Eugeniusz Jakubas – Zamość,                                                2012 - 2014 r.

Stanisław Jakubas – Olkusz,

                                                          

Historia Nasiechowic

 

Spis treści:

  1. Czasy najdawniejsze.
  2. Nasiechowice w XIII i XIV wieku
  3. Nasiechowice w epoce Długosza – XV i XVI w.
  4. Nasiechowice w okresie I Rzeczpospolitej  – XVII i XVIII w.
  5. Nasiechowice w czasach rozbiorów – XIX w.
  6. Nasiechowice w XX w.
  7. Zakończenie
  8. Źródła

 

Rody bez rodowodów,

chłopska godność trwania w codzienności,

przeszłość zarośnięta perzem niepamięci o przodkach;

tylko trzy stopnie w piwnicy: ojciec – dziad – pradziad.”

 

Michał Jagiełło „Sosna i pies. Poemat z Zagrody”

1. Czasy najdawniejsze.

 

Od VII wieku tereny obecnej Małopolski zamieszkiwały plemiona Wiślan. Adam Boniecki w „Herbarzu polski” tom.1, opisuje tamte, wczesnośredniowieczne czasy następującymi słowami:

W odległych wiekach, kiedy różne szczepy słowiańskie zajmowały te ziemie, które później weszły w skład państwa polskiego, przyszły one tutaj podzielone na większe lub mniejsze plemiona, nieraz z kilku rodów złożone, pod wodzą swoich starszych czyli naczelników plemiennych. Naczelnicy ci znalazłszy dogodną do osiedlenia się okolicę, zajmowali przede wszystkiem dla siebie obszar ziemi odpowiedni na założenie głównej osady, obok której w nieznacznej odległości sadowili się pozostali członkowie plemienia. Osady naczelników plemiennych powstawały najczęściej nad rzekami, jako nad głównemi traktami komunikacyjnemi, aby był do nich dostęp ułatwiony.

Dr Franciszek Piekosiński w dziele „Rycerstwo Polskie wieków średnich” tom.3, podaje wykaz Lechitów osiedlonych w poszczególnych rejonach terytorium Wiślan. Na obszarze na północ od Krakowa, obejmującym obecne Nasiechowice, byli to m.in.:

Biedrzych, Boczek, Bor, Borysz, Bryka, Brzuchlin, Buszek, Bydło, Chła, Chmiel, Chobenda, Chorz, Chotel, Chód, Chwaleń, Chwast, Czus, Dalech, Domań, Dziadusz, Działoch, Dziersza, Dziewięciel, Giebułt, Głupiec, Gruda, Jaran, Jazd, Jemioła, Jeż, Kamieńczyk, Karcz, Kawęta, Kleszcz, Klon, Komor, Koryto, Kosz, Kościej, Kozioł, Kozłota, Krzecz, Krzesz, Kunasz, Laska, Lubek, Łaszek, Łąka, Łysak, Małnsz, Markota, Mąk, Mian, Miara, Miech, Pstrosz, Mierzynek, Miś, Motek, Nasięch, Nawara, Nieswój, Nieszek, Niewiatr, Obiech, Olp, Ołud, Piskorz, Pław, Pogwizd, Pokrzywa, Połaj, Porad, Rak, Rakosza, Róg, Rycz, Rzemień, Rzerzucha, Rzęd, Sarek, Secygień, Siad, Skoczek, Skorupa, Skroń, Skrzel, Słup, Smrok, Soboj, Stępota, Strzeszek, Swarzysz, Szczodrek, Szreń, Świeca, Tarsz, Trząs, Tuchoł, Udar, Uła, Uniej, Waga, Wiech, Zakrz, Zaróg, Zdon, Żarysza.

