciej 1840 (Katarzyna Kubińska 1862), Zofia 1840 (Wojciech Byk 1861), Franciszek 1841, Marianna 1841, Wit 1842, Andrzej 1842 (Petronela Bielaska 1865), Michał 1842 (Rozalia Kramarz ), Marianna 1842, Elżbieta 1843, Joanna 1843, Franciszka 1843 (Jan Cerek 1866), Marianna 1843, Marianna 1843, Franciszek 1843 (Franciszka Ryło 1862), Andrzej 1844, Florian 1844, Antonina 1844, Marianna 1845 (Wincenty Koziara 1863), Józef 1845 (Agata Włosek 1865), Michał 1845 (Marianna Kostecka 1881), Michał 1846, Tomasz 1846, Franciszka 1846 (Jan Kubiński 1862), Wiktoria 1846, Marcin 1847, Agata 1848 (Wit Pasiński 1877), Agata 1848 (Antoni Sewioł 1885), Agata 1848 (Stanisław Ordys 1908), Petronela 1849, Magdalena 1849 (Ignacy Migdał 1879), Józefa 1850, Marianna 1850 (Franciszek Sakłak 1875), Apolonia 1851 (Michał Musiał 1879), Jan 1851, Marianna 1851, Piotr 1852, Marianna 1852 (Wawrzeniec Bielaski 1868), Marianna 1852 (Wojciech Kałwa 1877), Katarzyna 1852 (Franciszek Łakomy 1877), Katarzyna 1853 (Łukasz Kowal 1870), Tomasz 1853, Jadwiga 1854, Elżbieta 1854, Feliks 1854, Marianna 1854 (Aleksander Wójcik 1909), Marianna 1855, Agata 1856, Antoni 1857 (Tekla Smulska 1879), Salomea 1857, Marianna 1857, Wawrzeniec 1857, Jakub 1857, Marianna 1857, Magdalena 1858, Anna 1858 (Józef Mamczyński 1882), Wojciech 1858, Wit 1858 (Katarzyna Brudka 1881), Wit 1858 (Marianna Łakoma 1886), Piotr 1858, Antoni 1858 (Marianna Doniec 1889), Maciej 1859, Wojciech 1859, Franciszek 1859 (Marianna Jarno 1885), Józef 1859, Paweł 1859 (Anna Swobodzińska ), Paweł 1860, Józef 1860 (Marianna Szymczyk 1883), Franciszka 1860 (Paweł Popiołek 1897), Anna 1860, Marianna 1861 (Wojciech Kałwa 1877), Andrzej 1861 (Joanna Słabosz 1897), Wojciech 1861 (Katarzyna Sobańska 1891), Józef 1861 (Apolonia Sobczyk 1884), Józef 1861, Małgorzata 1861, Wojciech 1861 (Katarzyna Ozdoba 1893), Marianna 1862 (Gerwazy Wąsik 1882), Marianna 1862 (Jan Łakomy 1880), Petronella 1862, Katarzyna 1862, Paweł 1862 (Marianna Adamczyk ), Małgorzata 1863 (Ludwik Filipek 1884), Wojciech 1863, Jan 1863, Katarzyna 1863, Marianna 1863 (Jakub Sadowski 1883), Agata 1863, Stanisław 1864 (Wiktoria Dziura 1889), Augustyn 1864, Stanisław 1864 (Marianna Woźniowska 1900), Franciszka 1864 (Łukasz Żurek 1893), Wit 1865, Wawrzeniec 1865, Katarzyna 1865 (Franciszek Włosek 1887), Petronella 1865 (Antoni Dziura 1885), Petronella 1865 (Jan Kowar 1884), Ludwik 1865, Katarzyna 1865 (Piotr Swedura 1886), Wojciech 1865, Mikołaj 1866, Marcin 1866, Katarzyna 1866, Jadwiga 1866 (Wincenty Marzec 1884), Piotr 1866 (Marianna Wontorek 1886), Wojciech 1867, Wiktoria Jadwiga 1867, Józef 1867, Jan 1867 (Magdalena Klimczyk 1886), Katarzyna 1867 (Andrzej Smulski 1887), Antoni 1867 (Marianna Mucha 1891), Piotr 1868 (Marianna Kolasa 1890), Wojciech 1868, Helena 1868 (Jan Łańcuch 1891), Franciszek 1868, Agnieszka 1868 (Stanisław Hebdowski 1891), Marianna 1868 (Andrzej Szlachta 1888), Piotr 1868 (Marianna Wiencek 1889), Jakub 1868 (Marianna Majka 1896), Ewa 1868 (Karol Maciczyk 1891), Marianna 1869 (Franciszek Manterys 1886), Jakub 1869, Stanisław 1869 (Antonina Piwowarczyk 1893), Stanisław 1869, Piotr 1869 (Marianna Wiencek ), Maciej 1870, Agata 1870, Marianna 1870 (Jakub Kukiela 1887), Zofia 1870 (Franciszek Wiencek 1886), Agata 1871 (Jakub Łapiński 1889), Stanisław 1871, Wincenty 1871, Katarzyna 1871 (Antoni Miłek 1895), Jan 1871, Anna 1871, Kazimierz 1871, Marianna 1871 (Aleksander Klimczyk 1890), Franciszek 1872 (Józefa Hećko 1908), Wojciech 1872 (Julianna Maj 1899), Wiktoria 1872 (Franciszek Włudarz 1893), Katarzyna 1872 (Piotr Belski 1890), Wit 1872, Magdalena 1873 (Tomasz Sakłak 1892), Piotr 1873 (Jadwiga Koziara 1897), Marianna 1873 (Jan Majka 1898), Kazimierz 1874, Katarzyna 1874 (Jan Kilijan 1894), Wit 1874 (Katarzyna Żurek 1895), Stanisław 1874, Szczepan Andrzej 1874 (Ewa Podsiadło 1897), Katarzyna 1874, Katarzyna 1874, Błażej 1875, Franciszek 1875, Józef 1875, Wojciech 1875 (Franciszka Błaszczak 1899), Jan 1875, Wojciech 1876 (Jadwiga Hebdowska 1899), Wojciech 1876 (Józefa Kaczur 1919), Julianna 1876 (Tomasz Podsiadło 1894), Piotr 1876, Szczepan 1876 (Petronela Klimczyk 1896), Łukasz 1877, Franciszek 1877, Franciszek 1877, Katarzyna 1877, Paweł 1878 (Petronela Cerek 1900), Katarzyna 1878, Jadwiga 1878, Tekla 1878 (Michał Całek 1900), Marianna 1878, Kacper 1879 (Petronela Bryła 1907), Marianna 1879 (Michał Michalski 1901), Stanisław 1879 (Petronela Franczyk 1904), Julianna 1879 (Aleksander Klimczyk 1896), Wincenty 1880, Agata 1880 (Józef Franczyk 1904), Stanisław 1881 (Anna Bryła 1917), Stanisław 1881 (Aniela Michalska 1927), Magdalena 1881 (Paweł Szyba 1904), Franciszek 1881, Anna 1882, Andrzej 1882, Andrzej 1882, Katarzyna 1883, Jan 1883, Stefan 1883 (Wiktoria Szumera 1907), Marianna 1883 (Szczepan Twardowski 1908), Florentyna 1884, Agata 1884, Józef 1884 (Marianna Dworak 1908), Jan 1885, Jan 1885, Jan 1885, Barbara 1885, Katarzyna 1885, Józef 1885 (Agnieszka Musiał 1909), Józef 1885 (Marianna 1910), Franciszek 1886 (Anna ), Jan 1886, Marianna 1886 (Władysław Matczyk 1910), Petronela 1886, Agata 1886 (Szczepan Hebdowski 1906), Franciszek 1887, Piotr 1887, Marianna 1887, Karolina 1887 (Józef Migdał 1910), Stanisława 1887 (Franciszek Włudarczyk 1919), Franciszek 1887 (Emilia ), Franciszek 1888 (Karolina Chrzanowska 1911), Marianna 1888, Franciszek 1888, Józef 1889, Katarzyna 1889 (Tomasz Ogórek 1911), Agata 1889, Wiktoria 1889, Wincenty 1889, Marianna 1890 (Szczepan Kubiński 1908), Józefa 1890, Wojciech 1890 (Aniela Bielawska 1914), Marianna 1890 (Szczepan Twardowski 1908), Karolina 1890 (Andrzej Natkaniec 1912), Franciszka 1891, Antoni 1891, Józefa 1891, Michał 1891, Jan 1891, Marianna 1892, Marianna 1892, Ludwika 1892, Jan 1893, Franciszka 1893 (Jan Karczmarczyk 1916), Józef 1893 (Józefa Lis 1926), Józef 1893, Marianna 1893 (Jan Kowal 1913), Rozalia 1893 (Jakub Bielawski 1923), Stanisław 1893, Jan 1893, Marianna 1893 (Jan Kowal 1913), Tomasz 1894, Piotr 1894, Wincenty 1894, Joanna 1894, Piotr 1894, Franciszek 1894, Florentyna 1895 (Piotr Kowar 1922), Tekla 1895, Marianna 1896 (Wawrzyniec Duda 1918), Józef 1896 (Franciszka Bijak 1920), Jan 1896, Magdalena 1897, Julianna 1897 (Stanisław Włosek 1920), Stanisław 1897, Wit 1897, Jan 1897, Jan 1897, Tomasz 1897, Franciszek 1898 (Anna Drapała ), Magdalena 1898 (Michał Janik 1919), Agata 1898 (Wincenty Karczmarczyk 1917), Władysław 1898, Franciszek 1898, Jakub 1898 (Antonina Piegza 1922), Weronika 1898, Katarzyna 1899, Stefan 1899, Florentyna 1899, Stefan 1899, Elżbieta 1900 (Franciszek Rejdak 1921), Józefa 1900 (Józef Bielawski 1927), Wiktoria 1900, Stefania 1900, Florentyna 1900 (Józef Bogacz 1917), Wincenty 1900, Roman 1900, Franciszka 1900 (Stanisław Grzeczka 1922), Feliks 1901 (Aleksandra Sobol 1928), Edward 1901, Franciszka 1901 (Franciszek Kobylec 1923), Franciszek 1901 (Marianna Tłuszcz 1926), Marianna 1901, Magdalena 1901, Józef 1902 (Julianna Miszczyk 1926), Marianna 1902 (Jan Kaczmarczyk 1921), Emilia 1902 (Józef Miszczyk 1927), Anna 1902 ( Kościelniak ), Jan 1902, Jan 1902, Katarzyna 1902 (Antoni Styczeń 1921), Józef 1902, Aniela 1903 (Władysław Włóczkowski 1925), Piotr 1903 (Wiktoria Gądek 1926), Wincenty 1903, Józefa 1903, Władysław 1904 (Francuska ), Waleria 1904, Józef 1904 (Aniela Bąchór ), Piotr 1904, Andrzej 1904, Tadeusz 1904, Zofia 1905, Stefan 1905, Piotr 1905, Stanisław 1906 (Marianna Walesa 1937), Władysław 1906 (Stanisława Kleszcz 1961), Piotr 1906, Teofila 1906, Szczepan 1906, Franciszka 1907 (Stanisław Nowak 1933), Stefania 1907 (Piotr Szych 1927), Wacław 1907, Franciszka 1908 ( Krajniewski 1928), Stefania 1908 (Jan Kulawczyk 1929), Helena 1908 (Stanisław Przechera 1928), Bronisława 1908, Józefa 1908, Jan 1908, Marianna 1908 (Władysław Bentkowski 1932), Józef 1908, Bronisława 1909, Bolesław 1909, Piotr 1909, Marianna 1909 (Tomasz Szlachta 1930), Bolesław 1909, Stefania 1909 (Karol Ordys 1927), Julianna 1910, Emilia 1911, Władysław 1911, Helana 1911, Felicja 1911, Jan 1911, Helena 1911, Jerzy 1911, Marianna 1912, Helena 1912, Genowefa 1912, Helena 1912, Genowefa 1912, Franciszek 1912, Władysława 1912, Marianna 1913, Jerzy 1913, Marianna 1913, Wacław 1913, Jan 1914, Edward 1914, Stanisław 1914, Józef 1914, Bronisław 1914, Bolesław 1914, Henryk 1914, Edward 1914, Andrzej 1914, Honorata 1915, Józefa 1915, Wojciech 1915, Szczepan 1915, Marianna 1916 (Stefan Skwarczyński 1935), Emilia 1916, Piotr 1916, Adolf 1916, Marianna 1916, Marianna 1916, Stanisław 1917, Wiktoria 1917, Stanisław 1917 (Anna Kuzowlewa 1945), Henryk 1917.

W powyższym spisie czcionką pogrubioną zaznaczono przodków autora Eugeniusz, zaś czcionką pochyłą przodków autora Stanisława.

 

Jakubasowie zawarci w bazie „800” posiadają 135 różnych imion. Najczęściej występujące imiona to: Marianna (76 osób), Jan (50 osób), Katarzyna (34 osoby), Franciszek (32 osoby), Józef (32 osoby), itd. Oto pełna lista imion Jakubasów:

Adam 1, Adolf 1, Agata 16, Agnieszka 13, Aleksander 1, Aleksandra 2, Anastazja 2, Andrzej 15, Aniela 4, Anna 11, Antoni 7, Antonina 1, Apolonia 4, Arkadiusz 1, Augustyn 3, Balbina 1, Barbara 4, Bartłomiej 1, Bibianna 1, Błażej 1, Bogusława 1, Bolesław 3, Bronisław 5, Bronisława 4, Czesław 1, Daniela 1, Dominik 2, Edward 3, Edyta 1, Elżbieta 6, Emilia 3, Eugenia 1, Eugeniusz 2, Ewa 5, Felicja 1, Feliks 4, Florentyna 4, Florian 1, Franciszek 32, Franciszka 19, Genowefa 5, Gertruda 2, Grzegorz 2, Halina 3, Helena 11, Henryk 3, Henryka 1, Hieronim 2, Honorata 1, Ignacy 1, Irena 1, Jacek 1, Jadwiga 7, Jakub 13, Jan 50, Janina 6, Janusz 2, Jaochim 1, Jerzy 3, Joachim 3, Joanna 2, Józef 32, Józefa 8, Julianna 5, Justyna 2, Kacper 4, Karol 1, Karolina 3, Katarzyna 34, Kazimiera 1, Kazimierz 10, Klemens 2, Krescencja 1, Krystyna 2, Kunegund 1, Leokadia 1, Lucjan 2, Ludwik 2, Ludwika 2, Łucja 1, Łukasz 3, Maciej 10, Magdalena 18, Małgorzata 10, Marcin 5, Marcyanna 3, Maria 5, Marian 1, Marianna 76, Mateusz 4, Michał 5, Mieczysław 3, Mieczysława 1, Mikołaj 2, Natalia 1, Paweł 8, Petronela 5, Piotr 29, Regina 6, Robert 1, Roman 2, Rozalia 1, Ryszard 1, Sabina 1, Salomea 9, Stanisław 22, Stanisława 5, Stefan 5, Stefania 5, Szczepan 4, Szymon 5, Tadeusz 2, Tekla 4, Teofila 1, Teresa 3, Tomasz 13, Urszula 4, Wacław 2, Walenty 3, Waleria 1, Wawrzyniec 3, Weronika 1, Wiesław 1, Wiktoria 9, Wincenty 9, Wit 7, Witold 1, Władysław 6, Władysława 4, Włodzimierz 1, Wojciech 24, Zdzisław 1, Zofia 18, Zuzanna 2, Zygmunt.1.

 

3.     Statystyki dla rodu Jakubas

 

Wśród wszystkich 800 Jakubasów 591 osób urodziło się w parafii Nasiechowice. Pozostałe osoby urodziły się w innych parafiach, ale są one potomkami osób urodzonych w Nasiechowicach. W całej parafii w latach 1773 – 1945 urodziło się 9060 osób, zatem Jakubasowie stanowią 7% wszystkich urodzonych. Ród Jakubas był najliczniejszym rodem w Nasiechowicach i tę miejscowość uznajemy za kolebkę rodu Jakubas opisywanego w niniejszej Historii.

Rocznie rodziło się średnio 4 Jakubasów. Najwięcej Jakubasów (po 9 osób) urodziło się w latach: 1779, 1868, 1893 i 1914. Liczba urodzeń w całym okresie 1773 – 1945 nie była rozłożona równomiernie. W latach 1773 – 1856 rodziło się średnio 3,4 osoby na rok (odchylenie standardowe 1,8), przez następnych 50 lat, czyli w latach 1857 – 1915, liczba urodzeń wzrastała i średnia wynosiła 5,2 osób (odchylenie standardowe 1,9), zaś przez kolejne 30 lat (1916 – 1945) roczna liczb urodzeń Jakubasów zaczęła maleć i średnia znów wynosiła 3,4 osoby (odchylenie standardowe 1,6). Odchylenie standardowe, które podajemy dla poszczególnych średnich jest ważne, gdyż informuje, czy większość danych jest skupiona wokół średniej, czy raczej występuje ich większy rozrzut od średniej. Np. odchylenie 1,8 dla średniej liczby urodzeń 3,4 w latach 1773-1856 jest dość duże (wynosi 53% średniej), a więc dla większości lat roczna liczba urodzeń wynosiła około 2 osób lub około 5 osób.

Spośród wszystkich 800 Jakubasów, 366 Jakubasów zawarło związek małżeński, w tym 248 związków zawarto w parafii Nasiechowice. Łącznie w całej parafii zawarto 2556 związków małżeńskich, czyli małżeństwa Jakubasów stanowią prawie 10% wszystkich małżeństw.

Rocznie Jakubasowie zawierali średnio 2 związki małżeńskie. Najwięcej związków małżeńskich zawarli Jakubasowie w 1810 roku – 9 małżeństw. Średnio Jakubasowie zawierali 2 małżeństwa rocznie. Średni wiek zawarcia związku małżeńskiego dla kobiet Jakubas wynosił 23 lata, odchylenie standardowe 6,2. W tym przypadku odchylenie standardowe jest małe w porównaniu do średniej (26%), więc w większości przypadków kobieta miała około 23 lata, a rzadziej 18 lat lub 30 lat. Były dwa przypadki zawarcia związku małżeńskiego przez 15-letnie panny i 10 przypadków zawarcia związku przez 16-letnie panny. Dla mężczyzn Jakubas, średni wiek zawarcia związku małżeńskiego wynosił 26 lat (odchylenie standardowe 7,1). Był jeden przypadek zawarcia związku małżeńskiego przez 18-letniego kawalera i 6 przypadków zawarcia związku małżeńskiego przez 19-letniego kawalera.

Statystyczna rodzina Jakubasów miała 5 dzieci (odchylenie standardowe 2,9). Najwięcej dzieci miała Agata Jakubas z mężem Jakubem Łapińskim, którym w latach 1890 – 1914 urodziło się 14 dzieci. Również Józef Jakubas z żoną Apolonią Sobczyk mieli 14 dzieci (w latach 1885 – 1912).

Średni wiek ojca w chwili urodzenia pierwszego dziecka wynosi 29 lat, natomiast uwzględniając wszystkie urodzone dzieci, średni wiek ojca wynosi 34,7 lat (odchylenie standardowe 8,3). W tym przypadku odchylenie standardowe jest dość małe (stanowi 24% średniej), czyli wiek ojca często był zbliżony do średniej, czyli mieścił się w przedziale 30 – 38 lat.

Średni wiek matki w chwili urodzenia pierwszego dziecka wynosi 24 lata. Uwzględniając wszystkie urodzone dzieci, średni wiek matki wynosi 29,7 lat (odchylenia standardowe 7,1).

Dla 8% małżeństw Jakubasów pierwsze dziecko rodziło się w tym samym roku, co rok zawarcia związku małżeńskiego, dla 40% małżeństw upłynął 1 rok, dla 23% były to dwa lata. Średnia liczba lat, jakie upłynęły od zawarcia związku małżeńskiego do chwili urodzenia pierwszego dziecka wynosi 2,3 lat (odchylenie standardowe 2,1).

 

Najstarszym Jakubasem w chwili urodzenia dziecka był Franciszek Jakubas (1837), któremu w wieku 63 lat urodziło się szóste dziecko, syn Roman (żona Elżbieta Marchewka miała wówczas 40 lat). Najstarszą Jakubasową w chwili urodzenia dziecka była Anna Jakubas z domu Wojtas (1798), która mając 48 lat urodziła dziewiąte dziecko, syna Michała (mąż Paweł Jakubas miał wówczas 50 lat).

 

Małżonkowie Jakubasów pochodzili z 229 różnych rodzin. Najwięcej związków małżeńskich zawarli Jakubasowie z Bielawskimi (15 osób), Włoskami (11 osób), Wojtasami (10 osób), Cierniowskimi (8 osób), Jakubasami (8 osób), Swedurami (7 osób), Hebdowskimi (6 osób). Sakłakami (6 osób), Klimczykami (5 osób), Kowalami (5 osób), Kubińskimi (5 osób), Kurasami (5 osób), Migdałami (5 osób), Przewdzieckimi (5 osób), itd. Oto pełna lista nazwisk małżonków Jakubasów:

Adamczyk 1, Adamek 1, Banaś 1, Baradziej 1, Barwikowski 1, Bąchór 1, Belski 2, Bentkowski 1, Bielawski 15, Bijak 1, Błaszczak 1, Bogacz 1, Breksa 1, Brudka 1, Bryła 2, Bucki 1, Budka 1, Burda 1, Byk 1, Całek 1, Cerek 2, Cholewa 1, Chrzanowski 1, Cieniak 1, Cierniowski 8, Ćwierz 1, Dąbrowski 2, Dokładański 1, Doniec 1, Drake 1, Drapała 1, Duda 2, Dudek 1, Dworak 1, Dyla 4, Dziela 1, Dziura 3, Faterek 3, Filipek 1, Florczak 1, Francyk 4, Frania 1, Gajos 2, Gajosińska 1, Gałda 1, Gądek 2, Głąb 1, Głowacki 1, Golański 1, Gonciarz 1, Gradzik 1, Grucał 1, Grzeczka 1, Hatny 1, Hebdowski 6, Hećko 1, Jagielski 1, Jakubas 8, Janda 1, Janik 2, Jarno 1, Jaworski 1, Jógier 1, Kaczmarczyk 3, Kaczor 1, Kaflik 1, Kajdas 2, Kałwa 4, Kania 1, Karkowski 1, Karliński 1, Karwat 1, Kilijan 1, Kleszcz 1, Klimczyk 5, Kobylec 1, Kolasa 1, Kołodziejski 1, Konior 1, Korwat 1, Kostecka 1, Kościelniak 1, Kot 1, Kowal 1, Kowal 5, Kowalik 1, Kowar 3, Koziara 3, Kozina 1, Krajniewski 1, Kramarz 1, Krupa 2, Krzemień 2, Krzymycki 1, Krzyżek 1, Kubicki 1, Kubiński 5, Kukiela 1, Kulawczyk 2, Kupidło 1, Kuras 5, Lassak 1, Latała 1, Leszczyński 1, Lis 1, Łach 1, Łakomy 3, Łańcuch 1, Łapiński 1, Maciejczyk 1, Maj 2, Majka 2, Makulina 1, Maliszewski 1, Małkowicz 1, Mamczyński 4, Manterys 3, Marchewka 1, Marzec 1, Matczyk 1, Michalski 4, Migdał 5, Mikina 2, Miłek 1, Miszczyk 3, Mitka 1, Mrozowski 1, Mucha 1, Murowany 4, Musiał 2, Natkaniec 1, Niewiara 1, Nowak 3, Nowicki 1, Ogórek 1, Olesiński 1, Ordys 2, Ozdoba 1, Pasera 1, Pasiński 2, Piegza 1, Pietracha 1, Pietruszka 1, Pitura 1, Piwowarczyk 2, Podoba 2, Podsiadło 3, Popiołek 1, Prządzik 1, Przechera 1, Przeniestak 1, Przewdziecki 5, Przybyła 1, Ptak 1, Rakoczy 3, Rdzewski 1, Rejdak 1, Rusinek 2, Rutka 1, Rydz 1, Ryło 3, Sadowski 1, Sakłak 6, Salomon 1, Samborski 1, Sączewka 1, Sewioł 1, Sikora 1, Skalski 1, Skwarczyński 1, Słaboń 1, Słabosz 1, Słaby 2, Smulski 3, Sobala 1, Sobański 1, Sobczyk 1, Sobielga 1, Sobol 1, Spiecha 1, Stano 1, Starek 1, Staszak 1, Stryczek 1, Strzelec 1, Styczeń 1, Sumera 1, Swaczyn 1, Swedura 7, Sych 1, Szaleniec 1, Szarpski 1, Szlachta 2, Szopa 1, Szumiński 1, Szyba 1, Szych 1, Szymczyk 2, Świebodziński 1, Tłuszcz 2, Tomaszczuk 1, Tomczyk 1, Tschuk 1, Twardowski 3, Walesa 1, Wąsik 2, Wątorek 1, Wesołowski 1, Wetula 1, Węgiel 1, Wiencek 3, Wiktor 1, Włodarczyk 2, Włodarz 2, Włosek 11, Włóczkowski 1, Włudarczyk 1, Włudarz 4, Wojtas 10, Woytal 1, Woźniowski 1, Wójcik 1, Wrona 4, Zaprzelski 1, Zawadzka 1, Zdyb 1, Zemła 1, Zębala 1, Ziarko 1, Ziębowski 1, Zmora 1, Zydor 1, Żebro 1, Żuchowski 1, Żurek 3.

 


 

 

Baza 800 Jakubasów zawiera 305 dat śmierci Jakubasów w okresie 1773 – 1943. Dla wielu Jakubasów z tego okresu nie ma metryk zgonu ponieważ zmarli poza parafią albo żyją do chwili obecnej. Najwięcej Jakubasów zmarło w 1804 roku – 10 osób oraz w 1894 roku – 7 osób. Średnio, co roku umierało 2 Jakubasów.

 

W Nasiechowicach w latach 1790 – 1943 zmarło 39 niemowląt Jakubasów w wieku do pół roku; 85 dzieci Jakubasów w wieku 1 – 5 lat; 22 dzieci Jakubasów w wieku 6 – 10 lat, itd. Najmniej Jakubasów zmarło w wieku 35 lat, 1 osoba.

 

Średnia długość życia Jakubasów w latach 1790 – 1943 wynosiła 26,4 lat (odchylenie standardowe 28). Dla kobiet Jakubas średnia wynosi 25,9 lat, dla mężczyzn Jakubas 26,8 lat. Tak niska średnia jest zaskakująca, ale nie odbiega od średniej dla innych rodzin i innych miejscowości, gdyż taka była specyfika umieralności w Polsce w tamtych czasach. Zobaczmy, czego możemy dowiedzieć się z odchylenia standardowego. Wynosi ono 28 i stanowi aż 104% średniej 26,4. Rozrzut jest więc bardzo duży, czyli bardzo często osoby umierały w wieku dalekim od średniej 26,4 lat, czyli w wieku 0 – 10 lat. Tę cechę umieralności widać wyraźnie na omawianym wcześniej wykresie, gdzie liczba osób zmarłych do 10 roku życia jest zdecydowanie największa.

Ponieważ umieralność niemowląt i dzieci miała decydujący wpływ na średnią długość życia, spróbujmy przyjrzeć się umieralności dorosłych. Dla Jakubasów po 20 roku życia średnia długość życia wynosiła 53,9 lat (odchylenie standardowe 17,5), dla kobiet średnia wynosi 54,8 lat, dla mężczyzn 53,3 lat. Odchylenie standardowe 17,5 stanowi 32% średniej, a zatem nie jest zbyt duże w porównaniu do średniej iwiększość dorosłych Jakubasów umierała w wieku zbliżonym do średniej, czyli w wieku 40 – 60 lat.

 

Obecnie, czyli w XXI wieku, umieralność ludzi diametralnie różni się od umieralności w dawnych czasach.

 

W 2015 roku zmarło w Polsce 394 921 osób. Średnia długość życia wynosi 73,9 lat.

 

Porównując umieralność w dawnych czasach z umieralnością w XXI wieku, otrzymujemy następujące zestawienie:

 

Potęga rozwoju ludzkiego” – porównanie umieralności w XIX i XXI wieku.

 

Powyższą grafikę nazwaliśmy „Potęgą rozwoju ludzkiego”, ponieważ odzwierciedla niewiarygodny wzrost długości życia na przestrzeni dziejów. W tej grafice odbija się trud i cierpienia dawnych pokoleń i jakże krzepiący wizerunek współczesnych czasów. W XVIII i XIX wieku prawie połowa urodzonych dzieci nie miała szansy dożyć pełnoletności a długość życia dorosłych rzadko przekraczała 60 lat. Obecnie umieralność dzieci jest znikoma a większość ludzi dożywa do 75 roku.

 

Długość życia Jakubasów w rozbiciu na poszczególne okresy przedstawia poniższe zestawienie (dane dotyczą osób dorosłych powyżej 20 lat).

 

Okres

Średnia długość życia

Średnia długość życia mężczyzn

Średnia długość życia kobiet

1790-1850

51

55

48

1851-1900

53

50

57

1901-1943

58

55

62

 

Z zestawienia wynika, że długość życia Jakubasów od końca XVIII wieku do połowy XX wieku zwiększała się od średniej 51 lat do średniej 58 lat. Średnia długość życia mężczyzn we wszystkich okresach była prawie równa. Natomiast długość życia kobiet zdecydowanie rosła – od średniej 48 lat w pierwszej połowie XIX wieku, do średniej 57 lat w drugiej połowie XVIII wieku, aż do średniej 62 lat w pierwszej połowie XX w. Porównując mężczyzn i kobiet widzimy, że średnia długość życia kobiet w pierwszej połowie XIX wieku była o 7 lat niższa niż średnia życia mężczyzn, ale w pierwszej połowie XX w. była już o 7 lat wyższa. Tendencja ta, czyli wyższa średnia długość życia kobiet niż mężczyzn, utrzymuje się do czasów współczesnych.

 

Najdłużej żyjącymi Jakubasami byli Tomasz Jakubas z Dziewięciołów, który żył 90 lat (1718-1808) i Andrzej Jakubas z Nasiechowic, pradziadek autora Stanisława, który żył 85 lat (1842-1927).

 

Najdłużej żyjącą Jakubasówną była Maria Jakubas 1919-2012 (po mężu Belska), żyjąca 93 lata, córka Stanisława Jakubasa i Anny Bryły. Maria była nauczycielką w szkole podstawowej w Nasiechowicach. W 2012 roku otrzymaliśmy od niej poniższą fotografię:

 

Zdjęcie Nasiechowic z końca XIX wieku z dedykacją Marii Beleskiej (o Marii Belskiej zd. Jakubas piszemy w dalszej części książki).

 

Pierwszym, czyli najdawniejszym znanym z nazwiska i imienia Jakubasem był Jakub Jakubas urodzony w 1709 roku w Nasiechowicach (pra6dziadek autora Eugeniusza). Jakub przeżył 83 lata.

 

Ciekawostka: najdłużej żyjącym mieszkańcem parafii Nasiechowice była Anna Śmigielska z Pojałowic, która żyła 100 lat! (1841-1941).

 

4. Rodziny Jakubas w Nasiechowicach

 

Ród Jakubasów w Nasiechowicach składał się z kilku dużych i kilkanaście mniejszych rodzin. Dokładne informacje o tych rodzinach znajdujemy w spisie ludności jaki przeprowadził w 1791 roku proboszcz parafii Nasiechowice Nepomucen Trąbski, Ze spisu tego wynika, że już pod koniec XVIII wieku w Nasiechowicach było 12 rodzin Jakubasów.

 

Pierwsza strona arkusza spisowego z 1791 roku.

 

Wykaz mieszkańców Nasiechowic według spisu z 1791 roku - rodziny Jakubasów zaznaczono kolorem zielonym.

 

Mapa Nasiechowic i Miechowic z końca XVIII wieku z zaznaczonym rozmieszczeniem rodzin Jakubasów; w nawiasach podano liczbę osób mieszkających w danym domu.

 

Spis ludności Nasiechowic nie zawiera numerów domów, gdyż prawdopodobnie w tym czasie jeszcze nie istniały. Powyższe rozmieszczenie Jakubasów jest opracowane przy założeniu, że domy były spisywane począwszy od dworu i kościoła. Na mapie zaznaczono dwór i zabudowania folwarczne (zielone kółko), kościół i plebanię z zabudowaniami gospodarskimi (żółte kółko), karczmę (niebieskie kółko). We dworze mieszkała podstarościna Kunegunda Horwatowa z dwiema służącymi. Taka mała obsada dworu wynika stąd, że Nasiechowice były własnością Akademii Krakowskiej i ówczesny dzierżawca Nasiechowic Józef Kownacki, miecznik oświęcimski, dzierżawił również Dziewięcioły i mieszkał w tamtejszym dworze.

 

Nasiechowice w 1791 roku  miały długość 1 km i domy stały po obu stronach drogi. Na powyższej mapie widać wyraźnie położenie każdego domu wraz z kształtem działki. Większość domów była usytuowana dłuższym bokiem równolegle do drogi i tylko 2 domy były ustawione prostopadle. Należy pamiętać, że mapa była sporządzona wcześniej niż przeprowadzono spis i dlatego są różnice w liczbie domów, np. w przysiółku Miechowicach na mapie są 4 domy, zaś w spisie występują tylko trzy.

 

Mieszkańcy Nasiechowic byli spisywani domami, a w domach rodzinami. Każda osoba miała zanotowany wiek. W Nasiechowicach z przysiółkiem Miechowice były 53 domy, w których mieszkało 289 osób. W 12 domach mieszkali Jakubasowie oraz rodziny kobiet Jakubas mające nazwiska mężów. Oprócz tego w 3 innych domach było 3 Jakubasów na służbie. Łącznie w Nasiechowicach z Miechowicami w 1791 roku było 45 osób z rodzin Jakubas, co stanowi 16% mieszkańców.

 

Wśród 12 rodzin Jakubasów były 2 rodziny kmiece, 9 zagrodniczych i 1 chałupnicza. Troje Jakubasów, którzy byli na służbie w innych domach, to: 20-letni Jan spisany na plebani, 12-letnia Anna spisana w domu kmiecia Wojtasa i 9-letnia Zofia Jakubas spisana u zagrodnika Mateusza Murowanego. W Dziewięciołach była jeszcze jedna 6-osobowa rodzina, którą można zaliczyć do Jakubasów, gdyż w dokumentach występuje jako Szymczyk vel Jakubas. Natomiast na dworze w Dziewięciołach u dzierżawcy Kownackiego służyło kolejnych dwóch Jakubasów – Franciszek 16 lat i Wojciech 27 lat.

W całej parafii Nasiechowice (Dziewięcioły, Nasiechowice, Miechowice, Piotrowice, Pojałowice, Zarogów, Wilarz), mieszkało w 1791 roku 868 osób i były 154 chałupy chłopskie. Były również 4 dwory szlacheckie (Dziewięcioły, Nasiechowice, Pojałowice, Zarogów) oraz kościół i plebania w Nasiechowicach. Spis mieszkańców całej parafii Nasiechowice znajduje się na stronie http://www.jakubas.pl/genealogia/Spis-ludnosci-parafii-Nasiechowice-z-1791r.htm

 

Duża liczba rodzin i osób Jakubas w Nasiechowicach pod koniec XVIII wieku świadczy o tym, że ród Jakubas od dawna był mocno zakorzeniony w tej miejscowości.

Kilka wieków wcześniej w Nasiechowicach było oczywiście mniej mieszkańców i struktura społeczna włościan była inna. Dowiadujemy się o tym z dzieła Jana Długosza „Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis” tom II.

 

NASSANCHOWYCZE

Villa, habens parochialem ecclesiam muratam in se, Sancto Vito martyri dicatam, cuius proprietas ad Nicolaum de armis Janyna, Stanislaum Slupowsky de armis Lelywa, et Jacobum de armis Oxa,

in qua sunt viginti duo lanei cmethonales;

item taberna una plebani, solvens pro censu unam marcam;

item hortulani ibi non sunt,

quibus solvitur et conducitur decima munipularis et canapalis pro ecclesia et plebano ibidem in Naszyanchowycze, et valor eius aestimatur ad quindecim marcas;

item praedia tria militaria, et de omnibus etiam decimatur ecclesiae ibidem in Naszanchowycze;

item habet ibi ecclesia proprios agros et prata pro suo usu, praedio et necessitate.

NASIECHOWICE

Wieś, ma parafialny kościół murowany, Świętemu Witowi męcznnikowi poświęcony, w której patronami są Mikołaj herbu Janina, Stanisław

Słupowski herbu Leliwa i Jakub herbu Oxa,

w której są dwadzieścia dwa łany kmiece;

karczma jedna plebana, płacąca mu jedną grzywnę;

zagrodników tam nie ma,

wszyscy płacą i odprowadzają dziesięcinę snopową i konopną dla kościoła i plebana w Nasiechowicach, jej wartość szacowana na

piętnaście grzywien;

gospodarstwa trzy rycerskie, i z wszystkiego również dziesięcina dla kościoła w Nasiechowicach;

ma tam kościół własne pola i łąki do własnego użytku, gospodarstwo i wyposażenie.

 

W XV wieku w Nasiechowicach były 22 rodziny kmiece oraz 3 gospodarstwa rycerskie i nie było żadnych zagrodników. Po 300 latach, czyli w 1791 roku, pozostało tylko 7 rodzin kmiecych (w tym dwie Jakubasów), zaś pozostałe rodziny, to rodziny zagrodnicze i chałupnicze. Widzimy wiec, że warstwa chłopska, wskutek coraz większego wyzysku, ubożała. Rodziny kmiece powoli zanikały, przekształcając się w rodziny zagrodnicze i chałupnicze. Na początku XIX wieku tylko siedmiu gospodarzy posiadało po łanie ziemi (17 ha) i byli w stanie prowadzić duże gospodarstwo, utrzymując swoje rodziny i parobków. Za ziemię trzeba było płacić czynsz albo odpracowywać pańszczyznę. Kmiecie nie odpracowywali pańszczyzny sami, lecz posyłali do pracy parobków z zaprzęgiem. Kmieci obowiązywała również dziesięcina kościelna. Pozostałe rodziny (zagrodnicze i chałupnicze) miały po małym kawałku pola i aby się utrzymać, musiały nie tylko odrabiać pańszczyznę i oddawać dziesięcinę, ale również najmować się do pracy zarobkowej na ziemi dworskiej (folwarcznej) lub plebańskiej. Mimo trudnych warunków życiowych i dużej umieralności niemowląt i dzieci, w Nasiechowicach przybywało ludności. Przyrost ludności z równoczesnym brakiem możliwości opuszczenia wsi powodował rozdrobnienie ziemi.

 

Do połowy XIX wieku w metrykach urodzeń podawane były określenia dotyczące ojców urodzonych dzieci. Najczęściej były to określenia włościanin i zagrodnik. Od połowy XIX wieku zaczęło pojawiać się nowe określenie kolonista. Kolonistami były młode rodziny, które otrzymywały kawałek nieuprawianej ziemi, na której budowali chałupę i powoli przekształcali ziemię do nadającej się pod uprawy. Koloniści byli na kilka lat zwolnieni z pańszczyzny i innych danin.

 

Tworząc bazę Jakubasów autorzy starali się aby każdą nowo odnalezioną osobę przyporządkować do odpowiedniej rodziny. Czasami było to trudne, szczególnie dla najstarszych osób z końca XVIII wieku i z początku XIX wieku. Metryki z tamtego okresu są bardzo ubogie w informacje, np. w metrykach urodzenia nie ma wieku ojca i nazwiska panieńskiego matki, w metrykach ślubów do 1811 roku nie wpisywano roku i miejsca urodzenia zaślubionych ani nazwisk ich rodziców, w metrykach zgonów często nie podawano imienia i nazwiska ojca.

 

Od 1811 roku metryki stały się bardziej obszerne, podawano w nich wszystkie ważne informacje. Oczywiście zdarzały się przypadki, kiedy nie podano niektórych danych, szczególnie w metrykach zgonów starszych osób często pojawiał się wpis: ”niepamiętnych rodziców”.

 

W metrykach urodzeń z lat 1811 – 1825 i w metrykach zgonów z lat 1798 – 1825 dla każdej osoby podano numer domu, w którym nastąpiło urodzenie lub zgon. Poniżej przedstawiono listę osób urodzonych lub zmarłych w każdym domu w Nasiechowicach. Na liście tej widzimy, że w podanych okresach Jakubasowie rodzili się i umierali w 31 domach, co stanowi 55% wszystkich domów. Gdyby numery domów były zapisywane w metrykach również po 1825 roku, to zapewne okazałoby się, że w każdym domu w Nasiechowicach żyli Jakubasowie. Najwięcej Jakubasów w podanym okresie urodziło się i zmarło w domu nr 32 – 6 osób. W domu tym żyła rodzina Franciszka Jakubasa (1774-1857) i Katarzyny Hebdowskiej, rodzina ta opisana jest w dalszej części książki.

 

Przedstawionych numerów domów nie jesteśmy w stanie przyporządkować do dzisiejszych numerów. Obecna numeracja całkowicie odbiega od dawnej, ale mamy nadzieję, że odnajdą się dokumenty na podstawie których uda się porównać dawne numery z nowymi.

 

Nazwiska osób urodzonych i zmarłych w poszczególnych domach w Nasiechowicach w latach 1798 – 1825.

 

5. Rodzina Jakuba Jakubasa 1709 - 1792 i Katarzyny 1721 – 1791

Rodzina Jakuba Jakubasa (1709) i Katarzyny (1721) – 78 osób o nazwisku Jakubas urodzonych w latach 1709 - 1951.

 

Przedstawiona powyżej rodzina Jakubasów składa się z 78 osób. Są w niej Jakub i Katarzyna oraz wszyscy ich potomkowie urodzeni z nazwiskiem Jakubas w latach 1709 - 1951. W rodzinie jest 42 mężczyzn i 35 kobiet. Spośród mężczyzn, dwudziestu jeden ożeniło się i ich dzieci są wyszczególnieni na powyższej liście. Natomiast spośród kobiet, piętnaście wyszło za mąż, ale ich dzieci nie są umieszczone na tej liście, gdyż urodziły się z nazwiskami ojców. Widzimy więc tu pewną „niesprawiedliwość”, dzieci mężczyzn są na liście, a dzieci kobiet nie ma. Aby naprawić tę sytuację autorzy opracowali pełne drzewo rodziny Jakuba i Katarzyny.

 

Pełne drzewo rodziny Jakuba i Katarzyny Jakubasów - 536 osób z lat 1709 – 1951.

 

Pełne drzewo genealogiczne Jakuba i Katarzyny, obejmujące okres 1709 – 1951, składa się z 536 osób. Mieszczą się w nim wszyscy odnalezieni, tzn. udokumentowani potomkowie Jakuba i Katarzyny, a mianowicie: 3 dzieci, 9 wnuków, 27 prawnuków, 51 pra2wnuków, 121 pra3wnuków, 166 pra4wnuków (w tej liczbie mieści się autor Eugeniusz), 116 pra5wnuków i 42 pra6wnuków. Wszystkie te 536 osoby noszą 62 różne nazwiska. Nazwisk Jakubas jest 127, Żurek 41, Klimczyk 34, Manterys 32, Franczyk 26, Kowal 23, Małkiewicz 23, Łapiński 22, Mikina 19, Filipek 14, Kałwa 12, Bielawski 10, Brodka 10, Podoba 8, Sobczyk 8, Włudarz/Włodarz 8, Szadkowski 7, Ziarko 7, Dąbrowski 6, Mamczyński 6, Słaby 6, Dziela 5, Pietracha 5, Krajniewski 4, Wrona 4, Chyży 3, Doros 3, Gugała 3, Kluska 3, Rębelski 3, Spodniewski 3, Wąsik 3, Włodarczyk 3, Abberley 2, Alzalian 2, Barwikowski 2, Cierniowski 2, Dziura 2, Filipowski 2, Hebdowski 2, Janusiński 2, Markiewicz 2, Miszczyk 2, Molong 2, Samborski 2, Słabowski 2, Swedura 2, Wojtas 2, Wróbel 2, Borowski 1, Bucki 1, Drake 1, Elimer 1, Florczak 1, Janusz 1, Krawiec 1, Krzemień 1, Kubiński 1, Migdał 1, Pitura 1, Sumera 1, Zaprzelski 1.

Wszystkie osoby z pełnego drzewa Jakuba i Katarzyny tworzą jedną wielką rodzinę i oczywiście wszyscy są krewnymi. Lista nie jest jeszcze całkowicie kompletna, ponieważ nie wszyscy krewni zostali odnalezieni.

W rodzinie Jakuba i Katarzyny 222 osoby zawarły związek małżeński i nazwiska ich małżonków są podane w powyższym drzewie, ale w oddzielnej rubryce ponieważ nie są oni krewnymi lecz powinowatymi. Ich dzieci są jednak w rubryce głównej, gdyż są one krewnymi dla wszystkich pozostałych osób.

Dla dowolnych dwóch krewnych w drzewie Jakuba i Katarzyny można w łatwy sposób określić stopień pokrewieństwa. Jeśli rozpatrywane osoby tworzą prostą linię przodek – potomek, to stopniem pokrewieństwa jest liczba urodzeń od przodka do potomka, nie licząc przodka. Na przykład, autor Eugeniusz tworzy z pra3dziadkiem Janem Jakubasem (1762) prostą linię: Jan-Paweł-Andrzej-Paweł-Stanisław-Eugeniusz, więc ma on z Janem 5 stopień pokrewieństwa. Inny przykład: Magdalena Klimczyk (ur.1867) tworzy z tym samym Janem Jakubasem prostą linię: Jan-Jakub-Marcjanna-Marianna-Magdalena, więc jest spokrewniona z Janem w 4 stopniu. Natomiast, aby określić stopień pokrewieństwa pomiędzy dwiema osobami nie leżącymi w prostej linii, należy zsumować stopnie pokrewieństwa do najbliższego wspólnego przodka. A więc Eugeniusz i Magdalena Klimczyk, których najbliższym wspólnym przodkiem jest właśnie Jan, są spokrewnieni w 9 stopniu. W każdej rodzinie najbliżej spokrewnieni są oczywiście rodzice i ich dzieci, ich stopień pokrewieństwa wynosi 1. Rodzeństwo jest spokrewnione w stopniu 2. Najdalsze pokrewieństwo w rodzinie Jakuba i Katarzyny ma stopień 15.

Pełna rodzina Jakuba i Katarzyny obejmuje jedenaście pokoleń. Wydaje się, że jest to duża liczba, ale w porównaniu z około siedmioma tysiącami wszystkich pokoleń ludzi na Ziemi, jest to liczba znikoma. Opracowując powyższe drzewo, nastąpiła u autora Eugeniusza pewna zmiana w sposobie myślenia o przodków i krewnych. Wcześniej wiadomo mu było, że kiedyś żyli jacyś krewni, gdzieś mieszkali i mieli swoje rodziny. Obecnie, wszyscy krewni stali się realni i bliscy, każdy krewny jest konkretną osobą o znanym imieniu i nazwisku, a w wielu przypadkach również o znanych szczegółach życia. Ogół krewnych tworzy jakby „wszechświat” z określonym horyzontem, zaś własne dzieje i miejsca życia są w nim ściśle określone. Daje to chyba nowy element świadomości, za pomocą którego można ogarnąć wiele rodzin, ich współzależność oraz wzajemne oddziaływanie.

Duża liczba krewnych Jakuba i Katarzyny (536 osób), wydaje się zaskakująca, ale niesłusznie, gdyż podobną listę krewnych można sporządzić dla niemal każdej pary małżeńskiej z początku XVIII wieku. Coś, co naprawdę może zaskoczyć, a nawet wprowadzić w zdumienie, to fakt, że każda osoba żyjąca współcześnie należy do ponad 50 podobnie dużych rodzin i liczba wszystkich krewnych z lat 1700 – 1950 może sięgać kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt tysięcy. Liczba 50 rodzin wynika stąd, że każdy z nas ma ponad 100 przodków w XVIII wieku, co daje 50 par małżeńskich. Dodatkowo ciekawe jest to, że przy intensywnej pracy genealogicznej możemy te kilka tysiący krewnych poznać z imienia i nazwiska, a w wielu przypadkach poznać okoliczności ich życia. Autor Eugeniusz posiada już pełne drzewa genealogiczne dwóch innych par małżeńskich swoich przodków z pierwszej połowy XVIII wieku. W drzewie Macieja Cierniowskiego (ur.1730) i Doroty (ur.1735) posiada 1389 krewnych, zaś w drzewie Romana Jakubasa (ur.1752) i Agnieszki (ur.1760) kolejnych 1076 krewnych (drzewo Romana i Agnieszki przedstawione jest w dalszej części książki). Łącznie Eugeniusz ma, jak na razie, ponad 3000 krewnych z lat 1700 - 1950, ale część krewnych powtarza się w tych drzewach, więc różnych krewnych jest około 2500.

Dużo trudniej jest znaleźć krewnych z linii bocznych żyjących współcześnie, ponieważ obowiązuje ustawa o ochronie danych osobowych i nie tak łatwo prowadzić poszukiwania. Liczba tych krewnych również może przekraczać kilka tysięcy.

 

Spośród wszystkich potomków Jakuba i Katarzyny, 211 osób urodziło się w Nasiechowicach, 85 w Pojałowicach, 70 w Dziewięciołach, 50 w Zarogowie, pozostałe osoby urodziły się w innych miejscowościach w różnych częściach Polski, a kilka osób poza granicami Polski.

 

 

Wykres liczby urodzeń w rodzinie Jakuba i Katarzyny w poszczególnych dekadach okresu 1810 – 1950 w parafii Nasiechowice.

Najmniej osób w rodzinie Jakuba i Katarzyny urodziło się w dekadzie 1830 – 1840 (4 osoby), najwięcej w dekadzie 1935 – 1945 (65 osób).

 

Najdawniejszym znanym mieszkańcem parafii Nasiechowice jest Jakub Jakubas. Urodził się on w 1709, co wynika ze spisu ludności z 1791 roku.

 

Nasiechowice 1791 roku - spis mieszkańców domu, w którym mieszkał Jakub Jakubas.

 

W czasie spisu ludności w 1791 roku Jakub i jego żona Katarzyna mieszkali w domu syna Jana i jego żony Reginy (Regina pochodziła z Moniakowic). Jan i Regina mieli w czasie spisu dwoje dzieci – Magdalenę 3 lata i Józefa 1 rok. Z zapisanego wieku Jakuba (82 lata) wynika, że urodził się w 1709 roku, zaś z podanego wieku Katarzyny (70 lat) wynika jej rok urodzenia 1721. Syn Jan jest zapisany na pierwszym miejscu z określeniem „kmieć”, zaś Jakub i Katarzyna widnieją na końcu w grupie służących. Słowo „służą” nie jest chyba odpowiednim określeniem, ale ksiądz przeprowadzający spis chciał chyba przez to podkreślić, że starzy rodzice przekazali dom, ziemię i gospodarstwo synowi i tylko mu pomagają, czyli jakby byli służącymi. Również Kazimierz Jakubas (32 lata) i Walenty Jakubas (23 lata), to chyba nie służący, lecz starsi bracia Jana, którzy jeszcze się nie ożenili i również pomagający mu w gospodarstwie. Kazimierz ożenił się w 1794 roku z Anną Wojtas, o Walentym brak dalszych informacji. Jedynie Agnieszka Gałdzianka (28 lat) mogła być służącą w domu Jana.

 

Z określenia Jana jako kmiecia wynika, że jego ojciec Jakub też musiał być kmieciem. Jakub miał więc wcześniej duże gospodarstwo i uprawiał łan ziemi (17 hektarów). Własność tej ziemi to sprawa skomplikowana. Na pewno nie była jego własnością, ponieważ byłby wówczas szlachcicem. Ale też nikt nie mógł mu tej ziemi zabrać, gdyż od wielu pokoleń należała do jego rodziny i była przekazywana z ojca na syna. Można powiedzieć, że była to jego wieczysta dzierżawa. Właścicielem Nasiechowic za życia Jakuba była Akademia Krakowska. Jakub opłacał za ziemię czynsz lub odrabiał pańszczyznę administratorowi, dzierżawiącemu Nasiechowice od Akademii, a także oddawał dziesięcinę kościołowi. Pomimo ucisku chłopów w tamtym okresie, przez niektórych badaczy nazywanym niewolnictwem, jakąś pociechą niech będzie to, że praca Jakuba i wszystkich pozostałych chłopów w Nasiechowicach nie szła całkowicie na wzbogacenie się szlachty, lecz służyła również Akademii i podległym jej szkołom Nowodworskiego (szczegółowo jest to opisane w „Historii Nasiechowic”). Aby prowadzić duże gospodarstwo Jakub musiał mieć pomocników (parobków) i jakąś siłę pociągową, była to chyba para koni lub wołów. W gospodarstwie były zapewne krowy, świnie, owce i kury.

Rodzice Jakuba nie są znani ponieważ nie zachowały się księgi metrykalne z wcześniejszego okresu. Nie jest znane również nazwisko panieńskie żony Katarzyny, ani data ślubu Jakuba i Katarzyny. Synowie Jakuba i Katarzyny (Jan, Kazimierz Walenty) urodzili się, gdy Jakub miał ponad 50 lat a Katarzyna ponad 35 lat. Na pewno więc Jakub i Katarzyna mieli wcześniej inne dzieci albo Katarzyna była drugą żoną Jakuba, a on miał wcześniej dzieci z inną kobietą. W bazie „800”, znajduje się wielu Jakubasów, którzy, według daty urodzenia, mogli być dziećmi Jakuba, niestety, nie mając odpowiednich metryk nie potrafimy tego stwierdzić. Jakub zmarł po 1791 roku i przeżył ponad 82 lata. Żona Katarzyna zmarła w 1798 roku w wieku 80 lat.

 

Metryka zgonu Katarzyny Jakubas (80 lat) z 1798 roku.

 

 

5.1. Jan Jakubas 1762 – 1817

 

Jan (Joannes) Jakubas urodził się w 1762 roku w Nasiechowicach jako syn Jakuba i Katarzyny. W chwili jego urodzenia ojciec Jakub miał 53 lata, zaś matka Katarzyna 42 lata. Rok urodzenia Jana wynika ze spisu ludności Nasiechowic z 1791 roku, gdzie Jan ma zapisany wiek 29 lat.

W 1786 roku, Jan mając 24 lata, ożenił się z Reginą Latalanką (Latała) z Moniakowic.

 

Metryka ślubu Jana Jakubas i Reginy Latała z 1786 roku. Jan był kawalerem (juvenem), a Regina panną (virginem). Świadkami

byli: Piotr Wojtas, Luca Jakubas i Kazimierz Swedura.

 

Rodzice Reginy, Szczepan Latała i Katarzyna, byli bogatymi włościanami w Moniakowicach, mieli duże gospodarstwo i aż trzech parobków oraz dwie służące (informacje te pochodzą ze spisu ludności Moniakowic z 1791 roku).

Jan i Regina mieli 6 dzieci: Magdalena 1788-1869, Josephum 1790, Viktoriam 1791, Crescentiam 1793, Jakub 1794-1828, Paulum 1796-1854.

Jan był kmieciem i gospodarował na tej samej ziemi, co ojciec Jakub. W roku 1794 Jan miał 32 lata i mógł być świadkiem bitwy dowodzonej przez Tadeusza Kościuszki pod Racławicami. Miejsce bitwy jest położone około 6 km od Nasiechowic i jeśli Jan nie oglądał bitwy, to na pewno był później na pobojowisku i przy mogile poległych i widział Kościuszkę wracającego przez Nasiechowice do Krakowa. Na poniższej mapce obrazek przedstawiający Tadeusza Kościuszkę na koniu umieszczony jest w miejscu, w którym toczyły się walki, czyli pomiędzy wsiami Janowice i Zdziemierzyce. Miejsce to leży 2 km od wschodniej granicy parafii Nasiechowice, przebiegającej wzdłuż rzeki Ścieklec.

 

Miejsce bitwy pod Racławicami 4 kwietnia 1794 roku.

 

Bitwa racławicka była niewątpliwie niezwykłym wydarzeniem dla mieszkańców Nasiechowic i wszystkich okolicznych miejscowości. Przemarsze regimentów koronnych i nieprzyjacielskich, a następnie huk armat i kilkugodzinny zgiełk bitewny były na pewno słyszane w Nasiechowicach.

Stan chłopski był włączany do insurekcji kościuszkowskiej poprzez werbunek chłopów do oddziałów kosynierów. Zachętą miały być dla nich zniesienia pańszczyzny i nadanie uprawianej ziemi. Odbywał się również pobór podymny, właściciele wsi mieli obowiązek wyznaczać po jednym piechurze z 5 dymów (domów), czyli z Nasiechowic powinno być wyznaczonych około 8 piechurów. W tym czasie dzierżawcą Nasiechowic i Dziewięciołów był Józef Kownacki, miecznik oświęcimski, i w dokumentach jego rodziny być może zachowały się listy chłopów biorących udział w insurekcji kościuszkowskiej.

 

Do legendy bitwy racławickiej przeszedł chłop - kosynier z pobliskiej wsi Rzędowice (parafia Koniusza) Wojciech Bartos, nazwany później przez Kościuszkę Bartoszem Głowackim. Wojciech Bartos urodził się około 1758 roku, ale miejsce urodzenia nie zostało przez historyków ustalone. Wiadomo natomiast, że po ślubie (około 1783) mieszkał z żoną i dziećmi w Rzędowicach, ale sprawdzono, że nie mieszkali tam żadni inni Bartosowie, więc raczej nie mógł się tam urodzić. Natomiast w parafii Nasiechowice i w sąsiedniej parafii Prandocin, odległych o 7 km od Rzędowic, mieszkało dużo Bartosów i Bartoszków. Wśród metryk nasiechowskich znajduje się 10 metryk ich ich urodzenia z lat 1773 – 1781. Co ciekawe, w kilku metrykach jest napisane: „Bartaszek sive Jakubas”, gdzie sive oznacza vel (inaczej) – patrz poniższa metryka z 1780 roku:

Metryka urodzenia Jacentego Bartaszka vel Jakubasa.

 

Dokumenty te oczywiście nie wystarczają do stwierdzenia, że Wojciech Bartosz Głowacki pochodził z okolic Nasiechowic lub Prandocina i że ma związek z Jakubasami, ale dokładniejsze badania powinny to wyjaśnić. Portret Wojciecha Bartosza Głowackiego namalował Michał Stachowicz, który widział go w 1794 roku w Krakowie. Portret ten znajduje się w Muzeum Narodowym w Krakowie, ale nie został jeszcze przez autorów zeskanowany, natomiast portret Bartosza przedstawiony obok namalował 100 lat później Piotr Stachiewicz.

 

Po bitwie pod Racławicami, w drodze powrotnej do Krakowa, Tadeusz Kościuszko przejeżdżał przez Nasiechowice. Obecnie droga przemarszu wojsk Kościuszki, najpierw z Krakowa do Racławic przez Koniuszę i droga powrotna po bitwie przez Nasiechowice i Słomniki do Krakowa, jest nazywana Szlakiem Kościuszkowskim.

 

        

 

W 1795 roku Polska straciła niepodległość. Nasiechowice znalazły się pod zaborem austriackim a od 1809 roku w Księstwie Warszawskim. W 1807 roku zostało zniesione poddaństwo chłopów, uzyskali oni wolność osobistą i równość wobec prawa, ale uwłaszczenie jeszcze nie nastąpiło i ziemi, którą uprawiali, nie uzyskali na własność. Brak własnej ziemi powodował, że sytuacja chłopów niewiele się zmieniła, musieli zawierać z dziedzicami lub plebanami umowy o pozostaniu na roli i na gospodarstwie oraz musieli w dalszym ciągu odrabiać pańszczyznę lub płacić czynsz.

 

Jan zmarł w 1817 roku i przez całe 55-letnie życie mieszkał w Nasiechowicach. Przez 33 lata (1762 – 1795) była to jeszcze wolna Polska, 14 lat (1795 – 1809) Nasiechowice należały do zaboru austriackiego, 7 lat (1809 – 1815) do Księstwa Warszawskiego i 2 lata (1815 – 1817) do Królestwa Polskiego.

 

Metryka zgonu Jana Jakubas z 1817 roku. W metryce podano, że Jan był wdowcem, włościaninem i zmarł w wieku „sześćdziesiąt cztery lat”, ale nie może to być prawda, ponieważ 1817 – 1762 = 55.

 

5.2. Paweł Jakubas 1796 – 1854

 

Paweł (Paulum) urodził się w 1796 roku w Nasiechowicach, jako syn Jana Jakubasa i Reginy z domu Latała. W chwili jego urodzenia ojciec Jan miał 34 lata, matka Regina 31 lat. W tym czasie nastąpiły rozbiory Polski i Nasiechowice weszły w skład zaboru austriackiego. Oto akt urodzenia Pawła.

 

Metryka urodzenia Pawła Jakubasa z 1796 roku. Ojciec Jan Jakubas, matka Regina Latała (Latalanka), rodzice chrzestni: Stanisław Rusinek i Agnieszka Ryłowa.

 

Paweł był ostatnim, szóstym dzieckiem Jana i Reginy. Z tego powodu nie mógł zostać po ojcu kmieciem (gospodarzem), ponieważ nie było już dla niego ziemi ani gospodarstwa. Został więc parobkiem w sąsiedniej wsi Dziewięcioły, gdzie w 1822 roku, mając 26 lat, ożenił się z Anną Wojtas, lat 24, córką Sebastiana Wojtasa i Magdaleny z domu Gruzicki.

 

Metryka ślubu Pawła Jakubasa i Anny Wojtas z 1822 roku.

 

Świadkami na ślubie Pawła i Anny był Sebastian Wojtas, Wincenty Włodarz i Franciszek Sakłak. Rodzice Anny byli kmieciami, więc prawdopodobnie u nich Paweł był parobkiem, ale mógł też być parobkiem w folwarku. Paweł i Anna po ślubie przeprowadzili się do Nasiechowic. Otrzymali od plebana lub od dziedzica chałupę z małym kawałkiem ziemi i wynajmowali się do prac polowych w folwarku dziedzica lub w majątku proboszcza. Byli więc zagrodnikami i tak też Paweł jest określony w metryce zgonu, przedstawionej na końcu tego rozdziału.

Paweł i Anna mieli 9 dzieci: Marianna 1825, Franciszek 1826-1902, Stanisław 1829-1836, Zofia 1833-1834, Apolonia 1836-1839, Andrzej 1838-1914, Agata 1840-1914, Elżbieta 1843-1844, Michał 1846.

 

Ciekawostka:

W Nasiechowicach było tak wielu Jakubasów, że zdarzył się przypadek, że żona i matka jednego z mężczyzn nazywały się tak samo - Agata Jakubas. Mężczyzną tym był Józef Franczyk ur. 1870, matką była Agata Jakubas ur.1840 (córka Pawła), zaś żoną była Agata Jakubas ur.1880, córka Jakubasa z innej linii rodzinnej.

 

Za życia Pawła pogłębił się wyzysk ekonomiczny chłopów i uzależnienie od dworu i plebana. Chłopi odrabiali coraz dłuższą pańszczyznę (nawet do 4-5 dni w tygodniu), oddawali dziesięcinę oraz byli przymuszani do tzw. darmoch, czyli darmowych posług na rzecz dworu i plebanii, np. stróżowania, uprawy ogrodu, koszenia trawy, połowu ryb, sypania grobli, udziału w nagonkach w czasie polowań, podwód (dostarczania wozu z zaprzęgiem i woźnicą do dyspozycji plebana lub dziedzica).

Paweł zmarł w 1854 roku i żył 58 lat, z czego 13 lat (1796 – 1809) pod zaborem austriackim, 7 lat (1809 – 1815) w Księstwie Warszawskim i 39 lat (1815 – 1854) w Królestwie Polskim pod zaborem rosyjskim.

 

 

5.3. Andrzej Jakubas 1838 – 1914

 

Andrzej Jakubas urodził się w 1838 roku w Nasiechowicach, jako szóste dziecko Pawła Jakubasa i Anny z domu Wojtas. W chwili jego urodzenia ojciec Paweł miał 42 lata, zaś matka Anna 40 lat. W tym czasie Nasiechowice należały do Królestwa Polskiego, podległego Imperium rosyjskiemu.

 

Metryka urodzenia Andrzeja z 1838 roku. Ojciec Andrzeja, Paweł, był zagrodnikiem. Rodzice chrzestni: Józef Kowal i Anna Jakubas.

 

W 1857 roku Andrzej, mając 18 lat, ożenił się z Katarzyną Kowal lat 20, córką kolonistów Tomasza Kowala i Wiktorii z domu Sakłak. W metryce ślubu Andrzeja jest podane, że był „zagrodnikiem plebańskim”, co oznacza, że otrzymał od plebana zagrodę, składającą się z chałupy i małej działki ziemi i pracował z żoną w jego gospodarstwie, na jego polu, w ogrodzie i w sadzie. Być może Andrzej opiekował się również kościołem, pełniąc funkcję kościelnego. Świadkami na ślubie Andrzeja i Katarzyny byli Walenty Podoba i Franciszek Włosek. Chałupa Andrzeja mogła być jedną z trzech małych chałup widocznych przy kościele na poniższym obrazie Nasiechowic.

 

Nasiechowice z końca XIX wieku - malował Waldemar Sadowski. Po lewej stronie widoczny kościół i zabudowania plebańskie, po prawej zabudowania dworskie, duża stodoła i dwa budynki gospodarcze, na środku budynek z dużą liczbą okien i kominów, to dwór.

 

W 1863 roku wybuchło w Polsce powstanie styczniowe przeciwko rosyjskiemu zaborcy. Andrzej miał wówczas 25 lat. W powstańczym Manifeście Komitetu Centralnego Narodowego z dnia 22 stycznia 1963, ogłaszającym wybuch powstania, zapowiedziano uwłaszczenie chłopów. Zapowiedź ta stała się początkiem zmian społecznych na polskiej wsi i mimo, że władze powstańcze nie miały możliwości wydania aktów własności ziemi, to chłopi zaprzestali odrabiać pańszczyznę i część z nich włączyła się do powstania. Ziemiaństwo i posiadacze ziemscy byli w większości przeciwni uwłaszczeniu, ale procesu zmian nie można już było zahamować. W następnym roku, w marcu 1864, car Aleksander II wydał ukaz o uwłaszczeniu chłopów polskich. W tym czasie, ziemia w Nasiechowicach, jako dobra donacyjne, należała do majoratu Michała Pisariewa i te łany, które użytkowali chłopi, zostały im zapisane na własność.

 Każdy uwłaszczony chłop oprócz ziemi otrzymał prawo własności do dotychczas zajmowanych siedzib i budynków gospodarczych, a także prawo do serwitutów pastwiskowych, czyli wypasania bydła, koni i owiec na łąkach dworskich (po zebraniu dwóch pokosów siana), w lasach, na rżyskach (po zebraniu zboża) i na ugorach. Uwłaszczonym przysługiwało również prawo do drzewa budulcowego z lasu, drewna opałowego, zbierania chrustu i łomu, a także zwożenia z lasu liści na podściółkę i do gacenia domów.

W Nasiechowicach w 1867 roku ogłoszono dwie listy uwłaszczeniowe, jedna (główna) dotyczyła ziemi majoratu Pisariewa, druga - ziemi plebańskiej. Andrzej znajduje się na drugiej liście, zwanej tabelą nadawczą, oto jej fragment:

 

Tabela nadawcza z 1869 roku – Jakubas Andrzej otrzymał 4 morgi i 292 prętów ziemi (około 2,5 ha).

 

Głowna lista, zwana tabelą likwidacyjną, zawierała nazwiska 49 chłopów. Każdy uwłaszczony otrzymał około 11 – 12 mórg ziemi (około 6 ha). Na liście tej znajduje się brat Andrzeja, Franciszek, który otrzymał 6 ha, oraz trzech Jakubasów z linii Romana – Joachim (13 ha), Franciszek (6 ha) i Jakub (6 ha) oraz trzech Jakubasów z linii Kaspra – Andrzej (3 ha), Szymon (3 ha) i Franciszek (3 ha).

 

W czasie uwłaszczenia Andrzej miał siedmioro dzieci: Anna 1858, Paweł 1860, Marianna 1862, Wit 1865, Marcin 1866, bliźniaki Piotr i Wojciech 1868. Po uwłaszczeniu urodziło się dalszych czworo dzieci: Maciej 1870, Franciszek 1872, Błażej 1875, Paweł 1878. W metryce urodzenia tych dzieci, Andrzej nie jest już określany jako zagrodnik plebański lecz jako „kolonista”, co potwierdza, że po uwłaszczeniu stał się samodzielnym gospodarzem.

Otrzymanie ziemi na pewno przyniosło dużą korzyść rodzinie Andrzeja, ale sytuacja materialna nie mogła poprawić się od razu, gospodarstwo było bardzo małe i Andrzej na pewno nie miał środków finansowych na budowę lub remont budynków gospodarczych, nabycie konia, podstawowych narzędzi, ziarna na siew. Prawdopodobnie na te potrzeby zaciągnął pożyczkę. Był to okres największej biedy w Nasiechowicach, nawet Kościół był wówczas w ruinie i nabożeństwa odbywały się w karczmie zamienionej na kaplicę. Na mszę w niedzielę chodziło tylko około 15 osób skromnie odzianych, zaś inni mieszkańcy, nie mając ubrania ani butów, pozostawali w domach.

 

W 1890 roku, w wieku 52 lat, zmarła żona Andrzeja, Katarzyna. Najmłodsze dzieci – Franciszek, Błażej i Paweł mieli wówczas odpowiednio 18, 15 i 12 lat. W 1891 roku Andrzej, mający wówczas 53 lata, zawarł związek małżeński z mieszkanką Kaliny Wielkiej (10 km od Nasiechowic), Małgorzatą Luty. Małgorzata była panną (40 lat) i pracowała  jako służąca na tamtejszym dworze. Po ślubie Andrzej przeprowadził się z synami do Kaliny Wielkiej. Andrzej i Małgorzata nie mieli dzieci. Andrzej zmarł w 1914 roku w Kalinie Wielkiej w wieku 76 lat. Całe życie Andrzeja przebiegało w zaborze rosyjskim w małym gospodarstwie i biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności jego życia, można przypuszczać, że było to bardzo ciężkie życie.

 

5.4. Paweł Jakubas 1878 – 1940

 

Paweł Jakubas urodził się w Nasiechowicach w 1878 roku, jako ostatnie, jedenaste dziecko Andrzeja Jakubasa i Katarzyny z domu Kowal. W chwili jego urodzenia ojciec Andrzej i matka Katarzyna mieli po 40 lat. W tym czasie Nasiechowice w dalszym ciągu pozostawały pod zaborem rosyjskim. Oto metryka urodzenia Pawła:

Metryka urodzenia Pawła z 1878 roku. Ojciec Pawła, Andrzej jest zapisany jako колонисмъ (kolonista). Rodzicami chrzestnymi Pawła byli Jan Mamczyński i Katarzyna Kowal.

 

 

W 1891 roku Paweł z ojcem Andrzejem zamieszkali w Kalinie Wielkiej, w domu drugiej żony ojca, Małgorzaty. W 1900 roku Paweł, mający 21 lat, zawarł związek małżeński z Petronelą Cerek, mieszkanką Nasiechowic, urodzoną w 1878 roku. Ślub odbył się w kościele w Nasiechowicach – patrz metryka ślubu obok.

Zdjęcie po lewej przedstawia Petronelę w 1920 roku. Petronela była córką gospodarza w Nasiechowicach Jana Cerka i Franciszki z domu Jakubas (w Nasiechowicach było tyle rodzin Jakubasów, że związki małżeńskie między Jakubasami z różnych linii nie były rzadkością, a w jednym przypadku było nawet małżeństwo Jakubasów z tej samej linii).

Matka Petroneli, Franciszka, była córką Mateusza Jakubasa z linii Romana (1752), zaś Roman był prawdopodobnie bratem opisanego powyżej Jana (1762), pradziadka Pawła.

Wywód przodków Pawła i jego syna Stanisława (1906), w którym widać linie Romana i Jana, przedstawiony jest w rozdziale dotyczącym Stanisława.

Paweł w metryce ślubu (patrz obok) jest określony jako крестьянъ, co oznacza, że był gospodarzem i prowadził własne gospodarstwo. W metryce jest również potwierdzenie faktu, że Paweł urodził się w Nasiechowicach, ale żyje w Kalinie Wielkiej.

Świadkami na ślubie Pawła i Petroneli byli Franciszek Włosek i Franciszek Garmulewicz.

 

Metryka ślubu Pawła Jakubasa i Petroneli Cerek z 1900 roku.

Paweł i Petronela mieli siedmioro dzieci: Feliks 1901, Aniela 1903, Władysław 1904, Stanisław 1906 (ojciec autora Eugeniusza), Franciszka 1909, Maria 1918 i Piotr 1919.

W opowieściach rodzinnych do tej pory opowiada się, że Paweł i jego ojciec Andrzej oraz synowie Feliks, Władysław i Stanisław byli bardzo muzykalni, grali w kapeli wiejskiej na skrzypcach i innych instrumentach. Kapela grała w całej okolicy na weselach, zabawach i innych lokalnych uroczystościach.

Poniżej przedstawiono dwa zdjęcia kapeli z Kaliny Wielkiej.

 

Kalina, okrężne 1910. Okrężne, to uroczystość po zakończeniu jakichś prac, w tym przypadku sianokosów. Paweł Jakubas, mający wówczas 32 lata, jest prawdopodobnie mężczyzną na środku, w kapeluszu i z wąsami, trzymający pod pachą skrzypce.

 

Kalina Wielka – 1910 roku – kapela wiejska. Starszy mężczyzna grający na klarnecie (pierwszy, tuż przy skrzynce z kwiatami), to prawdopodobnie Andrzej Jakubas, mający wówczas 72 lata. Rysy jego twarzy bardzo przypominają późniejsze rysy jego wnuka Stanisława urodzonego w 1906 roku. Oba powyższe zdjęcia z 1910 roku, to najstarsze zdjęcia w archiwum Jakubasów.

 

Paweł z rodziną przeżyli w Kalinie Wielkiej I wojnę światową i w 1918 roku mogli cieszyć się z odzyskania przez Polskę niepodległości. Nie było to jednak równoznaczne z poprawą bytu rodziny Pawła. Życie dużej rodziny na małym gospodarstwie było bardzo trudne. Około 1925 roku Paweł, zachęcony ułatwieniami w nabyciu ziemi na Kresach Wschodnich (regulowała to Ustawa sejmowa z 1920), z całą rodziną wyjechał do Michalina (parafia Różana) w powiecie Kosów, gubernia brzeska, ziemia grodzieńska, niedaleko Słonima (obecnie Białoruś). Rok osiedlenia w Michalinie 1925 nie jest pewny, mógł to być rok 1922 – 1924, ale w 1925 roku na Kresach Wschodnich brała ślub córka Pawła i Petroneli, Aniela.

 

Wpis o ślubie Anieli Jakubas i Władysława Włóczkowskiego znajdujący się w metryce urodzenia Anieli (metryka przedstawiona jest w jednym z dalszych rozdziałów).

 

Drzewo genealogiczne Pawła Jakubasa i Petroneli Cerek.

 

 

Na powyższej mapie okolic Słonima na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej (obecnie Białoruś) zaznaczono miejscowości związane z życiem rodziny Jakubasów w latach 1925 – 1940:

1 - w Michalinie osiedlił się Paweł Jakubas z rodziną po wyjeździe z Kaliny Wielkiej w 1925 roku,

2 - w Jarniewie osiedliła się (po wyjeździe z Wielkopolski w 1922 roku) rodzina Marianny Walesa, późniejszej żony Stanisława Jakubasa,

3 - Słonim siedziba powiatu, główne miasto w którym Jakubasowie i Walesowie załatwiali wszelkie sprawy administracyjne i handlowe,

4 - Okuninowo siedziba gminy, miejsce ślubu Stanisława Jakubasa i Marianny Walesa w 1937 roku,

5 - w Zawodnym Lesie (gmina Okuninowo) założyli gospodarstwa rolne Stanisław i Feliks Jakubasowie,

6 - w Krasnymstawie mieszkała rodzina Grylaków, późniejsi sąsiedzi Jakubasów w obozie Krutaja Osip na Syberii.

 

Zawodny Las - 1937 rok, Paweł Jakubas (z lewej), syn Stanisław (w środku) oraz syn Feliks z córką Anielą i synem Władkiem.

 

Urządzanie się i zagospodarowywanie na nowych miejscach w Michalinie i w Zawodnym Lesie wymagało dużej pracowitości i wytrwałości. Rodziny Jakubasów powoli dorabiały się i poprawiały swoje warunki bytowe. Po wybuchu II wojny światowej w 1939 roku Kresy Wschodnie zostały zajęte przez Związek Radziecki i w 1940 roku (8 marca) Paweł z żoną Petronelą, córką Marią i synem Piotrem, zostali wywiezieni na Syberię. Najpierw transportowano ich przez trzy tygodnie pociągiem, w zakratowanych, bydlęcych wagonach do stacji Chołmogory, a przez trzy kolejne tygodnie szli pieszo (tylko dzieci mogły jechać na saniach), w olbrzymim śniegu i w strasznym mrozie do specposiołku Szubunia (Шубуня) w powiecie Winogradow, woj. Archangielsk, blisko Morza Białego. Szubunia położona jest około 100 km od Archangielska, na rzeką Wajengą, wpadającą do Dźwiny. Pozostałe dzieci Pawła i Petroneli zostały wywiezione w inne miejsca (jest to opisane poniżej). Jedynym powodem zesłania na Syberię było bycie polskim osadnikiem i nawet ślub Polaka z miejscową kobietą (były takie 2 przypadki w rodzinie), nie chronił przed wywózką. Przypadki odwrotne, gdy Polka wyszła za mąż za miejscowego mężczyzną, pozwalały uchronić się przed zesłaniem i takie przypadki również były w rodzinie.

Paweł w czasie deportacji miał 62 lata i wskutek ciężkiej podróży i trudnych warunków w łagrze zmarł po 3 miesiącach dnia 16 czerwca 1940 roku. Oto zdjęcia Pawła wykonane w 1940 roku jeszcze w Polsce, obok jego karta z Indeksu Represjonowanych:

 

Paweł Jakubas w 1940 roku (62 lata)

 

 

W specposiołku Szubunia, oprócz rodziny Pawła, przebywało na zesłaniu wiele innych rodzin polskich, m.in. rodzina Gordziejko: Anna 1901, Maria 1931, Zofia 1933, Anna 1935; rodzina Łuszczyk; rodzina Demidowicz: Piotr 1901, Julia 1909, Piotr 1917, Paweł 1927, Stanisław 1931, Antoni 1933, Helena 1940.

Komendantem obozu w Szubuni był Utkin, a później Pierwuchin.

Żona Pawła, Petronela, z córką Marią przeżyły dwa lata w specposiołku Szubunia i w 1942 roku wywędrowały z rodzinami wojskowymi szlakiem Andersa do Iraku i Palestyny. Po wojnie osiedliły się w Piławie Górnej k/Dzierżoniowa, gdzie Petronela zmarła w 1955 roku.

 

Piława Górna 1960 - pogrzeb Petroneli Jakubas (zd. Cerek). Od lewej: Maria Jakubas z synem Piotrem, Paweł Jakubas, Helena Jakubas i sąsiadka Petroneli.

 

 

5.5. Dzieci Pawła Jakubasa (1878-1940) i Petroneli Cerek (1878-1960)

 

Paweł i Petronela mieli siedmioro dzieci. Urodziły się one w latach 1901 – 1919 i do 1925 roku, czyli całą swoją młodość, przeżyły w Kalinie Wielkiej. Paweł i Petronela prowadzili gospodarstwo rolne, ale nie udało się ustalić, w którym dokładnie miejscu w tej dużej wsi było ono położone. Z tego okresu nie ma żadnych fotografii rodziny Pawła i Petroneli.

 

 

 

 

Powyższe zdjęcia przedstawiają dzieci Pawła i Petroneli wykonane dużo później, w czasie II wojny lub po wojnie. W zestawie brakuje zdjęcia Anieli Jakubas, która zmarła w 1938 roku w Michalinie, a w przekazach rodzinnych przetrwała informacja, że zginęła w pożarze domu. Dzieje wszystkich pozostałych dzieci Pawła i Petroneli są opisane w następnych rozdziałach.

 

5.5.1. Feliks Jakubas 1901 – 1980

 

Feliks Jakubas urodził się w 1901 roku, jako pierwsze dziecko Pawła Jakubasa i Petroneli Cerek. W chwili urodzenia Feliksa ojciec Paweł miał 24 lata, matka Petronela 23 lata i mieszkali w Kalinie Wielkiej.

 

Metryka urodzenia Feliksa Jakubasa z 1901 roku

 

W metryce urodzenia Feliksa podano, że urodził się w Nasiechowicach, ale w tym czasie rodzice Feliksa mieszkali już w Kalinie Wielkiej, więc wynika stąd, że Petronela urodziła Feliksa u swojej matki Franciszki w Nasiechowicach.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości tworzone jest Wojsko Polskie, głównie na podstawie zaciągu ochotniczego. Potrzeby wojenne (wojna polsko – bolszewicka w 1920 r.) zmusiły jednak do wprowadzenia również przymusowego poboru. Feliks, mający wówczas 19 lat, trafia do Armii Ochotniczej a następnie zostaje przydzielony do dywizji piechoty dowodzonej przez gen. Lucjana Żeligowskiego. W czasie Bitwy Warszawskiej uczestniczy w powstrzymaniu natarcia sowieckiego w rejonie Radzymina, a następnie dołącza do pościgu za wycofującymi się wojskami bolszewickimi.

Około 1925 roku Feliks z rodzicami i całą rodziną wyjechali na Kresy Wschodnie i osiedlili się w Michalinie w pow. Kosów, woj. brzeskie. W 1928 roku Feliks w wieku 27 lat, ożenił się z Aleksandrą Sobol, córką Józefa. W 1929 roku urodziła im się córka Aniela. Kilka lat później Feliks z młodszym bratem Stanisławem nabyli ziemię w Zawodnym Lesie w gminie Okuninowo, pow. Słonim, woj. Baranowicze. W Zawodnym Lesie nie mieli żadnego domu ani budynków gospodarczych, musieli więc początkowo mieszkać w ziemiankach i zakładać gospodarstwo od podstaw. W 1931 roku Feliksowi i Aleksandrze urodził się syn Władysław, a w 1934 roku bliźnięta – Józef i Halina (Halina zmarła jako niemowlę). Przez kilka lat Feliks budował w Zawodnym Lesie drewniany dom i zabudowania gospodarcze i w 1939 roku gospodarstwo Jakubasów wyglądało tak, jak to narysowała własnoręcznie Aniela – patrz rysunek obok. Dom stał przy skrzyżowaniu drogi z rzeką a stodoła z oborą stały przy skrzyżowaniu tej drogi z gościńcem. W gospodarstwie był ogród i pasieka, wzdłuż rzeki była łąka i lasek a pole orne znajdowało się za gościńcem. Na podwórku była studnia i bróg i całe gospodarstwo było ogrodzone płotem ze sztachet. Na lewo od domu prowadziła wewnętrzna droga do stryja, czyli do gospodarstwa brata Feliksa, Stanisława. Drogą przez mostek można było dojść do sąsiadów Pawłowskich. Szkoła była bardzo blisko, tuż za stodołą i gościńcem.

Zawodny Las 1939 r. – gospodarstwo Feliksa Jakubasa

 

Aniela, najstarsza córka Feliksa tak wspomina swoje dzieciństwo w Zawodnym Lesie:

 

„Żyło nam się bardzo dobrze. Mieliśmy 5 hektarów ornej ziemi, 3 hektary łąki i hektar lasu. Las był mieszany, były dęby, graby, świerki, sosny i mnóstwo leszczyny. Zawsze więc w domu było dużo orzechów. Do lasu było niedaleko i tato zbudował nam w nim szałas z gałęzi i liści. To było ulubione miejsce zabaw moje i mojego brata Władzia. W lesie rosły grzyby, jagody a na obrzeżach poziomki i maliny. Trzeba było ostrożnie chodzić, bo było mnóstwo węży. Ale byliśmy do nich przyzwyczajeni a one chyba do nas też. Mieliśmy takiego węża, który przychodził do nas do domu. Tato zawsze mówił, żebyśmy węża się nie bali a groźna jest tylko żmija i od niej trzeba uciekać.”

 

W 1940 roku po zajęciu tych terenów przez Związek Radziecki, Feliks z całą rodziną zostali wywiezieni na Sybir, do lesopunktu Ługoda w rejonie Babuszkińskim, woj. Wołogda. Aniela Jakubas miała wówczas 11 lat i dokładnie wszystko zapamiętała:

 

„Zima w tym roku była wyjątkowo mroźna. 10 lutego, gdy jeszcze spaliśmy, ktoś zaczął mocno uderzać w drzwi i wołać po rosyjsku „Otwierać!”. Tato na boso pobiegł otworzyć. Weszło trzech żołnierzy z karabinami. Tacie kazali stanąć przed progiem z rękoma do góry a nam kazali się szybko ubierać. Mieliśmy pół godziny na spakowanie niezbędnych rzeczy. Pozwolili zabrać tylko odzież i trochę żywności, więc mama włożyła do kufra bieliznę, prześcieradła, trochę słoniny, kilka jajek i niewielki kawałek chleba. Więcej chleba nie było, bo mama miała tego dnia piec, jak to zwykle robiła w sobotę. Mąki nie pozwolili zabrać, ale jak już siedzieliśmy na saniach, jeden z żołnierzy dorzucił do naszego „dobytku” dwa worki siemienia lnianego. Zawieźli nas na stację i wsadzili do wagonu bydlęcego. W wagonie było ponad 30 osób. Ubikacją była wyrąbana dziura w podłodze. Siedzieliśmy na naszym kufrze a tato na tych dwóch workach. Byliśmy głodni. Mama dała nam do wypicia po jednym jajku na surowo i resztki chleba. Nie wiedzieliśmy nawet dokąd nas wiozą…”

Tak zaczyna się gehenna zsyłki, trwająca aż 6 lat. A więc na początku wielotygodniowa podróż pociągiem i saniami. Po dotarciu na miejsce rozlokowano wszystkich w drewnianych barakach. Poza barakami dla zesłańców były jeszcze trzy budynki: barak ze stołówką, dom dla komendanta i żołnierzy oraz szkoła i ochronka dla dzieci, których rodzice pracowali w lesie. Komendant nazywał się Stanczenko i kiedyś powiedział do Feliksa: - Ty Jakubas jesteś tu, boś ty wojował przeciwko nam i bił naszych sołdatów.

 

Praca w lesie była bardzo ciężka. Polegała na ścinaniu drzew i transportowaniu ich nad zamarzniętą rzekę Suchona. Latem to drewno spławiało się rzeką do odległych miejscowości. Wszystko w nieludzkich warunkach – zimą przy ogromnym mrozie a latem przy pladze gryzących komarów. Ale najgorszy był głód, który doprowadzał do wycieńczenia i śmierci wielu zesłańców. W pierwszym roku pobytu na Sybirze rodzinę Feliksa od głodowej śmierci uchroniły te dwa worki siemienia lnianego, które żołnierz wrzucił na sanie. Żona Feliksa, Aleksandra rozbijała siemię na mąkę i robiła z tego placki, chleb, gotowała zupę a nawet smażyła „lniane kotlety”.

Aniela rano chodziła do rosyjskiej szkoły a po południu pomagała rodzicom w lesie obcinać gałęzie. Pomimo, że w Polsce chodziła już do czwartej klasy, tutaj musiała rozpocząć naukę od początku.

 

 

 

 

 

Sybirackie świadectwo Anieli Jakubas z 1944 r.

Karta Feliksa Jakubasa z Indeksu Represjonowanych

 

Na Syberii w 1941 roku Feliksowi i Aleksandrze urodził się syn Witold. Po wybuchu wojny niemiecko-rosyjskiej część mężczyzn poszło do wojska. Feliks nie został przyjęty ze względu na wycieńczenie organizmu i zły stan zdrowia.

Obcięte zostały racje żywnościowe i głód jeszcze bardziej się nasilił. Dzienna racja to 200 g. chleba, ale bywało, że przez wiele dni nie dawali nawet tego. Latem sobie radzono, były grzyby, jagody. Była pokrzywa, z której można zrobić zupę lub ugotować na gęsto, jak dziś robi się szpinak. Najgorzej było zimą, kiedy mrozy były minus 30o, nie było co jeść a jeszcze trzeba było wyrobić normę dzienną przy wyrębie drzew. Wycinka odbywała się przy ogromnych śniegach. Najpierw trzeba było odkopać drzewo tak, żeby było miejsce dla dwojga ludzi z piłą. Ścięte drzewo też trzeba było odkopać spod śniegu, aby poobcinać gałęzie.

Pomimo ciężkiej pracy Feliks oddawał swoje racje żywnościowe dzieciom. W końcu tak osłabł, że nie mógł pracować i groziła mu śmierć głodowa. Na szczęście rodzina otrzymała paczkę z UNRRA. W paczce było trochę odzieży, ale największą radość sprawił karton pełen margaryny. Aleksandra podawała mężowi stopioną margarynę do picia i po pewnym czasie Feliks odzyskał siły i powrócił do zdrowia.

 

 

 

 

 

Po czterech ciężkich latach pobytu na Syberii, w 1944 roku zniesiono komendanturę i rodzina została przetransportowana na Ukrainę, do powiatu Domanivka obwodu Odessa. Feliks z żoną pracował w sowchozie Frunze (obecnie Petropavlivka). Niestety, najstarszy syn Władysław ciężko zachorował i zmarł.

 

 

Frunze - Ukraina 1945 r. - Aniela Jakubas (pierwsza z lewej) w towarzystwie koleżanek.

 

 

 

 

Zaświadczenie ewakuacyjne Feliksa Jakubasa z 1946 roku.

 

Obywatel Jakubas Feliks, syn Pawła, zamieszkały w Domaniwskim rejonie obwodu Odessa, udaje się wraz z członkami swojej rodziny:

Jakubas Aleksandra, c. Józefa – żona

Jakubas Józef, syn 11 lat,

Jakubas Witali, syn 4 lata,

Jakubas Aniela, córka 16 lat

na stały pobyt do Polski na podstawie Ugody Polsko – Radzieckiej z dnia 6 lipca 1945 r.

 

Zaświadczenie podpisał Pełnomocnik Polskiej Delegacji Polsko – Radzieckiej Komisji Mieszanej do spraw ewakuacji  15 lutego 1946 r.

 

Jeden z najważniejszych wpisów na zaświadczeniu: Otrzymał gospodarstwo w Wiosce. 2.IV.1946 r.”

 

 Inny wpis:

5 osób

5 kg kaszy

5 kg cukru

10 kg soli. 4.III.46r.”

 

 

 

 

Po kolejnych dwóch latach, w 1946 roku, rodzina Jakubasów wyjeżdża do Polski na Ziemie Odzyskane. Feliks z rodziną osiedla się we wsi Wioska, gmina Siciny, pow. Góra na Dolnym Śląsku, brat Stanisław z rodziną zostali osiedleni w sąsiedniej wsi Wronów. Feliks z Aleksandrą prowadzi we Wiosce gospodarstwo rolne. W 1948 roku córka Aniela wyszła za mąż za Michała Piturę i w 1950 r. urodziła syna Henryka.

 

     

        Feliks Jakubas (ur.1901)    Aleksandra Sobol (ur.1906)        Aniela (ur.1929)       Władysław (ur.1931)          Józef (ur.1934)              Witold (ur.1941)

 

W tym czasie w Wiosce powstaje kołchoz (Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna) i w ramach kolektywizacji rolnictwa, państwo pod przymusem zabiera rolnikom ziemię. Feliks z rodziną rozpoczyna pracę w kołchozie. Pracuje tam również córka Aniela z mężem Michałem Pitura. Ich syn Henryk chodzi do kołchozowego żłobka. W 1956 r. po dojściu do władzy Władysława Gomułki kołchoz zostaje rozwiązany.

 

 

W 1956 roku Henryk rozpoczyna naukę w Szkole Podstawowej we Wronowie (w Wiosce nie było szkoły). Dziś tak wspomina ten okres:

 

„Mieliśmy w domu rower Bałtyk, którym jeździłem do szkoły, oczywiście pod ramą, bo na ramie nie sięgałem jeszcze nogami do pedałów. Zimą przez pola szedłem po śniegu na znalezionych na strychu poniemieckich nartach.

Po lekcjach zabawa z kolegami. Często bawiliśmy się w wojnę w pobliskim lesie, gdzie były niemieckie bunkry. A raz w miesiącu mieliśmy w Wiosce ogromną atrakcję, bo przyjeżdżało kino objazdowe. Wyświetlano Polską Kronikę Filmową a później dwa filmy, najczęściej produkcji radzieckiej.

Telewizja pojawiła się dopiero jak byłem w piątej klasie. Pierwszym telewizor w klasie miał syn leśniczego z Wronowa, Zenek Durkowski. W niedzielę po kościele (kościół w Sicinach – 4 km) chodziłem do niego pieszo (leśniczówka – 4 km) aby przez chwilę pooglądać jakikolwiek program i wracałem przed zmrokiem do domu”.

 

 

 

 

 

Wronów 1960 r. – start do wyścigu rowerowego sprzed Szkoły Podstawowej we Wronowie. Po środku na rowerze w ciemnej bluzie Heniek Pitura, pierwszy z lewej w białej koszulce Zygmunt Halczyn z Wioski - zwycięzca wyścigu, drugi w białej koszulce Leszek Kasztelan.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wioska 1952 r. – na podwórku gospodarstwa Feliksa Jakubasa; pierwszy z lewej Michał Pitura, na środku żona Feliksa Aleksandra z wnuczkiem Heńkiem.

 

 

 

 

 

 

Wioska 1952 r.  – młócenie zboża w kołchozie; snopy podaje Michał Pitura, na młockarni Aleksandra Jakubas

 

 

 

 

 

Wioska 1951r. - Aleksandra Jakubas z synem Witoldem, który właśnie przystąpił do Pierwszej Komunii Św.

Wrocław 1962 r. – Witold, student Politechniki Wrocławskiej.

 

 

1957r. - Józef Jakubas z żoną Jadwigą Konior; na zdjęciach obok ich dzieci.

 

 

Starszy syn Feliksa, Józef wstępuje do szkoły oficerskiej i zostaje zawodowym żołnierzem. W 1957 r. bierze ślub z Jadwigą Konior. Rok później umiera żona Feliksa, Aleksandra. Drugi syn, Witold, rozpoczyna naukę na Politechnice we Wrocławiu. Feliks pozostaje sam na swoim gospodarstwie. Nie jest w stanie samotnie podołać ciężkiej pracy na roli, więc przenosi się do miasta Góra. Tam poznaje Zofię Augustowską, z którą żeni się w 1964 r.

 

Córka Aniela wraz z mężem Michałem i synem Henrykiem prowadzą gospodarstwo w Wiosce. Pomimo obowiązkowych dostaw płodów rolnych dla państwa radzą sobie „zupełnie dobrze”, jak na owe czasy. W 1961 r. kupują nawet pralkę „Danuta” (rachunek poniżej) i Aniela nie musi już robić prania ręcznie. Niestety, choroba sprawia, że nie może już wykonywać ciężkiej pracy na roli. Henryk oświadcza, że też nie będzie pracował w gospodarstwie i rozpoczyna naukę w Technikum Radiotechnicznym w Dzierżoniowie. Rodzina idzie więc w ślady Feliksa i w 1966 r. przeprowadza się do Góry. Aniela zabiera z sobą do miasta kufer, ten sam, który był w domu w Zawodnym Lesie, a później na Sybirze, Ukrainie i we Wiosce. Kufer istnieje do dzisiaj i w dalszym ciągu służy rodzinie.

 

Wioska 1961 r. – dowód zakupu pralki.

 

 

Prawie 100-letni kufer rodziny Feliksa Jakubasa

 

Witold po ukończeniu Politechniki przenosi się do Radomia i podejmuje tam pracę w Radomskiej Wytwórni Telefonów. Józef z żoną i dziećmi mieszka we Wrocławiu oraz Brzegu k.Opola, gdzie dosłużył się stopnia majora.

Feliks Jakubas umiera w 1980 r. w Górze w wieku 79 lat.

 

 

5.5.3. Władysław Jakubas 1904 – 1978

 

Władysław Jakubas urodził się w 1904 roku w Kalinie Wielkiej jako syn Pawła i Petroneli. Około 1925 roku cała rodzina wyjechała do Michalina na Kresach Wschodnich. Około 1938 roku Władysław wyjechał do Kanady, gdzie służył w wojsku.

 

Kanada 1945 r. – Władysław Jakubas (ze skrzypcami) w mundurze wojskowym

 

 

 

 

Władysław Jakubas w Kanadzie w 1947 roku. Władysław w starszym wieku kilkakrotnie odwiedzał Polskę z synem Robertem.

 

Szklarska Poręba 1975 r. – od lewej: Władysław Jakubas, Anna córka Stanisława, Robert syn Władysława, Marianna żona Stanisława, Edward wnuk Stanisława (syn Ryszarda)

 

5.5.4. Stanisław Jakubas 1906 – 1979

 

Stanisław Jakubas urodził się w 1906 roku w Kalinie Wielkiej, jako czwarte dziecko Pawła Jakubasa i Petroneli Cerek. W chwili jego urodzenia ojciec i matka mieli po 28 lat. W tym czasie Kalina Wielka oraz Nasiechowice w dalszym ciągu należały do zaboru rosyjskiego.

 

 

 

 

 

Metryka urodzenia Stanisława Jakubasa z 1906 roku.

 

Ojciec Paweł określony jako кресмианинъ (gospodarz).

 

Rodzice chrzestni:

Jan Ruta i Julianna Mamczyńska.

 

 

 

 

Wywód przodków Stanisława i jego rodzeństwa - Franciszki, Marii, Feliksa, Władysława i Piotra.

 

Wywód zawiera 63 osoby i obejmuje 7 pokoleń w okresie 210 lat (1709 – 1919).

 

Przodkowie Stanisława mieszkali w parafii Nasiechowice i jej najbliższej okolicy. Oprócz nazwiska Jakubas nosili nazwiska: Cerek, Cierniowski, Dyla, Grabaj, Grucał, Grzesik, Hebdowski, Komenda, Kowal, Król, Latała, Moguła, Orda, Pycia, Sakłak, Swedura.

 

W wywodzie brakuje kilkunastu przodków z XVIII wieku, ale żyli oni poza parafią Nasiechowice i na razie nie udało się ich odnaleźć.

 

W wywodzie wśród wszystkich linii rodzinnych zaznaczono dwie szczególne linie genetyczne:

- linia mtDNA (gałęź pomarańczowa): Justyna Starek 1764 - Marianna Swedura 1787 - Anna Cierniowska 1812 – Franciszka Jakubas 1844 – Petronela Cerek 1878 i jej wszystkie dzieci: Franciszka 1908, Maria 1918, Feliks 1901, Władysław 1904, Stanisław 1906, Piotr 1919.

- linia Y-DNA (gałęź niebieska): Jakub Jakubas 1709 – Jan Jakubas 1762 – Paweł Jakubas 1796 – Andrzej Jakubas 1838 – Paweł Jakubas 1878 i jego synowie: Feliks 1901, Władysław 1904, Stanisław 1906, Piotr 1919.

Linie mtDNA i Y-DNA są opisane są poniżej.

 

Powyższe drzewo przodków przedstawia powiązania rodzinne Stanisława i jego rodzeństwa z przodkami. Zastanówmy się, jakie więzi genetyczne łączą Stanisława z tymi przodkami. Jedna z zasad genetyki mówi, że każdy mężczyzna dziedziczy po ojcu geny Y-DNA zawarte w chromosomie Y (kobiety nie posiadają tego chromosomu). Zatem Stanisław odziedziczył te geny aż od Jakuba (ur.1709), poprzez Jana, Pawła, Andrzeja i Pawła – patrz gałęź niebieska. Jest to dziedziczenie zwane „po mieczu” lub „po nazwisku”. Odziedziczony chromosom Y zawiera geny warunkujące płeć męska i geny dające niektóre specyficzne męskie cechy fizyczne oraz wpływające na pewne funkcje mózgu. Musimy jednak pamiętać, że ilość DNA w chromosomie Y, to zaledwie niecałe 2% całego genomu. Stanisław odziedziczył również mitochondrialne DNA od swojej matki Petroneli, a ona od swojej matki, itd. - patrz gałęź pomarańczowa. Ta część DNA to również niewielka część (mniej niż 1%) całego DNA, a ponieważ występuje w mitochondriach więc ma wpływ na podstawową ich funkcję, czyli oddychanie komórkowe. Należy pamiętać, że mężczyźni nie przekazują swojego mtDNA swoim dzieciom.

Całe pozostałe (autosomalne) DNA jest zawarte w 22 parach chromosomów. Jest ono dziedziczone w oparciu o generalną zasadę, że każdy dziedziczy 50% DNA ojca i 50% matki. Oto jak hipotetycznie mogło przebiegać dziedziczenie genów przez Stanisława od 8 pradziadków (Paweł, Anna, Tomasz, Wiktoria, Mikołaj, Tekla, Mateusz, Anna), poprzez 4 dziadków (Andrzej, Katarzyna, Jan, Franciszka) i 2 rodziców (Paweł, Petronela). Przyjmujemy dla uproszczenia, że genom każdej osoby składa się z 10 elementów przedstawionych na schemacie w postaci kolorowych kwadracików.

Przykładowe dziedziczenie genów autosomalnych przez Stanisława.

 

W powyższym przykładzie widać, że Andrzej (dziadek Stanisława), posiada 50% genów swego ojca Pawła i 50% genów matki Anny. Analogicznie wygląda sprawa dla genomów Katarzyny, Jana i Franciszki. Z kolei Paweł (ojciec Stanisława) posiada 50% genów swego ojca Andrzeja i 50 % genów matki Katarzyny, zaś Petronela (matka Stanisława), posiada 50% genów swego ojca Jana i 50% genów matki Franciszki. Na koniec genom Stanisława zawiera 50% genów swego ojca Pawła i 50 % genów matki Petroneli. W wyniku takiego (przykładowego) dziedziczenia, genom Stanisława nie zawiera ani jednego czerwonego kwadracika, a to oznacza, że nie odziedziczył żadnych genów po prababce Annie, żonie Mateusza. Takich hipotetycznych przykładów, w których Stanisław nie odziedziczył genów po którymś z przodków, moglibyśmy opracować dużo więcej. Moglibyśmy również podać przykłady takiego dziedziczenia, w którym Stanisław ma geny od wszystkich 8 pradziadków. Dla ułatwienia przyjęliśmy, że genom każdej osoby składa się z 10 elementów, ale w rzeczywistości człowiek ma około 22 tys. genów i brak genów od któregoś z przodków odnosi się do dalszych przodków z szóstego, siódmego, ósmego oraz jeszcze dalszych  pokoleń. Wyliczono, że dla trzeciego pokolenia przodków (pradziadków) mamy 99,6% pewności, że odziedziczyliśmy geny od nich wszystkich, ale dla piątego pokolenia prawdopodobieństwo to spada już do 50%. Dla któregoś dalszego pokolenia, np. siódmego, prawdopodobieństwo spada prawie do 0%, a więc od któregoś z przodków sprzed 200 lat na pewno nie odziedziczyliśmy genów. Dzieje się tak dlatego, że dziedziczenie autosomalne podlega szybkiemu procesowi rekombinacji. Niemniej w każdym pokoleniu istnieją przodkowie, od których odziedziczyliśmy DNA, bez względu na to jak odległe jest dane pokolenie. Tak więc, wywód przodków Stanisława od szóstego, może od siódmego pokolenia, nie jest już jego drzewem genetycznym, lecz tylko drzewem genealogicznym. Nie umiemy jeszcze sporządzać drzew genetycznych ponieważ nie posiadamy odczytów genomów naszych przodków, więc opracowywanie drzew genealogicznych jest jak najbardziej przydatne. Stanisław (jak i każda inna osoba) nie z każdym dawnym krewnym ma jakąś wspólną cząstkę DNA. Niestety nie wiemy, od których konkretnie przodków coś odziedziczył, a z którymi nie ma genetycznie nic wspólnego. Pamiętajmy przy tym o szczególnym dziedziczeniu Y-DNA i mtDNA, w których na pewno dziedziczy się geny od przodków nawet sprzed dziesiątków tysięcy lat.

 

W drzewie przodków Stanisława widoczne jest zjawisko tzw. „ubytku przodków”. Zjawisko to polega to na tym, że każda osoba ma 2 rodziców, 4 dziadków, 8 pradziadków, itd., czyli teoretycznie każdy powinien mieć w 7 pokoleniach 126 przodków (2+4+8+16+32+64=126). Na razie znamy 63 przodków Stanisława, ale jeśli nawet odszukamy wszystkich, to nie będzie ich 126 tylko 122. Dwie pary przodów, zaznaczone w powyższym wywodzie na czerwono (Jakub Jakubas i Katarzyna) i na niebiesko (Maciej Cierniowski i Dorota), są przodkami „podwójnymi”, tzn. do Stanisława prowadzą od każdej z tych par dwie różne linie pokrewieństwa. Aby powstał ubytek musi  wśród przodków pojawić się rodzeństwo. Wśród przodków Stanisława braćmi są Roman Jakubas (1752) i Jan Jakubas (1762) (to wiadomo na 99%), zaś bratem i siostrą są Mikołaj Cierniowski (1751) i Zuzanna Cierniowska (1759) (to wiadomo na 100%), po mężu Wojtas.

Ubytek przodków zachodzi dla każdego człowieka, ponieważ, gdyby nie zachodził, to po kilkudziesięciu pokoleniach liczba przodków każdej osoby przekraczałaby liczbę wszystkich zmarłych ludzi na Ziemi. Co jeszcze bardziej ciekawe, taki ubytek przodków musiał zdarzyć się wielokrotnie. W drzewie przodków Stanisława są dwa ubytki przodków i w dwóch parach linii następuje połączenie linii. Gdybyśmy więc próbowali rozrysowywać drzewo dalej, to nie byłoby to już drzewo lecz sieć. Taka sieć po czterdziestu pokoleniach byłaby bardzo zapętlona i byliby w niej wszyscy żyjący wówczas ludzie w Europie, oczywiście tylko ci, którzy mieli dzieci. To wydaje się szokujące, ale tak to działa. Wszyscy ludzie żyjący w Europie w IX wieku, którzy mieli potomków, są przodkami  nas wszystkich. Jeśli Karol Wielki miał potomków, a miał, to jest przodkiem Stanisława, a więc i Eugeniusza, a więc również Twoim, Drogi Czytelniku. Każdy z nas pochodzi nie tylko od wszystkich znanych europejskich postaci historycznych sprzed tysiąca dwustu lat, ale od wszystkich ówczesnych zwykłych Rzymian, Franków, Germanów, Wikingów, Żydów, Arabów, Gotów, itd. Cofając się zaś do około 1500 roku p.n.e., (3500 lat temu), natrafimy na przodka, który był wspólnym przodkiem wszystkich żyjących obecnie ludzi na Ziemi. Był to czas, gdy w Egipcie stały już piramidy, na ukraińskich stepach udomowiano konia, a w Chinach uprawiano ryż. Było to całkiem niedawno w porównaniu do około 175 000 lat, jakie liczy człowiek współczesny. Ale pamiętajmy, że z tym wspólnym przodkiem wielu z nas może nie mieć ani kawałeczka wspólnego DNA. Z tym przodkiem łączą nas linie rodzinne, ale nie koniecznie genetyczne.

Obecnie w genealogii pomocna może być genealogia genetyczna. Wystarczy zrobić test genetyczny chromosomu Y-DNA lub mtDNA, a dowiemy się jakie jest nasze męskie a jakie żeńskie „genetyczne nazwisko”, czyli do jakich należymy haplogrup i którędy przebiegały trasy migracji naszych przodków od Y-Adama i od mt-Ewy. Wykonując zaś testy autosomalnego DNA możemy odnaleźć krewnych w liniach bocznych.

 

Mapa świata z oznaczonymi haplogrupami chromosomu Y-DNA oraz kierunkami ich migracji – stan z 2017 roku. Większość Polaków (mężczyzn) ma „genetyczne nazwisko” R1a, zaś pierwszy mężczyzna o „nazwisku” R żył około 35 000 lat temu w północnych Indiach. (Źródło: wikipedia.pl)

 

Mapa świata z oznaczonymi haplogrupami mitochondrialnego DNA oraz kierunkami ich migracji – stan z 2017 roku. Duża część Polek ma „genetyczne nazwisko” U5, zaś pierwsza kobieta o nazwisku U żyła około30 000 lat temu na Bliskim Wschodzie. (Źródło: wikipedia.pl)

 

Powróćmy do opisu losów Stanisława Jakubasa, będzie to łatwiejsze, ponieważ działo się to tylko 100 lat temu.

 

Krzeczewicze k/Lidy 1929r. (obecnie Białoruś) – służba wojskowa - Stanisław Jakubas (pierwszy z lewej), Feliks Darmodział, Bronisław Pyć.

 

Gdy w 1918 roku odrodziła się niepodległa Polska, Stanisław miał 12 lat i zapewne brał udział w rodzinnych rozmowach o przeszłości i planach na przyszłość. W 1925 roku rodzice Stanisława z całą rodziną, a więc i ze Stanisławem, wyjechali na Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej do Michalina – szczegóły podano w rozdziale dotyczącym Pawła Jakubasa.

 

W 1928 roku Stanisław został powołany do wojska i służył w kawalerii w jednostce wojskowej w Krzeczewicach k/Lidy.

Po odbyciu służby wojskowej Stanisław wrócił do Michalina i po jakiś czasie, nie wiadomo dokładnie w którym roku, wraz z bratem Feliksem, nabyli po 8 ha ziemi w Zawodnym Lesie, gmina Okuninowo, powiat Słonim, województwo Nowogródek, region Baranowicze. Rząd Polski zachęcał do osiedlania się na Kresach i zapewne ułatwiał finansowo nabywanie ziemi, gdyż w przeciwnym razie Stanisław i Feliks nie byliby w stanie zakupić ją za gotówkę.

 

 

 

Przez kilka lat Stanisław przystosowywał ziemię pod uprawy, zakładał gospodarstwo i przygotowywał się do budowy domu w Zawodnym Lesie.

 

W 1937 roku Stanisław ożenił się z Marianną Walesa, córką Jana Walesy (1871) i Agnieszki Błaszczyk (1878). Rodzina Walesów przybyła na Kresy Wschodnie do Jarniewa k/Słonima z województwa poznańskiego z okolic Raszkowa i Ostrowa Wielkopolskiego. Jan Walesa, jako były żołnierz, otrzymał w ramach osadnictwa wojskowego działkę ziemi, na której założył gospodarstwo rolne.

 

Małżeństwo pomiędzy Stanisławem i Marianną zostało zawarte w USC Okuninowo, 5 km od Zawodnego Lasu i 35 km od Jarniewa.

 

Na ślubnym zdjęciu (obok), na środku, młoda para: Stanisław (31 lat) i Marianna (23 lata). Pozostałe osoby:

 - obok Marianny, siostra Stanisława, Maria Jakubas.

 - obok Stanisława drużka Władzia, koleżanka Marianny.

 - mężczyzna po prawej stronie w krawacie w białe grochy, to brat Stanisława, Piotr Jakubas.

 - kobieta z tyłu, w ciemnej sukni w białe kwiaty, to Jadwiga, żona Czesława Walesy, brata Marianny.

 

 

Odpis aktu małżeństwa Stanisława i Marianny, wydany przez USC w Sicinach w 1962 roku.

 

 

 

 

 

Jarniewo 1937 rok – zdjęcie wykonane w dniu ślubu Stanisława i Marianny na podwórku przed stodołą Walesów, rodziców Marianny. Marianna i Stanisław to pierwsza para po lewej stronie. Ceremonia zawarcia małżeństwa odbyła się w urzędzie gminy Okuninowo, do której administracyjnie należał Zawodny Las, natomiast wesele odbyło się w Jarniewie. Również w Jarniewie, w 1938 roku, urodził się syn Stanisława i Marianny, Ryszard, ponieważ w Zawodnym Lesie Stanisław nie było warunków do porodu i opieki na niemowlęciem.

 

W trzy lata po ślubie, w lutym 1940 roku, po napaści Związku Radzieckiego na Kresy, Stanisław i Marianna z synem Ryszardem (ur.1938), zostali wywiezieni na Syberię do lesopunktu Krutaja Osyp (Крутая Осыпь – Strome Piargi) w powiecie Totma, województwo Wołogda. Brat Stanisława, Feliks, z całą rodziną zostali wywiezieni do obozu Ługoda w powiecie Babuszkińskim, około 100 km od Krutaja Osip.

Oto karta Stanisława Jakubasa z Indeksu Represjonowanych.

 

 

Na Syberii Stanisław pracował przy wyrębie lasu, Marianna pracowała w osadzie Krutaja Osyp w stajniach i przy utrzymaniu dróg oraz opiekowała się 2-letnim Ryszardem i urodzoną w 1940 roku córką Reginą. Przez pierwsze dwa lata warunki pracy i życia były katorżnicze. Zesłańcy mieszkali w barakach z bardzo prymitywnym ogrzewaniem i przez 6 dni w tygodniu, z minimalnym wyżywieniem i w lichym ubraniu ścinali toporami i ręcznymi piłami olbrzymie sosny. W okresie zimy transportowali ścięte drzewa ponad kilometr do rzeki, gdzie inni zesłańcy wiosną tworzyli z nich tratwy i spławiali do tartaków, portów i stoczni. Z wielu opowieści ojca autor Eugeniusz pamięta sposób transportowania ściętych drzew saniami z lasu do rzeki: pierwsze sanie tworzyły w śniegu głębokie koleiny, w koleiny wlewano wodę i gdy woda zamarzła powstawały dwie twarde rynny (jakby wklęsłe szyny), po których ciągnięto „pociąg” złożony z wielu sań załadowanych kłodami.

Wskutek trudnych warunków życia córka Regina zmarła, Marianna podupadła na zdrowiu a Stanisław wskutek wycieńczającej pracy i odmrożeń utracił mięśnie prawej dłoni i nadgarstka (bezwład dłoni). Ten moment miał decydujący wpływ na całe dalsze losy rodziny Stanisława. Pod koniec 1941 roku, po porozumieniu Sikorskiego z rządem sowieckim (patrz punkt 3 w karcie), zesłańcy mogli wyjechać z obozów pracy do tworzonego przez Andersa wojska polskiego, ale Stanisław nie mógł z tego skorzystać, ponieważ nie władał prawą dłonią i były małe dzieci, a Marianna była w ciąży z Haliną urodzoną w 1942 roku. Do sierpnia 1944 roku Stanisław z rodziną przebywali w lesopunkcie Krutaja Osyp, Marianna zajmowała się dziećmi, a Stanisław był zatrudniony w różnych pracach w osadzie. Brak sprawności prawej dłoni bardzo utrudniał wykonywanie prac, musiał nauczyć się posługiwać lewą ręką, a gdy było niezbędne użycie obu rąk, np. przy kopaniu ziemi lub koszeniu trawy, musiał przywiązywać sobie prawą dłoń do styliska łopaty lub do kosiska.

 

W lesopunkcie Krutaja Osip przebywało na zesłaniu około 50 rodzin polskich rodzin, m.in.: rodzina Adachów z Zawodnego Lasu (Bronisława 1904, Ignacy 1903, Leokadia 1934, Regina 1930, Stanisław 1932, Tadeusz 1937, Józef 1938); rodzina Franciszka Jankowskiego (żona, troje małych dzieci i dwóch starszych chłopców); rodzina Kubików (Bolesława i Stanisława); rodzina Idzikiewicz Janiny; rodzina Pławskiego Józefa 1870: Bolesław Pławski 1874 i jego syn Antoni Pławski 1907.

 

Do Krutaja Osip razem z rodziną Stanisława Jakubasa została deportowana również rodzina Grylaków, która przed zesłaniem mieszkała koło Słonima we wsi Krasnystaw, położonej 4 km od wsi Zawodnego Lasu, oto zdjęcia z okresu przed zesłaniem:

 

Dziewiątkowicze k/Słonima 1931 – ślub Zofii Gębskiej (1912) i Stanisława Grylaka (1907)

 

 

 

Krasnystaw k/Słonima 1938 rok – córki Zofii i Stanisława Grylaków - Anna (1935) i Maria (1933). Syn Jan urodził się 3 stycznia 1940 roku.

 

Po wojnie w rodzinie Grylak panowała tak wielka trauma po Sybirze, że nigdy nie wspominano o tych ciężkich czasach. Raz tylko, wiele lat po wojnie, Maria (1933) opowiedziała bratu Janowi, który na Syberii był niemowlęciem i nie mógł pamiętać tamtych czasów, historię pobytu w Krutaja Osip. Jan spisał wspomnienia siostry, ale dopiero po jego śmierci, w 2001 roku, i śmierci Marii w 2010 roku, córka Marii (siostrzenica Jana), Małgorzata Maślak-Stelmaszczyk z Opola, odszukała te wspomnienia i przekazała rodzinie. Dziękujemy pani Małgorzacie za udostępnienie również nam tych wspomnień. Oto ich fragmenty:

Osada Krutaja Osip, rejon Toćma, obłaść Wołogda. Jest koniec lutego 1940 roku, słonecznie, temperatura -30oC, śnieg ponad 1m. Przyjazd do obozu i przydział do baraków o wymiarach około 8 x 15 m. W każdym baraku osadza się 8 rodzin (około 40 osób). Rodzin nie rozdziela się. Ściany baraków są z bali drewnianych utkane mchem, wewnątrz 4 kominy z otwartymi paleniskami, w oknach nie ma wszystkich szyb, część ludzi lokuje się w stajniach gdzie jest cieplej. Sufit z desek ocieplony sianem i mchem. Oświetlenie łuczywem. Prycze wykonane z chrustu pokrytego sianem i mchem. Stoły i taborety wykonano później z desek we własnym zakresie.

 

 

 

Po rozlokowaniu zesłańców w barakach zarządzono zbiórkę wszystkich ludzi i podano informacje:

-        oddalać się nie wolno,

-        rozkazy wydaje komendant i towarzysz od spraw politycznych, tzw. „politruk”,

-        jest zgoda na wykonanie „komnat familijnych” w barakach,

-        mężczyźni pracują pod nadzorem przy organizacji baraków,

-        kobiety pracują w barakach i przy „rozmietce” (usuwanie śniegu z dróg przez osadę i do rzeki),

-        jest przydział chleba i zupy,

-        dozwolona jest wymiana towarów z miejscową ludnością.

Zesłańcy uzyskali pozwolenie na wykonanie w barakach przepierzeń z desek i utworzenie jakby „komnat familijnych. Deski były świeże i po wyschnięciu powstały szpary 1 – 2 cm. Nie pozwolono ich pozatykać, zapewne dlatego, aby była możliwość podsłuchu.

Najwyższą władzą w obozie był komendant. W Krutaja Osip komendant nazywał się Jerofiejew. Komendant miał broń krótką, ale nie demonstrował jej posiadania. Był to człowiek spokojny, rozważny, lubił dzieci ale sam ich nie miał. Nie był do Polaków usposobiony wrogo ponad to, co wynikało z jego obowiązków.

Pomocnikiem komendanta i jego zastępcą był politruk o nazwisku Tukaczow, miał broń i zawsze ją nosił na widoku. Był to człowiek o charakterze dokuczliwym, interesował się każdym polskim jeńcem. Wymagał obowiązkowego pozdrawiania ze zdjęciem nakrycia głowy. Za uchybienia w stosunku do swojej osoby karał, dla dzieci stosował karę cielesną „szturchańca”. Karą za różnego rodzaju przewinienia była cięższa praca lub wydalenie z obozu do ciężkiej pracy w Toćmie.

Lekarz – młoda dziewczyna19-20 lat, nie miała leków, zawsze stosowała łaźnię i leżenie dzień bez pracy.

Nauczycielka – sroga, donosząca do politruka, ale przez dzieci lubiana.

Brygadzista – zwany „stachanowcem”, później brygadzistami byli Polacy.

W obozie obowiązywała podstawowa zasada: każda osoba po 12 roku życia musi pracować. Starzy nie byli zwalniani z pracy. W zimie (od października do maja) mężczyźni pracowali przy wyrębie lasu, zwożeniu drewna na zamarzniętą rzekę i układanie go w zestawy do spławu. Pracowało się od godziny 7 rano do zmierzchu. Kobiety pracowały w stajni, ale ich główne zajęcie to „rozmietka”. W lecie mężczyźni pracowali przy sianokosach (duże ilości siana były potrzebne dla koni, a konie były wykorzystywane do zrywki drzew). Kobiety grabiły siano i pracowały w obozie, każdą wolną chwilę poświęcały na zbieranie jagód i grzybów. Z powodu wielkiej ilości kąsających owadów lato było uciążliwą porą roku. Po pracy obowiązkowo trzeba było być w baraku. Przejście do innego baraku było zabronione.

Praca w lesie była oceniana wg ustalonej normy. W lesie pracowali tylko Polacy. Wynagrodzeniem za pracę było prawo do posiłków. Wykonujący pracę ponad normę otrzymywali pieniądze, ale wykonać normę było trudno. Do czerwca 1941 roku normy żywnościowe były małe, ale uzupełniane handlem wymiennym z ludnością miejscową za towary odzieżowe i przedmioty użytkowe. Od czerwca 1941 roku (napaść Niemiec na ZSRR) normy żywnościowe obniżono drastycznie a handel był zabroniony. Towary wartościowe należało zdać do komendanta. Norma chleba na osobę pracującą i dziecko wynosiła 150 g dziennie. Przydzielone racje żywieniowe były tak małe, że jedzono wszystko co nadawało się do zjedzenia. Każdy chwast był jadalny, ale najczęściej sporządzano strawą z pokrzywy i lebiody, uzupełniając je grzybami i jagodami. Zdarzała się również dzika zwierzyna zdobyta w formie kłusownictwa, ale kłusownictwo było karane i często było przyczyną tragedii, gdyż w zastawione na zwierzęta wnyki wpadali ludzie i ginęli podniesieni za nogę do góry przez drzewo. Niektóre rodziny miały małe ogródki warzywne, nie jest nam znana przyczyna dla której nie wszyscy posiadali ogródki (być może była to nagroda za pracę lub wzorową postawę, a być może była wynikiem zaradności; nasza rodzina ogródka nie miała). W czasie silnego głodu jedzono koty i psy. Z nieznanych powodów nie pozwolono jeść padłych koni. Oblewano je cuchnącą substancją, ale pomimo to były one wykopywane i jedzone potajemnie. W osadzie nie było studni, źródłem wody w lecie była rzeka a w zimie śnieg.

W obozie co drugi dzień, a czasem co dzień, były przeprowadzane w barakach „kontrole czystości”. Kontrole prowadził: komendant z politrukiem, którym towarzyszył lekarz lub nauczycielka lub sklepowa. Pod pozorem kontroli czystości sprawdzano wszystko, nawet rzeczy osobiste.

Dwukrotnie w czasie 4-letniego pobytu w obozie była delegacja zapewne Czerwonego Krzyża. Skarżący się na ciężkie warunki byli potem szykanowani i otrzymywali cięższą pracę.

Książki polskie oprócz śpiewników religijnych (kantyczek) były konfiskowane.

Jan Grylak (1940 – 2001) - spisał powyższe wspomnienia siostry Marii.

* * * *

Pod koniec 1944 roku rodzina Stanisława Jakubasa wyruszyła w drogę powrotną z Krutaja Osip do Polski. Najpierw zostali przetransportowani do sowchozu Frunze koło Odessy (patrz punkt 4 w karcie). Tym samym transportem jechała rodzina brata Feliksa. Po dwóch latach obie rodziny ostatecznie opuściły ZSRR, rodzina Stanisława zostali skierowana do poniemieckiej wsi Wronów na Dolnym Śląsku, a rodzina Feliksa do sąsiedniej wsi Wioska. W latach 1945 – 1946 z ZSRR do Polski ewakuowano 1 530 000 Polaków.

Karta ewakuacyjna (zaświadczenie) z różnymi wpisami, np.:

„4 osoby – 4 kg cukru, 7 kg kaszy, 8 kg soli, 26.IV.46 roku”

„Wydano 1 marynarkę, 1 kamizelkę, 1 spodnie”

„Wypłacono pomocy doraźnej 2000 zł”.

Akt nadania gospodarstwa rolnego Stanisławowi Jakubas wydany przez Ministerstwo Ziem Odzyskanych w 1947 roku.

 

W powyższej karcie ewakuacyjnej jedna z najważniejszych notatek, to wpis Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Górze Śląskiej: „Przydzielono gospodarstwo rolne we wsi Wronów Nr 16. Góra 20.IV.46”.

 

 

Widokówka z Wronowa pow. Góra z pozdrowieniami („Grüße aus Braunau Kr. Guhrau”) - 1943 rok.

 

Na widokówce przedstawiono niemieckich mieszkańców Wronowa na głównym placu przed świetlicą i remizą strażacką – patrz - http://www.jakubas.pl/genealogia/Historia-Wronowa.htm .

 

Osiedlając się we Wronowie w 1946 roku, rodzina Stanisława zastała tę wieś już od ponad roku zajętą przez Polaków przesiedlonych z Kresów Wschodnich (Białoruś, Ukraina) i z Wielkopolski. Prawie wszystkie domy były zasiedlone, zaś dom i zabudowania przydzielone rodzinie Stanisława były najgorsze we wsi, małe i zniszczone. Nie było w nich już żadnych mebli, sprzętu, narzędzi ani maszyn. Marianna zajmowała się dziećmi, zaś Stanisław musiał jedną sprawną ręką wszystko organizować i obrobić ziemię, nie mając nawet konia. Aż trudno uwierzyć, że w tak trudnych warunkach rodzina zapewniła sobie znośny byt materialny.

Wronów 1950 rok – Stanisław i Marianna Jakubas z dziećmi: Ryszard (ur.1938), Jadwiga (ur.1946), Eugeniusz (ur.1948) i Halina (ur.1943).

 

 

Helena Jakubas w 1946 roku.

 

 

 

Gospodarstwo rolne, które otrzymał Stanisław z rodziną, składało się z gruntów rolnych o powierzchni około 9 hektarów, domu, stodoły, obory i kurnika, a także krowy lat 9 maści czerwono – białej. Trudy życia rodziny Marianny i Stanisława w pierwszych latach powojennych łagodziły warunki wiejskie, rodzina zaczęła uprawiać zboże i warzywa, hodować krowę, świnię oraz kury. Z kilku drzew w sadzie były owoce, zaś z lasu były jagody, borówki, grzyby, maliny i jeżyny. Pomoc sąsiedzka też miała duże znaczenie. Ze strony państwa początkowo były ulgi w postaci umarzania części podatków i obowiązkowych dostaw zboża i mięsa, ale gdy Stanisław odmówił przystąpienia do kołchozu, organizowanego na wzór sowiecki, nastąpiły szykany i utrudnienia. W poczet zaległych podatków i obowiązkowych dostaw zabierano świnie i krowy, z tym, że ostatniej krowy nie zabierano. Gdy nie było już co zabierać, sekwestrator zajął stary rower. Zabranie roweru było uciążliwą karą, ponieważ rowerem Stanisław codziennie odwoził bańkę mleka (około 20 litrów) do punktu skupu. W tym czasie tylko ze sprzedaży mleka, jajek i drobiu rodzina miała jakiekolwiek pieniądze na bieżące potrzeby życiowe i na ubrania oraz na zeszyty, podręczniki i przybory szkolne dla dzieci.

W czasach powojennych nie było żadnej możliwości, aby wyremontować stary dom i budynki gospodarcze, nie mówiąc o zakupie czegokolwiek nowego. Autor Eugeniusz pamięta, że nigdy nie było w gospodarstwie np. nowych gwoździ i gdy były niezbędnie potrzebne, używało się starych, pokrzywionych i zardzewiałych gwoździ poniemieckich, które najpierw trzeba było wyprostować.

 

 

 

Ryszard Jakubas (1938 – 2001) i Janina Sobala (1931 – 2006).

 

W 1960 roku syn Ryszard ożenił się z Janiną Sobala, córką Antoniego Sobali (1891 – 1964) i Marii Wieczorek. Antoni pochodził z okolic Włoszczowej, natomiast Maria z Miłocic k/Słomnik w pow. Miechów. Ponieważ Miłocice leżą 10 km od Nasiechowic, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że w tych okolicach w XVII wieku żył wspólny przodek Wieczorków i Jakubasów.

 

Ryszard i Janina po ślubie wyprowadzili się do Kłody Małej koło Góry, a później do Konradowa koło Wschowy, gdzie pracowali w PGR. W 1963 roku urodził się im syn Edward.

 

 

W 1955 roku do Szkoły Podstawowej we Wronowie uczęszczało troje Jakubasów: w klasie 7 była Helena, w klasie 3 Jadwiga, a w klasie 1 Eugeniusz.

 

 

Na zdjęciu obok Eugeniusz z siostrą Anią na podwórku we Wronowie zimą 1964 roku. Oto wspomnienia Eugeniusza związane z tym zdjęciem:

Jest to moje ulubione zdjęcie z dawnych wronowskich czasów, wszystkie elementy widoczne na nim mocno wryły się w moją pamięć.

Sankami, widocznymi na pierwszym planie, zwoziłem z ojcem z lasu drewno na opał. Sanki były również wykorzystywane do kuligów wiejskich.

 Narty, które przypinam, to cała historia. Jedna narta była poniemiecka, jesionowa, znaleziona na strychu, a drugą dorobiłem sam z obżynka sosnowej deski. Aby zagiąć szpic narty, musiałem moczyć go i naginać w gorącej wodzie w garnku na kuchni. Dwa widoczne krzywe patyki, to oczywiście kijki narciarskie. Siostra patrzy na mnie z niedowierzaniem (politowaniem?) i zapewne myśli – co też brat zdziała na tej niemiecko-polskiej produkcji? A ja zapinałem narty i szedłem na górkę „za Skoczylasem”, gdzie w wielkim wyrobisku po żwirowni spędzałem radosne chwile na biegach i zjazdach.

Wóz na drewnianych kołach służył naszej rodzinie do końca pobytu we Wronowie (1975), rodzina nigdy nie dorobiła się wozu na gumowych kołach.

Dwa drzewa, widoczne z tyłu za chylącym się do upadku kurnikiem, też dobrze pamiętam. Pomiędzy nimi umocowaliśmy drewnianą belkę, do niej przywiązaliśmy dwa długie sznury z kawałkiem deski, i tak powstała wspaniała huśtawka, na której ”lataliśmy prawie do nieba”.

 

Wszystkie dzieci Marianny i Stanisława brały udział w pracach polowych (sianokosy, żniwa, sadzenie i wykopki ziemniaków) oraz w pracach przydomowych przy uprawie warzyw, pasieniu i dojeniu krów, doglądaniu drobiu, zbieraniu owoców, darciu pierza, itp.

 

   

Wronów 1964 rok – Marianna doglądająca kur i Halinka karmiąca kurczaki.

 

Wronów 1964 rok – Jadwiga na rowerze.

 

 

Wronów 1964 rok – Eugeniusz na Siwku.

Wronów 1964 rok – Ania z koleżanką Wandą Kowalik.

 

Po nabyciu konia w 1955 roku, Stanisław stosował sprzężaj z gospodarzem o nazwisku Kosz, również posiadającym jednego konia. Wspólnie zakupili pług oraz kosiarkę do trawy i do zboża (kosiarka widoczna jest na zdjęciu z Jadwigą). W latach 1964-67 autor (16-19 lat), za pomocą tego sprzężaju orał ziemię oraz kosił trawę i zboże.

Najcięższa praca była przy młóceniu zboża i odrabianiu młocki u innych gospodarzy. Młócenie odbywało się za pomocą wioskowej młocarni, ale do jej obsługi potrzebnych było około 17 osób. Snopy zboża były podawane na młocarnie przez 2 osoby, 1 osoba rozcinała powrósła i podawała rozcięte snopy osobie wpuszczającej je do młocarni, 1 osoba podczepiała do młocarni worki na ziarno i po ich napełnieniu odstawiała je na bok, 2 osoby nosiły te worki na plecach na strych domu lub w inne suche miejsce, 1 osoba odgarniała plewy spod młocarni, 6 osób odbierało słomę z młocarni i wiązało je w snopy, 1 osoba podawała te snopy na stertę i 2 osoby układały tę stertę. Najcięższa była praca przy odbieraniu i wiązaniu słomy wydostającej się z młocarni, kurz, jaki przy tym powstawał był nie do opisania, niemal całkowicie utrudniał oddychanie. Równie wyczerpujące było całodzienne podawanie ciężkich snopów żyta na młocarnię, autor pamięta, że kilkakrotnie przy tej pracy był bliski omdlenia, ale nie mógł przerwać pracy, ponieważ młocka nie mogła być zatrzymana. Po zakończeniu młócenia w jednym gospodarstwie, młocarnię przewożono do następnego gospodarstwa i każda rodzina, u której odbyła się młocka, musiała odrobić dniówki u wszystkich gospodarzy, którzy u nich pracowali.

 

 

Pieniędzy w rodzinie Stanisława prawie nigdy nie było. Gdy wyniknęła jakaś pilna potrzeba finansowa, któreś ze starszych dzieci brało kilka kur i jechało rowerem lub szło pieszo sprzedać je na targu we Wschowej (11 km) lub w Górze (15 km). Gdy była to jesień, zbierało się w lesie żołędzie i sprzedawało w punkcie skupu. W czasie Świąt Bożego Narodzenia chodziło się z „Herodami”, a 1 stycznia w Nowy Rok odwiedzało się sąsiadów i sypiąc ziarno na podłogę, składało się życzenia:

 

Na szczęście, na zdrowie, na ten Nowy Rok, żeby wam się rodziła pszenica i groch.

Żeby wam się rodziło, mnożyło i darzyło.

Żeby stał snop przy snopie, kopa przy kopie, a gospodarz pomiędzy kopami jako księżyc pomiędzy gwiazdami.

I żeby było tyle wołków, ile w płocie kołków, i tyle owiec, ile w lesie mrowiec.

I żebyście byli tacy weseli jak w niebie anieli.

 

W okresie wakacji dzieci najmowały się do rwania lnu u bogatszych gospodarzy oraz do prac leśnych przy sadzeniu drzew i pielęgnacji szkółek leśnych.

 

Wronów 2015 rok - autor Eugeniusz na łące przed sosnowym lasem sadzonym własnoręcznie w latach 1961-64. W czasie odwiedzin tych miejsc Eugeniuszowi trudno było uwierzyć, że z maleńkich sadzonek wtykanych w dołki i obsypywanych piaskiem wyrosło tak dużo i tak wielkich sosen.

Na łące przed lasem było wówczas usytuowane boisko do piłki nożnej, na którym rozgrywano „międzypaństwowe” mecze, tzn. mecze pomiędzy okolicznymi wsiami. W czasie jednego z takich meczów Eugeniusz doznał złamania nogi i został przewieziony do szpitala w Górze, gdzie założono gips.

 

Oprócz sadzenia lasu autor Eugeniusz doskonale pamięta wakacje w latach 1961-64 (miał 13-16 lat), gdy pracował również przy oczyszczaniu za pomocą siekiery sosnowego młodnika. Po pracy w młodniku pozostała mu pamiątka w postaci blizny po przecięciu siekierą palca u lewej stopy, a sposób opatrzenia rany, zaordynowany wówczas przez gajowego – „posikać i obwiązać szmatą”, do dziś wywołuje lekki szok.

Dużą uciążliwością życia we Wronowie było niszczenie przez dziki upraw, szczególnie ziemniaków. Jedną z metod ich odstraszania było palenie ognisk w pniach dużych drzew rosnących na miedzach. Trzeba było jednak wstawać w nocy i dokładać do tych ognisk, co robił ojciec Stanisław z synem Ryszardem.

 

Nasze życie, tzn. życie dzieci Jakubasów, w czasach powojennych (1945 – 1965), to nie było samo udręczenie, smutek i praca, było również wiele wytchnienia, radości i zabawy. Szkołę, jak to szkołę,  jedni lubili bardziej inni mniej, ale oprócz niej znajdowało się czas na różnego rodzaju spotkania i zabawy z kolegami i koleżankami: gra w piłkę (nożną, ścienną, dwa ognie), pływanie w rzece, łowienie ryb, zbieranie grzybów i jagód, budowanie szałasów, zabawy w podchody, w wojnę na miecze (drewniane), strzelanie z łuków, huśtanie na brzozach, gra w klasy, w kamyki, w noża, w klipę, w zimie narty, łyżwy i kuligi. Do najbliższych kolegów Eugeniusza należeli: Henio Durkowski, Franek Gabinet, Gienek Kasztelan i Zygmunt Głuszko, a nami wszystkimi „dowodził” starszy o kilka lat Zbyszek Siwy. To on uczył nas posługiwania się nożem, wykonywanie łuków i strzał oraz drewnianych mieczy, łowienia ryb, a także mniej potrzebnych rzeczy, np. wyszukiwanie i detonowanie niewypałów.

W 1975 Stanisław i Marianna przeprowadzili się do syna Eugeniusza do Wojcieszyc k/Jeleniej Góry. Stanisław zmarł w 1979 roku, przeżywszy 73 lata, w tym:

-        12 lat w Kalinie Wielkiej pod zaborem rosyjskim,

-        8 lat w Kalinie Wielkiej w II RP,

-        13 lat na Kresach Wschodnich w Zawodnym Lesie k/Słonima,

-        5 lat na Syberii,

-        2 lata na Ukrainie,

-        29 lat we Wronowie,

-           4 lata w Wojcieszycach.

 

5.5.5. Franciszka Jakubas 1908 – 1980

 

Franciszka Jakubas urodziła się w 1908 roku w Kalinie Wielkiej. W 1925 roku z całą rodziną wyjechała do Michalina na Kresy Wschodnie (obecnie Białoruś). W 1932 roku Franciszka wyszła za mąż za Jana Krajniewskiego w Aleksandrowie Kujawskim.

 

Metryka urodzenia Franciszki Jakubas z 1908 roku.

Wpis na marginesie metryki urodzenia Franciszki Jakubas o zawarciu związku małżeńskiego z Janem Krajniewskim w 1932 roku.

 

Franciszka Jakubas w 1938 roku.

 

Franciszka i Jan mieli czworo dzieci: Hanna (ur.1932), Janusz (ur.1934), Zbigniew (ur.1936) i Aleksandra (ur.1939).

Po II wojnie Franciszka z całą rodziną mieszkała najpierw w Rościszowie koło Dzierżoniowa, a później w Świnoujściu.

 

 

 

Franciszka Jakubas - Krajniewska (1908-1980).

Aleksandra Krajniewska (ur.1939) córka Franciszki i Jana Krajniewskich z mężem Eugeniuszem Wróblem i córkami Barbarą i Małgorzatą.

 

 

5.5.6. Maria Jakubas 1918 – 1978

 

Maria Jakubas urodziła się w 1918 roku w Kalinie Wielkiej. W 1925 roku z całą rodziną Pawła i Petroneli wyjechała do Michalina, a później była wywieziona na Syberię do obozu Szubunia. W 1943 roku wraz z matką Petronelą przejechały za armią Andersa do Iraku i Palestyny, a stamtąd do Polski, do Piławy Górnej k/Dzierżoniowa.

 

Maria Jakubas nad Morzem Śródziemnym w 1944 roku.

Piława Górna 1950 rok – Maria z matką Petronelą

 

Piława Górna 1960 r. – Maria z matką Petronelą i synem Piotrem.

 

Świnoujście 1967 r. – Maria z synem Piotrem oraz Eugeniusz ze stryjecznym bratem Pawłem.

 

5.5.7. Piotr Jakubas 1919 – 1991

 

Najmłodszy syn Pawła i Petroneli, Piotr, urodził się w 1919 roku w Kalinie Wielkiej. W 1925 roku z całą rodzina przeprowadzili się na Kresy Wschodnie, do Michalina. W 1940 roku został z rodziną wywieziony na Syberię, do obozu Szubunia koło Archangielska. W 1943 roku z Syberii wraz z wojskiem Andersa, poprzez Irak i Palestynę i Kair, przedostał się do Anglii i w latach 1944 - 1945 roku walczył w dywizji generała Maczka w Normandii i w Holandii. W 1945 roku wojska gen. Maczka zajęły niemieckie miasteczko Haren, z którego wysiedlono niemieckich mieszkańców i przekazano miasteczko Polakom. Nazwę miasta zmieniono na Maczków. W tym miasteczku przebywał Piotr i stąd wyjeżdżał do pobliskiej Holandii do pracy. W 1948 roku wziął ślub z Metje Traas w holenderskim mieście Tilburg. Żona Metje (ur.1930) była córką Jana Trass i Aaltje Roffel.

 

Piotr Jakubas w Holandii w 1945 roku.

 

 

Metje Traas (1930-2017) - żona Piotra Jakubasa

 

 

 

 

Paweł Jakubas (1948-1970) – syn Piotra Jakubasa i Metje Trass

 

 

 

 

Hans Wolters (ur.1960) – syn Metje Trass i Johna Woltersa

 

W 1948 roku Piotr z Metje wyjechali do Polski, do Rozciszowa w gminie Pieszyce powiat Dzierżoniów. Miało to chyba związek z tym, że w tym właśnie roku 1948 miasteczko Maczków wróciło pod władzę niemiecką i jego polscy mieszkańcy musieli je opuścić i wyjechać na Zachód lub do Ameryki lub do Polski. W Rozciszowie mieszkała ciotka Piotra, Franciszka Jakubas (Krajniewska) z rodziną, a w pobliskiej Piławie Górnej mieszkała matka Piotra, Petronela i siostra Maria. W listopadzie 1948 roku Piotrowi i Metje urodził się syn Paweł. Jednak w małżeństwie Piotra i Metje dochodziło do częstych scysji i konfliktów. Metje wyjechała na Pomorze i podjęła pracę w domu wczasowym w Darłówku k/Słupska. W 1950 roku Piotr z Metje wzięli rozwód w sądzie w Świdnicy. Metje powróciła do Holandii i po jakimś czasie wyszła za mąż za Johna Woltersa, z którym miała syna Hansa (ur.1960).

Piotr Jakubas mieszkał w Piławie Górnej i prowadził bar-restaurację.

 

 

Piotr Jakubas w Piławie Górnej k/Dzierżoniowa w 1955 roku

 

Autor Eugeniusz pamięta rok 1955 kiedy z ojcem Stanisławem odwiedził Piotra w Piławie Górnej. Wtedy Eugeniusz po raz pierwszy w życiu spróbował gumy do żucia, którą otrzymał od Piotra w jego restauracji. Piotr opowiadał, że nachodzą go agenci służby bezpieczeństwa i namawiają do współpracy, a konkretnie, aby donosił im, o czym rozmawiają klienci w jego restauracji. To chyba było główna przyczyną, że Piotr zostawił syna Pawła pod opieką siostry Marii, a sam wyjechał na wschód Polski i ukrył się w Bieszczadach. Siostra Maria wkrótce wyjechała do Świnoujścia zabierając ze sobą Pawła, gdzie w 1967 roku odwiedził ich auto Eugeniusz (patrz zdjęcie w poprzednim rozdziale). Piotr Jakubas często zmieniał miejsce pobytu i nie kontaktował się z rodziną, nie są znane jego losy w latach 1955 – 1989. Wiadomo tylko, że jakiś czas przebywał w Lesku i tam w 1964 roku miał z Krystyną Hac syna Jana.

 

Piotr w Zamościu w 1991 roku

Krystyna Hac (ur. 1928)

 

 

 

 

 

W 1989 roku siostra Eugeniusza, Halina, dowiedziała się, że Piotr mieszka pod wschodnia granicą Polski w Werbkowicach i prowadzi zakład zegarmistrzowski w Hrubieszowie. Razem odwiedzili Piotra i w tym samym roku Piotr przeprowadził się do Zamościa, gdzie zmarł po dwóch latach w wieku 72 lat.

 

Syn Piotra i Metje, Paweł Jakubas, ożenił się w 1969 roku w Świnoujściu z Krystyną Seryłło pochodzącą z Leska.

 

Świnoujście 1969 r. – ślub Pawła Jakubasa i Krystyny Seryłło.

 

Paweł i Krystyna mieszkali w Świnoujściu, gdzie mieszkała również rodzina ciotki Franciszki i rodzina ciotki Marii. Paweł pracował w Morskiej Stoczni Remontowej jako pracownik fizyczny. W 1971 roku Pawłowi i Krystynie urodził się syn Jerzy. Paweł i Krystyna zginęli w wypadku w 1973 roku, gdy wychodząc ze sklepu najechał na nich duży samochód-śmieciarka z pijanym kierowcą. Wypadek przeżył tylko syn Jerzy.

 

6. Rodzina Romana Jakubasa 1752 – 1795 i Agaty 1760 - 1805

 

Rodzina Romana i Agaty Jakubasów – 147 osób o nazwisku Jakubas.

 

Pełne drzewo rodziny Romana i Agaty z lat 1752 – 1945 – 1072 osoby.  

 

Roman Jakubas urodził się w 1752 roku. Jego rok urodzenia wynika ze spisu ludności z 1791 roku, w którym podano, że ma 39 lat.

 

 

Roman był prawdopodobnie synem Jakuba Jakubasa (1709) i Katarzyny. Żoną Romana była Agata, nazwisko panieńskie nieznane. Dziećmi Romana i Agaty byli: Franciszek 1773, Agata 1778, Józef 1779, Jan 1783, Marcin 1801.

Roman był zagrodnikiem, miał chałupę i mały kawałek ziemi. Za ziemię musiał odrabiać pańszczyznę lub płacić czynsz, a także oddawać dziesięcinę kościołowi.

Roman zmarł około 1795 roku, żona Agata zmarła w 1805 roku

 

6.1. Franciszek Jakubas 1773 – 1857

 

 

Franciszek Jakubas urodził się w 1775 roku w Nasiechowicach, jako syn Romana Jakubasa i Agnieszki (nazwisko panieńskie Agnieszki nieznane). Około 14. roku życia rodzice oddali go na służbę (naukę?) do dworu Józefa Kownackiego, miecznika oświęcimskiego, w Dziewięciołach. Wiemy o tym ze spisu ludności Dziewięciołów z 1791 roku – patrz obok.

 

W 1796 roku w wieku 21 lat Franciszek ożenił się z Katarzyną Hebdowską (ur.1777) z Nasiechowic, córką Tomasza Hebdowskiego i Franciszki (nazwisko panieńskie nieznane). Po ślubie Franciszek i Katarzyna zamieszkali w Nasiechowicach w domu nr 32, w którym mieszkała Jadwiga Jakubas (z domu Kulawczyk), wdowa po Franciszku Jakubasie (1744-1791), który był prawdopodobnie stryjem Franciszka.

 

Franciszek i Katarzyna mieli 9 dzieci: Małgorzata 1798-1862, Marcjanna 1802, Franciszka 1804-1804, Mateusz 1806-1860, Feliks 1808-1864, Kazimierz 1811-1812, Magdalena 1812-1867, Marianna 1816-1864, Wincenty 1823.

 

Franciszek jest określany w metrykach urodzenia swoich dzieci jako włościanin i rolnik, a w jednej metryce jako gajowy. Franciszek miał więc łan lub pół łana ziemi i tak jak wszyscy chłopi za ziemię odrabiał pańszczyznę lub płacił czynsz oraz oddawał dziesięcinę. Dodatkowa funkcja gajowego była dość ważna w społeczności wiejskiej i dawała dobrą sytuację materialną jego rodzinie.

 

6.2. Kacper Jakubas 1879 – 1949

 

Kacper Jakubas urodził się w 1879 roku w Nasiechowicach, jako praprawnuk Romana Jakubasa (1752). Rodzicami Kacpra byli Piotr Jakubas (1840) i Józefa Niewiara (1859). Józefa była córką Marcina Niewiara i Marianny Szcześniak.

W 1907 roku Kacper ożenił się z Petronelą Bryła (1887-1964), córką Macieja Bryły i Anny Koza.

 

  

Kacper Jakubas (ur.1879)                       Petronela Bryła (ur.1887)

 

Kacper i Petronela mieli sześcioro dzieci: Bronisława (ur.1908), Piotr (ur.1910), Jan (ur.1911), Honorata (ur.1915), Stanisława (ur.1921) i Anna (ur.1923). Kacper Jakubas był zaradnym gospodarzem, zajmował się z powodzeniem nie tylko własnym gospodarstwem, ale również działał w Spółdzielni Mleczarskiej i w Kasie Stefczyka. W obu tych instytucjach był w Zarządzie.

Nasiechowice 1936 r. – Zarząd Spółdzielni Mleczarskiej i Kasy Stefczyka: 1-Szlachta, 2-Niewiara, 3-Jan Pabijańczyk, 4-Dokładański, 5-Chrzanowski, 6-Jan Migdał (1873-1943), 7-Kudzia, 8-Henryk Bielawski, 9-Franciszek Jakubas (u1889-1967), 10-???, 11-Józef Falfosiński (kierownik szkoły, ur.1891), 12-Falfosińska (żona Józefa), 13-ks.Bronisław Sokołowski (1858-1939), 14-Antoni Jagiełło(ur.1875), 15-Kacper Jakubas (1879-1949), 16-Włodarczyk.

Jan Jakubas (ur.1911) – syn Kacpra i Petroneli.

Jadwiga Deńca (ur.1912), żona Jana Jakubasa

 

6.3. Stanisław Jakubas 1881 – 1949

 

Stanisław Jakubas urodził się w 1881 roku jako praprawnuk Romana Jakubasa (1752). Rodzicami Stanisława byli Piotr Jakubas (1840) i Józefa Niewiara (1859). Stanisław był bratem opisanego powyżej Kacpra Jakubasa.

W 1917 roku Stanisław ożenił się w Nasiechowicach z Anną Bryła (ur. 1895) córką Macieja Bryły (1853) i Anny Kozy. Anna była siostrą Petroneli Koza, żony Kacpra opisanego powyżej.

Nasiechowice 1917 rok - ślub Stanisława Jakubasa i Anny Bryła.

 

Opis: E:\E-GENEALOGIA_J_W_Ć-N_T-K_S-K\Genealogia JAKUBAS\Zdjęcia\Jakubasy\Jakubasy różni\1906-Stanisław-Jakubas-i-An.jpg

 

Na zdjęciu ze ślubu Stanisława i Anny (na poprzedniej stronie) widzimy, że większość osób ubrana jest w stroje ludowe. Anna Bryła- panna młoda - ubrana jest w białą suknię z welonem, natomiast młode dziewczęta w stroje krakowskie. Stanisław Jakubas (pan młody) i stojący obok niego ojciec panny młodej - Maciej Bryła (1853) - są ubrani w białe sukmany włościańskie i w białe koszule, zaś młodzi mężczyźni w białe koszule i krakowskie kaftany (kamizelki). Niektórzy mężczyźni trzymają w rękach kapelusze, inni mają na głowach krakowskie czapki. Tradycyjne stroje nie utrzymały się już długo, na zdjęciu widać młodego mężczyznę w garniturze i białej koszuli z krawatem.

Po ślubie Stanisław z Anną przeprowadzili się do Krakowa. Zamieszkali przy ul. Lubomirskiego 5, tuż przy dworcu kolejowym Kraków Główny. Stanisław pracował jako urzędnik PKP. W tej samej kamienicy o numerze 5 mieszkał Franciszek Jakubas, ekspedient pocztowy (był to prawdopodobnie kuzyn Stanisława, urodzony w 1888 roku w Nasiechowicach). Informacje te pochodzą z „Księgi adresowej miasta Krakowa” z 1932 roku. W księdze tej widnieje jeszcze dwóch innych Jakubasów zamieszkałych w Krakowie: Jakubas Antoni, emerytowany nauczyciel, zamieszkały przy ul. Słonecznej 27 oraz Jakubas Bolesław, pomocnik krawca, zamieszkały przy ul. Zwierzynieckiej 10. We wcześniejszych księgach adresowych Krakowa z lat 1925 – 1931 nie występują żadni Jakubasowie.

Zdjęcie obok, z 1922 roku, przedstawia Stanisława i Annę z matką i z dziećmi. Dziewczynka z kokardą, to córka Maria, urodzona w Krakowie w 1919 roku, późniejsza nauczycielka w szkole w Nasiechowicach. Drugie dziecko, to córka Stanisława (ur.1921). Zdjęcie wykonał Rudolf Wiśniewski w zakładzie fotograficznym w Krakowie przy ul. Karmelickiej 15.

W 1922 roku Stanisławowi i Annie urodziła się trzecia córka, Krystyna.

 

 

 

Anna i Stanisław Jakubasowie

 

 Opis: C:\Documents and Settings\EJ.EUREKA2\Moje dokumenty\Moje obrazy\1881-Stanisław-Jakubas.jpg

Pomnik na grobie Stanisława i Anny Jakubasów w Nasiechowicach.

 

Anna i Stanisław namalowani przez córkę Marię.

 

 

 

 

 

Anna Jakubas (z domu Bryła) zmarła w 1922 roku w wieku 27 lat, w wyniku powikłań poporodowych po urodzeniu trzeciej córki Krystyny.

Stanisław ożenił się powtórnie w 1927 roku z Anielą Michalską (ur.1896) i miał z nią córkę Janinę.

Stanisław Jakubas zmarł w 1949 roku, jego grób znajduje się w Nasiechowicach, a na nagrobku widnieje napis: „EM. PKP”, co oznacza „Emerytowany pracownik PKP”.

 

Córka Stanisława i Anny, Maria (ur.1919 w Krakowie), w 1938 roku rozpoczęła studia na Uniwersytecie Krakowskim na wydziale filozoficznym.

 

 

 

 

 

Indeks Marii Jakubas z Uniwersytetu Krakowskiego – Kraków 1938 r.

Opis: E:\E-Historia NASIECHOWIC\zdjęcia rysunki\stare\1919-2013-Maria-Jakubas-Belska.jpg

Maria Jakubas w 1939 roku w Nasiechowicach

 

 

W 1939 roku Maria Jakubas zawarła związek małżeński ze Stanisławem Belskim. Stanisław urodził się w 1910 roku w Pamięcicach, parafia Pałecznica. W czasie II wojny Niemcy zamknęli Uniwersytet i Maria ze Stanisławem wyjechali do Nasiechowic. Mieszkali w domu zbudowanym przez ojca Marii, Stanisława Jakubasa, przy głównym skrzyżowaniu dróg obok kościoła. Dużo lat wcześniej w tym miejscu mieściła się karczma. Po wojnie Maria z mężem podjęli pracę w Szkole Podstawowej w Nasiechowicach. Maria była nauczycielką języka polskiego i historii, a Stanisław był kierownikiem szkoły. Maria i Stanisław mieli dwoje dzieci: Adama ur. 1948 i Andrzeja (1949-2017).

 

W 1963 roku, czyli w wieku 44 lat, Maria podjęła naukę w Zaocznym Studium Nauczycielskim w Krakowie na kierunku filologia polska. Naukę ukończyła w 1965 roku z wynikiem bardzo dobrym.

 

Stanisław Belski (ur.1910)

 

Maria Belska zmarła w 2012 roku w Nasiechowicach w wieku 93 lat.

 

6.4. Piotr Jagiełło (1910 - 1985)

 

 

Piotr Jagiełło urodził się w 1910 roku w Nasiechowicach jako prapraprawnuk Franciszka Jakubasa (ur.1774) i Katarzyny Hebdowskie(ur. 1782). Ojcem Piotra był Antoni Jagiełło (1875 - 1964), matką Marianna Klimczyk (ur.1886).

Protoplastą rodu Jagiełłów – Jaglińskich był Grzegorz Jagliński urodzony w 1725 roku i żyjący we wsi Gnojno w parafii Stopnica, 60 km od Nasiechowic.

 

Nazwisko Jagiełło pochodzi od nazwiska Jagliński i poprzez Jagieła, Jagiełła, Jagieło ewoluowało do Jagiełło.

 

Metryka urodzenia Piotra Jagieło w Nasiechowicach w 1910 roku. Na marginesie metryki późniejszy wpis USC o zgonie Piotra w 1985 roku.

 

Nasiechowice 1936 r. – w środku Antoni Jagiełło, po prawej ksiądz Bronisław Sokołowski, po lewej Kacper Jakubas.

Ojciec Piotra Jagieło, Antoni, urodził się w 1875 roku w Gnojnie. Przybył do Nasiechowic około 1895 roku i to zdarzenie poetycko opisał wnuk Antoniego, Michał Jagiełło, w poemacie „Sosna i pies”:

 

Antoni, zwany przez wnuka Białym, przywędrował

w te strony od Gór Świętokrzyskich razem z księdzem,

bliskim krewnym, który otrzymał probostwo

w zasiedziałej od wieków wsi – podobnej do paciorka innych,

zakorzenionych w tej żyznej ziemi.

Janikowice

Nasiechowice

Zielenice

Racławice

Radziemice

Muniakowice

Pojałowice

Przemęczany

Przemęczanki

Antolka

Brzuchania

Dziewięcioły

Cisie

Prandocin – módlcie się za mnie.

 

 

Ksiądz, z którym Antoni przybył do Nasiechowic, to Bronisław Sokołowski (1858-1939) . Objął on probostwo parafii Nasiechowice w 1895 roku i pełnił je aż 44 lata, do 1939 roku. Nie udało się ustalić pokrewieństwa Antoniego z ks. Sokołowskim, ale chyba jakieś było, ponieważ nawet na zdjęciach występują obok siebie.

W 1904 roku Antoni ożenił się z Marianną Klimczyk (1886) z Nasiechowic, córką Piotra Klimczyka (1853-1915) i Katarzyny Kowar (ur.1863). Antoni prowadził gospodarstwo rolne i zapewne był pracowitym i zaradnym gospodarzem, zdobył zaufanie lokalnej społeczności i był członkiem Zarządu Spółdzielni Mleczarskiej i Kasy Stefczyka, założonych w 1905 roku przez proboszcza Bronisława Sokołowskiego.

Syn Antoniego i Marianny, Piotr, w 1930 roku ożenił się Marianną Janus z Janikowic i tam założył gospodarstwo rolne. Synem Piotra i Marianny był Michał Jagiełło (1941 – 2016) urodzony w Janikowicach. Michał to znany pisarz, taternik, naczelnik GOPR, wiceminister kultury, dyrektor Biblioteki Narodowej. W swoich wierszach wielokrotnie opisuje rodzinne strony, zarówno Janikowice i Zagrodę rodziców, jak i wiele okolicznych miejscowości. W 2015 roku Michał wziął udział w spotkaniu z mieszkańcami Nasiechowic, na którym wspominał dzieciństwo spędzone w rodzinnych Janikowicach i u dziadków w Nasiechowicach oraz czytał własne wiersze. Jeszcze przed spotkaniem nie było jeszcze wiadomo o wspólnym pochodzeniu Jagiełłów i Jakubasów i nikt nie przypuszczał, że jesteśmy krewnymi. Dopiero opracowując pełne drzewo Romana Jakubasa, okazało się że Roman i jego żona Agata mieli ponad 1000 potomków, wśród nich Eugeniusza i Michała.

 

Nasiechowice 2015 r. - Michał Jagiełło na spotkaniu z mieszkańcami czyta własne wiersze.

 

A oto jeden z wierszy Michała pochodzący z tomiku „Zszywanie – w ucieczce” zaprezentowany na spotkaniu w Nasiechowicach.

 

Apokryf: Drabiny Zagrody

Miałeś zgrzebną płachtę napęczniałą

swojskimi nazwami. I jagnięta. I barana.

Czemuś wyszedł z rodzinnego obejścia

Na to swoje niezaspokojenie – odejście?

Że zbyt znajome.

Janikowice Dziewięcioły Nasiechowice

Przemęczanki Prandocin Lipie i Brzuchania.

Liczące na ochronny podołek

Matki Boskiej Zielenickiej.

Teraz jesteś na tym swoim …

Wybranym, a chyba i wyłudzonym za miskę

fermentujących słów.

Baranie Rogi Jagnięcy Lodowy Rohatka

Czarny Szczyt i Jastrzębia Turnia Bystra

i Capi Staw Morskie Oko i Biała

Woda Siklawa Błyszcz Durny

i Rozdziele

 

Pozbieraliśmy wszystkie żywe drabiny i

- po Jakubowych Spadkach – jesteśmy.

Uważaj na zejściu. Krucho. Ostrożnie

- między wyślizganą przez lodowiec litą

ścianą a śniegiem obchodzącym swoje

ostatki.

 

Przynieśliśmy z sobą drżenie cieląt,

trzepot skrzydeł przeczuwających

bluzgi krwi,

zjeżoną sierść prowadzonych

na rzeź.

 

Nie uciekniesz.

 

Uważaj – jeszcze nie czas.

Michał Jagiełło zmarł w 2016 roku w Zakopanem w wieku 75 lat.

 

6.5. Józef Włosek (ur.1865)

 

Józef Włosek urodził się w 1865 roku w Nasiechowicach jako wnuk Małgorzaty Jakubas (1798) i Bernarda Cierniowskiego (1794). Ojcem Józefa był Andrzej Włosek (1834) a matką Petronela Cierniowska (1838).

 

Pełne drzewo genealogiczne rodziny Włosków z lat 1744 – 1945, razem 965 osób.

 

Metryka urodzenia Józefa Włoska z 1865 roku.

 

W 1893 roku Józef Włosek zawarł związek małżeński z Agatą Sakłak (1871 – 1933), córką Błażeja Sakłaka i Zofii Bielawskiej.

Metryka ślubu Józefa Włoska i Agaty Sakłak z 1893 r.

Józef i Agata Włoskowie mieli 12 dzieci: Stanisław 1894, Marianna 1895, Andrzej 1896, Marianna 1898, Jan 1900, Katarzyna 1902, Stanisława 1904, Petronela 1905, Józef 1907, Piotr 1911, Bronisława 1912, Władysław 1913.

 

7. Rodzina Kacpra Jakubasa 1755 – 1824 i Marianny Makuliny 1760 – 1791

 

Rodzina Kacpra Jakubasa (1755) i Marianny Makuliny (1761) – 117 osób o nazwisku Jakubas.

 

Pełna rodzina Kacpra Jakubasa i Marianny Makuliny – 786 osób.

 

Kacper Jakubas (Jakubasik) urodził się w 1755 roku Nie odnaleziono jego metryki urodzenia, ale rok urodzenia wynika ze spisu ludności z 1791 roku z Kaliny Wielkiej. Kacper miał wówczas 36 lat.

 

Kalina Wielka 1791 – spis mieszkańców karczmy należącej do Kacpra Jakubasika.

 

W 1791 roku Kacper Jakubas prowadził karczmę w Kalinie Wielkiej i mieszkał w niej z żoną Marianną lat 30, córką Salomeą lat 14, synem Franciszkiem lat 3 i matką żony Marianną Makuliną. W prowadzeniu karczmy pomagał mu parobek Klemens lat 19 i dziewka Anastazja lat 30. Nie wiadomo, czy karczma była własnością Kacpra, ale raczej należała do dziedzica lub plebana i Kacper musiał płacić za nią czynsz.

W 1791 roku umarła żona Marianna i Kacper przeprowadza się do Nasiechowic. W 1792 roku ożenił się z Barbarą Głąb, z którą miał 4 dzieci: Maciej 1792, Franciszka 1803, Jacek 1805, Marianna 1812.

W Nasiechowicach Kacper był zagrodnikiem, miał mały kawałek ziemi, za który musiał odrabiać pańszczyznę lub płacić czynsz, a także oddawać dziesięcinę kościołowi.

Kacper zmarł w 1824 roku w wieku 69 lat.

 

7.1. Franciszek Jakubas 1788 – 1843

 

Franciszek Jakubas urodził się w 1788 roku w Kalinie Wielkiej, jako syn Kacpra Jakubasa i Marianny Makulina. Po przeprowadzce rodziny Kacpra do Nasiechowic, Franciszek ożenił się w 1811 roku w Nasiechowicach z Anną Mamczyńską (1793), córką Bartłomieja Mamczyńskiego vel Matcyk i Małgorzaty Franczyk.

Metryka ślubu Franciszka Jakubasa z Anną Mamczeńską z 1811 roku.

 

Z powyższej metryki wiemy, ze Franciszek mieszkał przy rodzicach na gospodarstwie. W metryce znajduje się ciekawe sformułowanie dotyczące ojca Anny: „ ... podług metryki Matcyk a jako ludzie mówią Mamczeński”. Z tego sformułowania wynika, że jeszcze na początku XIX wieku nie wszystkie nazwiska były ukształtowane. Nie chodzi tu o jakąś drobną różnicę w pisowni, lecz o całkiem odmienne nazwiska Matcyk – Mamczeński. Nazwisko oficjalne z metryki (Matcyk) przetrwało do 1905 roku, natomiast to, którym posługiwali się sąsiedzi (Mamczyński), przetrwało do współczesnych czasów.

Franciszek i Anna mieli 9 dzieci: Jan 1812, Maciej 1814, Marianna 1816, Franciszka 1818, Marcjanna 1820, Gertruda 1823, Małgorzata 1825, Ludwika 1832 i Magdalena 1835.

W metryce urodzenia syna Jana (1812) o Franciszku jest napisane: „w Nasiechowicach zamieszkały na gospodarstwie”, natomiast w jego metryce zgonu (1843) jest napisane: „wyrobnik”.

 

Metryka zgonu Franciszka Jakubasa z 1843 roku.

 

Z powyższej metryki wynika, że Franciszek pod koniec życia przekazał gospodarstwo najstarszemu synowi Janowi, określonemu w tej metryce jako zagrodnik, i sam stał się wyrobnikiem, tzn. wynajmował się do różnych prac polowych lub zagrodowych.

 

7.2. Józef Jakubas 1867 – 1945

 

Józef Jakubas urodził się w 1867 roku w Nasiechowicach, jako prawnuk Franciszka i Anny Jakubasów i syn Szymona Jakubasa (1839) i Anastazji Hebdowskiej (1842). Ojciec Szymon (1839) wraz z bratem Andrzejem (1842) prowadzili wspólne gospodarstwo i uprawiali 12 mórg ziemi. W ramach uwłaszczenia w 1867 roku otrzymali wspólnie tę uprawianą ziemię na własność.

 

Fragment tabeli uwłaszczeniowej z 1867 roku z nazwiskami Andrzeja i Szymona Jakubasów.

 

Około 1908 roku Józef Jakubas ożenił się z Marianną Dworak, mieszkanką Pałecznicy, gdzie w 1909 roku urodziła się im córka Stefania. W 1910 roku Józef z rodziną przeprowadzili się do Zarogowa Zagaje, gdzie urodziły się następne dzieci: Jan 1910, Franciszek 1912, Stanisław 1914, Piotr 1916, Genowefa 1919, Wincenty 1922. Wincenty Jakubas ożenił się w 1948 roku z Józefą Jakubas (1922), córką Stefana Jakubasa (1883) i Wiktorii Sumera (1889). Małżonkowie Wincenty i Józefa pochodzą z jednej linii Jakubasów.

 

Wspólnymi przodkami Wincentego i Józefy byli Jan Jakubas i Marianna Kubińska, zatem Wincenty i Józefa byli ze sobą blisko spokrewnieni. Pradziadkowie Wincentego i pradziadkowie jego żony Józefy, to te same osoby. Zdarzały się jeszcze bliższe pokrewieństwa, kiedy mąż i żona mieli tych samych dziadków. Istnienie wspólnych przodków dla Wincentego i Józefy powoduje, ze ich dzieci maja tzw. ubytek przodków. Każde z nich powinno mieć 16 prapradziadków, ale oni mają ich tylko po 14. To z kolei powoduje, że dziedziczą oni od Jana Jakubasa i Marianny Kubińskiej, dwa razy większą liczbę genów niż od jakiejkolwiek innej pary prapradziadków. Można powiedzieć, że dzieci Wincentego i Józefy są podwójnie „Jakubasowi”.

Na powyższym schemacie widać również, że wspólni przodkowie Wincentego i Józefy są również przodkami autora Stanisława Jakubasa. Wincenty i Stanisław to genetyczni Y-bracia (mają identyczne chromosomy Y) i można dostrzeż to po rysach twarzy.

 

7.3. Wojciech Jakubas 1872 – 1936

 

Wojciech Jakubas urodził się w 1872 roku w Nasiechowicach, jako prawnuk Franciszka i Anny. Ojcem Wojciecha był Szymon Jakubas (1839), matką Anastazja Hebdowska. W 1895 roku Wojciech, zapewne z pomocą ojca Szymona, wybudował w Nasiechowicach w części Podpojałowskie nową chałupę. Chałupa Wojciecha miała wiele archaicznych cech budownictwa wiejskiego i z tego powodu po niemal 100 latach, a dokładnie w 1982 roku, została wykupiona od potomków Wojciecha i przeniesiona do Parku Etnograficznego Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni koło Chęcin.

 

 

 

 

W 1899 roku Wojciech Jakubas ożenił się z Julianna Maj (ur.1880), córka Wincentego Maja i Marianny Swedura. Zamieszkali oni w tej nowej chałupie i w latach 1900 – 1922 mieli 11 dzieci: Florentyna 1900, Jan 1902, Wincenty 1903, Piotr 1905, Stefania 1907, Piotr 1909, Bronisława 1912, Bolesław 1914, Marianna 1916, Bronisława 1919 i Władysław 1922.

Wojciech Jakubas zmarł w 1936 roku, a w 1943 roku jego córka Bronisława (ur.1919) wyszła za mąż za Władysława Michalskiego (ur.1917), syna Floriana Michalskiego i Józefy Grela.

 

Władysław i Bronisława mieszkali w chałupie Wojciecha i mieli dwoje dzieci: córkę Henrykę (ur.1945) i syna Józefa (ur.1951). W 1982 roku Park Etnograficzny wykupił prawie stuletnią chałupę Wojciecha.

 

 

7.4. Stanisław Jakubas 1879 – 1907

 

Stanisław Jakubas urodził się w 1879 roku w Nasiechowicach jako prawnuk Franciszka Jakubasa. Ojcem Stanisława był Andrzej Jakubas (1842) matką Aniela Bielawska (1845). W 1904 roku Stanisław Jakubas ożenił się z Petronelą Franczyk (1879), córką Franciszka Franczyka (1837) i Agaty Jakubas (1840).

Metryka ślubu Stanisława Jakubasa z Petronelą Franczyk z 1904 roku.

 

Stanisław i Petronela mieli 3 dzieci: Feliks 1905, Szczepan 1906 i Marianna 1908. Stanisław Jakubas mając niespełna 30 lat zginął przygnieciony przez furę wyki. Oto informacja o tym wypadku w czasopiśmie SIEWBA:

 

Informacja o śmierci Stanisława Jakubasa z 1907 roku.

 

W powyższej informacji jest błąd, imię zmarłego powinno być Stanisław. Oto metryka jego zgonu:

 

Metryka zgonu Stanisława Jakubasa (ur.1879). Data zgonu 26 września 1907 zgadza się z datą podaną w czasopiśmie.

 

Syn Stanisława Jakubasa i Petroneli Franczyk, Feliks (ur.1905) ożenił się z Karoliną Gądek. Feliks i Karolina mieszkali w Nasiechowicach i mieli sześcioro dzieci: Helena 1932, Eugeniusz 1933, Zofia 1935, Krystyna 1937, Marianna 1939, Mieczysław 1944.

 

7.5. Stefan Jakubas 1883 – 1934

 

Stefan Jakubas urodził się w 1883 roku w Nasiechowicach, jako prawnuk Franciszka Jakubasa. Ojcem Stefana był Andrzej Jakubas (1842), matką Aniela Bielawska (1845).

W 1907 roku Stefan ożenił się w Pstroszycach, parafia Miechów, z Wiktorią Sumera (1889). Wiktoria była córką Wojciecha Sumery (1858) i Joanny Czekaj (1857). Rodzicami Wojciecha Sumery byli Wojciech Sumera i Joanna Szwaja, zaś rodzicami Joanny Czekaj byli Jan Czekaj (1838) i Marianna Kajdy.

Metryka ślubu Stefana Jakubasa i Wiktorii Sumera z 1907 roku

 

Stefan i Wiktoria mieli 10 dzieci: Marianna 1909, Zofia 1910, Helena 1912, Edward 1914, Emilia 1916, Stanisław 1917, Aniela 1920, Józefa 1922, Janina 1927, Julianna 1927.

Nasiechowice 1949 – rodzina Stefana i Wiktorii Jakubasów. W środku Wiktoria, po prawej chłopiec Mieczysław Włudarz i jego matka Helena, po lewej Jan Włudarz, mąż Heleny. Z tyłu córki Stefana i Wiktorii (od lewej): Józefa, Aniela, Janina i Julianna.

 

A oto wszystkie dzieci Stefana Jakubasa i Wiktorii Sumera:

 

 

7.5.1. Stanisław Jakubas 1917 – 1977

 

Stanisław Jakubas urodził się w 1917 roku w Nasiechowicach, jako syn Stefana Jakubasa i Wiktorii Sumera.

 

Metryka urodzenia Stanisława Jakubasa z 1917 roku

 

W 1939 roku po klęsce wrześniowej Stefan, jak i wielu innych Polaków, przedostał się przez Węgry do Rumuni, a w 1940 roku został ewakuowany do Syrii, gdzie wstąpił do Brygady Strzelców Karpackich, tworzonej przez Sikorskiego. Dowódcą Brygady był płk. Stanisław Kopański. Brygada, poprzez Aleksandrię w Egipcie, została w sierpniu 1941 roku skierowana do walk o Tobruk przeciwko wojskom niemiecko – włoskim.

 

Aleksandria 1941 roku – rozładunek Brygady Karpackiej w Aleksandrii. Gdzieś wśród żołnierzy jest Stanisław Jakubas.

 

W czasie bitwy o Tobruk podchorąży Adolf Bocheński i strzelec Stanisław Jakubas wsławili się brawurową, nocną akcją wysadzenia wieży obserwacyjnej wroga. Oto fragmenty opisu tej akcji z książki Andrzeja Kozaka „Tobruk odpowiada ogniem”:

 

 

A.Bocheński            S. Jakubas

Stanisław Jakubas w Tobruku.

 

Od dłuższego czasu nasi artylerzyści mierzyli w ten punkt, lecz wieża wciąż była nietknięta. Tymczasem Włosi, dość zresztą przypadkowo, trafili w naszą wieżę tobrucką. Codziennie podpieraliśmy ją belkami, by wróg nie zorientował się jaki odniósł sukces, i marzyliśmy o rewanżu. W tej sytuacji zniszczenie nieprzyjacielskiego punktu obserwacyjnego miało podwójne znaczenie: czysto wojskowe, utrudnienie wglądu w pozycje polskie, i psychologiczne. Podczas poprzednich akcji zwiadowczych podchorąży Bocheński stwierdził, że Włosi nie wystawiają w nocy wart przy wieży, wobec czego postanowił ją spalić. Początkowo zamierzał wyruszyć samotnie, lecz gdy wyjawił swój plan żołnierzom, strzelec Jakubas zawołał:

— Ale mnie to pan podchorąży musi wziąć! Przecież tego wszystkiego, co trzeba zabrać, pan nie udźwignie!

Kilku innych również chciało wziąć udział w tej akcji, lecz Bocheński się nie zgodził.

— Nie wolno nikogo niepotrzebnie narażać. Dwóch ludzi do przeniesienia materiału wystarczy. A podpalić może jeden. Wiadomość o projekcie Bocheńskiego dotarła do sąsiednich plutonów i wywołała sensację. Kiedy Adolf poszedł do porucznika Maszewskiego, by uzyskać zgodę na akcję, spotkał się ze sprzeciwem.

— To szaleństwo! — stwierdził dowódca plutonu.

— Ale jakie ogromne korzyści! — argumentował podchorąży.

Porucznik podrapał się w głowę, wreszcie rzekł:

— Mogę się zgodzić na patrol wywiadowczy. Pański projekt ma najwyżej pięćdziesiąt procent szans powodzenia, może nawet mniej. Jako dowódca nie mogę aprobować takich planów, choć między nami mówiąc, ten bardzo mi się podoba. Oficjalnie idzie więc pan na patrol, a ja o niczym nie wiem. Zgoda?

— Tak jest, panie poruczniku, dziękuję! — odparł zadowolony Bocheński.

Cały pluton pomagał w przygotowaniach do wyprawy, która była wyjątkowo niebezpieczna. Wszyscy zdawali sobie sprawę, że śmiałkowie zdołają wrócić z niej tylko wtedy, jeśli nie zostaną oświetleni przez płonącą wieżę. Należało więc przygotować odpowiednio długi lont. Ustalono, że musi on się tlić przez około dziesięć minut. Po zapadnięciu zmroku wyruszyli. Bocheński niósł olbrzymi zwój lontu, busolę i karabin.

Strzelec Jakubas był obładowany ładunkami z prochem i benzyną. Miał też pistolet automatyczny typu „Thompson”. Poczta pantoflowa rozniosła wieść o tej akcji po całym odcinku. Bocheński uważał, że nie może sprawić żołnierzom zawodu, toteż kilkakrotnie sprawdzał kąty kierunkowe oraz liczył kroki. Po przejściu półtora kilometra położył się na piasku i zaczął manipulować busolą, aby skorygować kierunek marszu. Po chwili poszli dalej. Po pewnym czasie podchorąży poczuł dziwny niepokój. Przez moment nie mógł sobie uświadomić, czym jest on wywołany, wreszcie zrozumiał. Zgubił lont. Teraz pamiętał dokładnie, jak to się stało. Kiedy obliczał kierunek, odłożył lont na bok i zapomniał zabrać. Trzeba wracać. Nie mógł sobie jednak przypomnieć, ile kroków dzieli ich od tamtego miejsca. Podchorąży zaczął perswadować, że w nowej sytuacji do podpalenia wystarczy jeden człowiek, ale Jakubas się uparł.

— Ja pana podchorążego bardzo szanuję, ale słuchać nie mogę. Ja swoją ambicję też mam.

Adolf wzruszył ramionami i ruszyli w drogę. Mieli szczęście i dosyć szybko trafili do włoskiej wieży. Jakubas rozmieścił materiał łatwo palny, a Bocheński oblał go benzyną. Ponieważ nie mieli lontu, rozsypali proch tworząc w ten sposób krótką ścieżkę. Nadeszła decydująca chwila. Jakubas przyłożył płonącą zapałkę do ścieżki prochowej i kiedy na ziemi zamigotał nikły płomyk, uskoczył do tyłu. Pędził ile sił w nogach w kierunku własnej linii, a za nim gnał Bocheński. Nagle zrobiło się jasno jak w dzień. Wieża płonęła. Jednocześnie cała linia włoska zagrzmiała setkami wystrzałów. Następnego dnia Anglicy obliczyli, że do Bocheńskiego i Jakubasa strzelało ponad pięćdziesięciu włoskich żołnierzy, wysyłając około 2000 pocisków. Żaden z nich jednak nie trafił do celu. Był to niemal cud. Co prawda obaj nigdy w życiu tak szybko nie biegli i to mogło tłumaczyć ten niezwykły fakt. Dali popis sprintu, którego nie powstydziłby się nawet dowódca plutonu, Antoni Maszewski, przedwojenny mistrz Polski w biegu na 400 m przez płotki. W okopach polskich przyjęto Bocheńskiego i Jakubasa owacyjnie. Obaj znaleźli się też na pierwszej liście odznaczonych Krzyżami Walecznych za walki w Tobruku. Odznaczenia wręczył osobiście Generał Sikorski.

 

Echa bohaterskiego czynu Bocheńskiego i Jakubasa przetrwały do współczesnych czasów. W 2014 roku uczniowie kl. III liceum ogólnokształcącego Szkolnego Punktu Konsultacyjnego przy konsulacie RP w Montrealu, przygotowali inscenizację „Polskie drogi do wolności – bitwa o Tobruk”. Autorka inscenizacji, Kamila Fedorowicz, opisała, na wzór dramatu romantycznego „Noc listopadowa” Wyspiańskiego, przebieg akcji Bocheńskiego i Jakubasa pod Tobrukiem. Oto pełny tekst tej inscenizacji pobrany ze strony https://szpkmontreal.files.wordpress.com/2014/06/kamila-fedorowicz.pdf

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 

 

 

Stanisław Jakubas (ur. 1917)

W 1942 roku Brygada Strzelców Karpackich została wycofana z Afryki i przetransportowana do Palestyny, gdzie połączyła się z Armią Andersa przybyłą z ZSRR, tworząc Dywizję Strzelców Karpackich. Stanisław Jakubas wraz z wojskiem Andersa przeszedł włoski szlak bojowy - linia Gustawa, Monte Casino, linia Gotów, bitwa o Ankonę (pod Ankoną zginął jego towarzysz z akcji pod Tobrukiem, Adolf Bocheński).

 

Po zakończeniu wojny, do 1946 roku, Stanisław przebywał we Włoszech i tam ożenił się z Anną Kuzowlewą. W 1946 roku wojsko polskie, a wraz z nim Stanisław, zostało przetransportowane do Anglii i rozformowane. W 1948 roku w Bedford, na północ od Londynu, Stanisławowi i Annie urodził się syn Stanisław (współautor niniejszego opracowania) i po kilku latach wszyscy wyjechali do Kanady, a później na Alaskę.

W 1957 roku Stanisław z rodziną powrócił do Polski, do swojej rodzinnej miejscowości Nasiechowice, ale ostatecznie rodzina osiedliła się w Olkuszu.

 

 

 

 

Opis: E:\E-Archiwum 1869-2008\JAKUBASY współczesne\Stanisław z Olkusza\grafiki SJ\Budowla-IV.jpg

Stanisław Jakubas – junior (ur. 1948), dr hab., emerytowany wykładowca Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, syn Stanisława Jakubasa - żołnierza Brygady Strzelców Karpackich.

Opis: E:\E-Archiwum 1869-2008\JAKUBASY współczesne\Stanisław z Olkusza\grafiki SJ\rysunek-2.jpg

 

7.6. Piotr Dąbrowski (1872)

 

Piotr Dąbrowski urodził się w 1872 roku jako syn Małgorzaty Jakubas (1825 – 1908) i Szczepana Dąbrowskiego (1829 – 1882).

 

Pełne drzewo rodziny Dąbrowskich z lat 1745 – 1945, 308 osób.

 

Małgorzata Jakubas (żona Szczepana Dąbrowskiego) była córką Franciszka Jakubasa i Anny Mamczyńskiej, a Szczepan był jej drugim mężem. Z pierwszym mężem, Wojciechem Włoskiem, Małgorzata miała dwoje dzieci: Marcina 1850 i Józefę 1853. Szczepan Dąbrowski również był wdowcem, z pierwszą żoną, Marianną Kindla, miał trójkę dzieci: Katarzynę 1850, Wincentego 1852 i Mariannę 1853.

 

Po 100 latach od ślubu Małgorzaty i Szczepana, ich potomkiem jest Alfred Dąbrowski (ur.1948) z Rzeszowa. Alfred  napisał „Historię Dąbrowskich”, której fragmenty przedstawiamy poniżej. Dziękujemy Ci Alfredzie za udostępnienie tych fragmentów.

 

 

 

Protoplastą rodu Dąbrowskich jest Kacper Dąbrowski żyjący z rodziną w Nasiechowicach w drugiej połowie XVIII wieku. Oto linia genealogiczna Dąbrowskich:

 

 

Metryka ślubu Szczepana Dąbrowskiego (1829) i Małgorzaty Jakubas (1825) z 1856 roku.

 

Z metryki ślubu Szczepana i Małgorzaty wynika, że Szczepan był zagrodnikiem zamieszkałym w Nasiechowicach. W 1864 roku Szczepanowi i Małgorzacie urodził się syn Wojciech. W metryce urodzenia Wojciecha podano, że ojciec Szczepan jest kolonistą w Dziewięciołach, a to oznacza, że nie jest już zagrodnikiem w Nasiechowicach, lecz otrzymał do zagospodarowania jakiś kawałek ziemi w Dziewięciołach, na którym zbudował chałupę a ziemię przystosował do prowadzenia upraw. Po powstaniu styczniowym Szczepan został uwłaszczony.

 

Fragment tabeli nadawczej z 1869 r. Szczepan otrzymał 4 morgi i 15 prętów ziemi (2 ha). Razem ze Szczepanem uwłaszczony został Andrzej Jakubas (pradziadek autora Eugeniusza), a ziemia którą otrzymali nie należała dziedzica, lecz była ziemią kościelną.

 

W 1869 roku w Dziewięciołach, Szczepanowi i Małgorzacie urodziła się córka Marianna, a w 1872 roku drugi syn Piotr (pradziadek Alfreda). Piotr Dąbrowski w 1898 roku ożenił się w Kalinie Małej z Julianną Gibek. Po ślubie zamieszkali w domu Julianny i od tego czasu ta linia Dąbrowskich jest związana z Kaliną Małą. Kalina Mała od dawna była blisko związana z parafią Nasiechowice. Z Pojałowic przez Zarogów do Kaliny Małej i dalej do Warszawy, wiódł tzw. warszawski trakt furmański, co powodowało, że droga pomiędzy tymi miejscowościami była dobra, zapewne utwardzona.

W 1902 roku Piotrowi i Juliannie urodził się syn Franciszek (dziadek Alfreda). W opowieściach rodzinnych częstym tematem był jakiś zadawniony konflikt pomiędzy Dąbrowskimi a Tondosami i Brodami o pole w Kalinie Małej. Ponoć Franciszek, jako chłopak jeszcze, wjeżdżał na to pole z gnojem, a Brodowie, starsi nieco od niego - Jan, Franek, Staszek – pogonili go, a porzucony wóz z zaprzęgiem wywalili do góry kołami. Te konflikty opisywał wiele lat później w listach do Alfreda, najmłodszy z Brodów, Julian Broda. W swych wierszowanych opowieściach przedstawił to tak:

 

Ten spór rodzinny to historia stara

Wiele dziesiątków lat obejmująca,

Początek sięgał do ukazów cara,

Nie mógł doczekać się prawnego końca.

 

W sporze rodzinnym chodziło o ziemię,

A mecenasi sporne formowali szyki

Z jednej Tondosów i ich pokolenie,

Z drugiej Dąbrowscy, Gibki, Powroźniki.

 

A więc Dąbrowscy wysyłają swaty

Aby zakończyć już sądowe skargi:

- Zróbmy wesele, nasz chłopak bogaty

Wy macie córkę, zakończmy zatargi”.

 

Konflikt rzeczywiście został zażegnany około 1925 roku, Franciszek Dąbrowski(1902) ożenił się z Julianną Brodą(1908), córką Ludwika Brody i Marianny Tondos. .

 

Marianna Tondos (Broda), matka Julianny Broda.

 

 

     

Franciszek Dąbrowski (ur.1902) i Julianna Broda (ur.1908)

 

Julianna z synem Adolfem.

 

 

Zdjęcie obok zostało wykonane około roku 1929, gdyż chłopczyk na zdjęciu, Adolf, urodził się w 1928. Wcześniej, w 1926roku, urodziła się córka Regina.

 

Julianna (babka Alfreda), elegancka, piękna młoda kobieta, stoi tu obok siedzącego na miękkim kożuszku syna. Oboje nie przeczuwają nadciągającej na początku lat 30. katastrofy (pożaru domu i stodoły) i późniejszej biedy.

Dramat po pożarze powiększył się, gdy odszkodowanie z tzw. asekuracji, nie mogło być wykorzystane na odbudowę spalonego gospodarstwa, gdyż poszło na poczet niespłaconej pożyczki, której spłacić nie było można ze względu na wielki kryzys gospodarczy na świecie rozpoczęty w 1929 roku. Dotknął on całą rodzinę, a w szczególności rodziców i dziadków Alfreda, a najbardziej Franciszka. To on był głównym tematem rozmów rodzinnych, przepełnionych żalami, ubolewaniami, a czasami obwinianiem go.

 

 

Nie zachowała się chałupa Franciszka i Julianny w Kalinie Małej, ale istnieje do dzisiaj zagroda ich sąsiadów Podymów, z drugiej połowy XIX w,. przeniesiona do Parku Etnograficznego w Tokarni.

 

 

To co najciekawsze w zagrodzie typu okół, znajdowało się z tyłu domu. Małe podwórko otoczone budynkami i zadaszonymi wiatami, tworzyło zamkniętą całość. Tu toczyło się całe życie gospodarcze, tu była stajnia, obora, chlew, kurnik, spichlerz, wozownia i studnia. Wszystko było na miejscu i nie potrzebne było żadne ogrodzenie gospodarstwa. Na pola wyjeżdżało się przez dwoje wrót, widocznych po prawej i lewej stronie.

 

Zabudowania gospodarcze zagrody okolnej odtworzone w Tokarni na wzór zabudowań Podymów z Kaliny Małej.

 

Franciszek i Julianna wiedli życie w podobnej zagrodzie. W latach 1928 – 1954 urodziło im się 11 dzieci, w tym 10 synów.

Kalina Mała 1947 roku - bracia Adolf i Stefan Dąbrowscy.

Stefan Dąbrowski - junak

Bonifacy Dąbrowski - listonosz

 

Adolf Dąbrowski (ojciec Alfreda) urodził się w Kalinie Małej w 1928 roku. W 1948 roku ożenił się z Marianną Kowalską (1922), pochodzącą z Cieplic koło Gołczy.

   

Adolf Dąbrowski(ur.1928) i Marianna Kowalska (ur.1922)

 

W 1955 roku Adolf i Marianna mieszkający w Kalinie Małej, przenieśli się na pole nad stokiem i rozpoczęli mozolne wysiłki by się tu pobudować. Po sąsiedzku były jeszcze resztki dawnego siedliska, sadu i swoiste „tarasy”. Te „tarasy” miały zawsze jakąś nutkę zagadkowego smutku. Były one z jednej i drugiej strony budowanego domu, ale dopytać się czegoś o dawnych mieszkańcach było trudno. Padało jedno, dwa zdania ogólnikowego wyjaśnienia i tyle. A w młodości człowiek jest ciekawy ludzi, na ślady których ciągle w swoim otoczeniu się natyka, a teraz ludzi tych już nie ma.

 

Miechów 1961 roku – przyjęcie ślubne Stanisława Dąbrowskiego (syna Franciszka (w środku, w mundurze wojskowym) i Luboszy Karpińskiej. Obok pana młodego matka Luboszy, Karolina Karpińska (z domu Grzegórzko). Druga i trzecia osoba po lewej, to Franciszek i Julianna Dąbrowscy. Z tyłu za parą młodych, brat pana młodego, Józef Dąbrowski.

 

8. Inne rodziny Jakubasów z Nasiechowic

 

 

Rodzina Tomasza Jakubasa vel Szymczyka liczy tylko 31 osób, ale zasługuje na uwagę ponieważ z powodu podwójnego nazwiska zaszedł w niej ciekawy przypadek dwóch małżeństw, w których oboje małżonkowie byli Jakubasami. Walenty Jakubas (1797), ożenił się w 1830 roku z Heleną Jakubas z linii Romana Jakubasa, a następnie ich syn Kazimierz Jakubas (1834), ożenił się z Magdaleną Jakubas (1835) z linii Kacpra Jakubasa.

Opis: E:\E-GENEALOGIA_J_W_Ć-N_T-K_S-K\Genealogia JAKUBAS\METRYKI urodzeń, ślubów i zgonów\różni Jakubasy\1859-śl-Kazimierza-Jakubasa-i-Magdaleny-Jakubas.jpg

Kazimierz Jakubas, syn Walentego i Heleny z Jakubasów, małżonków Jakubasów, zawiera związek małżeński z Magdaleną Jakubasówną, córką Franciszka i Anny z Mamczyńskich, małżonków Jakubasów. Kazimierz i Magdalena nie mieli dzieci, ponieważ rok po ślubie Kazimierz zmarł.

 

 

 

 

 

W bazie Jakubasów, oprócz przedstawionych powyżej rodzin Jakubasów, znajduje się około 250 osób o nazwisku Jakubas, których nie udało się przypisać do żadnej z przedstawionych rodzin. Są to osoby z parafii Nasiechowice lub z sąsiednich parafii, ale zbyt mała ilość informacji nie pozwoliła zidentyfikować ich rodzin. Jeśli zostaną odnalezione zaginione księgi metrykalne z XVIII wieku lub gdy zostaną zbadane metryki z sąsiednich parafii, to zapewne będzie można z nich odczytać brakujące dane i dołączyć niektóre z tych osób do wyżej opisanych rodzin.

 

Na zakończenie prezentacji rodzin Jakubasów z Nasiechowic, nasuwa się oczywiste pytanie: czy wszystkie te rodziny wywodzą się od jednego Jakubasa? Wszystko na to wskazuje, że tak właśnie było. Można wyobrazić sobie, że w połowie XVII wieku żył w Nasiechowicach jakiś Jakubas, którego rodzina rozrastała się i pod koniec XVIII wieku, było już kilkanaście rodzin Jakubasów.

 

9. Zakończenie

 

Historia Jakubasów stanowi udokumentowaną genealogię i historię rodu Jakubas, wywodzącego się z Nasiechowic k/Miechowa. Losy wielu rodzin Jakubasów przez ponad 300 lat były, a dla kilku rodzin są w dalszym ciągu, związane z Nasiechowicami. Wszystko wskazuje na to, że jest to siedziba rodu od znacznie dłuższego czasu, może nawet od siedmiuset lat. W Średniowieczu nie posługiwano się jeszcze nazwiskami, ani nie sporządzano metryk, więc nie da się tego w żaden sposób stwierdzić. Jest jednak szansa, że za pomocą testów genetycznych znajdziemy rozwiązanie tej zagadki.

W pierwszej połowie XX wieku z powodu przeludnienia Nasiechowic, część Jakubasów opuściła Nasiechowice. Większość z nich wyjechała do pracy na przemysłowy Górny Śląsk (Sosnowiec, Będzin), a część na rolnicze Kresy Wschodnie. Były również przypadki wyjazdu do Ameryki.

 

Obecnie Jakubasowie rozrzuceni są po całej Polsce i żyje ich około 1700. Rozmieszczenie Jakubasów ich przedstawia mapka obok. Najwięcej osób zamieszkuje okolice Miechowa, Krakowa, Tarnowa, Brzeska, Staszowa, Lublina i Jarosławia.

 

W Polsce żyje również  wiele osób o innych nazwiskach pochodzących od imienia Jakub: Jakubasz - 196 osób, Jakubasik - 95 osób, Jakubasek - 7 osób, Jakubczak - 4330 osób, Jakubek – 2656 osób, Jakubowski – 36474 osoby, Jakubowicz – 2474 osoby Jakubczyk 6015 osób, Jakubik – 3817 osób, Jakubiec – 5819 osób, Jakubaszek – 1187 osób, Jakubiak – 8753 osoby, Jakubów – 597 osób, Jakubaszek – 1187 osób.

 

Autorzy dziękują wszystkim członkom rodzin za przychylność i pomoc w gromadzeniu dokumentów, metryk, opisów, przekazów i wspomnień rodzinnych. Liczą również na to, że w przyszłości znajdą się jacyś Jakubasowie, którzy dopiszą dalsze karty tej Historii.