 

Wśród wyżej wymienionych Lechitów był Nasięch, naczelnik rodu, który ze swoim ludem założył osadę, którą zwano Nasięchów a później Nasięchowice. Nazwę osady podaje również Kazimierz Rymut w książce „Nazwy miejscowe północnej części dawnego województwa krakowskiego”. Dawne osady miały charakter obronny, składały się z domu naczelnika rodu oraz zagród chłopskich i były otoczona wałem, murem lub palisadą. Wznoszone były w miejscach ułatwiających obronę, czyli na wzniesieniach lub w widłach rzek. Nasiechowice rozlokowały się na zboczu doliny, w otoczeniu wzniesień dochodzących do wysokości 350 m.npm. Wzniesienia przebiegają w kierunku wschód – zachód, a na dnie doliny okresowo tworzył się mały potok Struga Nasiechowicka. Najbliższe rzeki to Piotrówka, na zachód od wsi, oraz Ścieklec, na wschód od wsi, obie wpadające do Szreniawy. Wraz z upływem czasu osada rozrastała się poza obręb obronny i nowe zagrody budowano wzdłuż dna doliny.

Osada Nasiechowice skupiała jeden ród, stanowiący bliższą i dalszą rodzinę Nasięcha, a z biegiem lat rodzinę jego następców. W tamtych czasach nie istniały jeszcze prawa lokacyjne, osada powstała więc w sposób naturalny, jako skupisko (gromada) ludzi, krewnych i powinowatych, kierowane przez głowę rodu.

W tej pradawnej osadzie ludzie mieszkali w drewnianych chatach krytych słomą oraz w ziemiankach i półziemiankach. Hodowali krowy, woły, konie, świnie, owce, ptactwo domowe

 

    

(kury, kaczki, gęsi), zajmowali się również łowiectwem i rybołówstwem, niektórzy uprawiali za pomocą radła małe kawałki roli, na których siano żyto, pszenicę, jęczmień, proso, groch i konopie. W IX wieku tereny osady Nasiechowice wchodziły w skład państwa Wiślan. W bezpośrednim sąsiedztwie Nasiechowic, w odległości 40 km, leżała Wiślica, jeden z największych grodów Wiślan, w którym już w X wieku istniał romański kościółek. W odległości 30 km leżał duży gród Stradów. Nasiechowice leżały więc niemal w centrum państwa Wiślan i wszystko co się działo w tym państwie, nierozerwalnie dotyczyło Nasiechowic.

 

Według „Żywota św. Metodego” w 880 roku kraj Wiślan podbił Świętopełek, chrześcijański władca państwa wielkomorawskiego i siłą ochrzcił księcia Wiślan i jego lud. Panowanie Świętopełka nie trwało długo, tylko do 906 roku, i zapewne wiara chrześcijańska nie zdążyła się zakorzenić.

Po chrzcie Polski w 966 roku, państwo Wiślan weszło w strefę oddziaływań Polan i razem z innymi plemionami tworzyło pierwotną Polskę. W 1039 roku ziemię Wiślan zajął Kazimierz Odnowiciel i od tego czasu stolicą Polski został Kraków.

Nic pewnego nie wiemy o pierwotnej religii Wiślan. Jakikolwiek jednak był ich system wierzeń, chrześcijaństwo stanowiło dla nich dużą nowość, było ciekawe i wyjaśniało wiele spraw ziemskich, a nawet dawało nadzieję na życie wieczne.

 

Według „Słownika geograficznego”, w XI wieku miał być założony w Nasiechowicach kościół pod wezwaniem św. Wita (Wit, od którego kościół przyjął to imię, żył w III wieku, był Sycylijczykiem, umęczonym wraz z guwernerem Modestem i nianią Krescencją podczas prześladowań Dioklecjana.) Był to zapewne mały, drewniany kościółek, podobny do romańskiego kościółka w Wiślicy. Prawdopodobnie wtedy imię św. Wita zastąpiło imię słowiańskiego bóstwa Światowita. Jeśli w tamtych czasach rzeczywiście istniał w Nasiechowicach już kościół, to wcześniejszy gród lub osada obronna, musiały rozrosnąć się do większych rozmiarów, gdyż kościoły budowano w większych skupiskach ludzi.

 

Aż do końca XII wieku chłopi nasiechowscy byli wolni, nie było pańszczyzny ani przypisania do ziemi. Mieszkańcy osady byli wprawdzie zależni od naczelnika rodu, który kierował nimi, zapewniał bezpieczeństwo, organizował obronę i któremu pomagali obrabiać pole i oddawali mu część własnych plonów i leśnych zdobyczy, ale czuli się wolni i mogli opuścić osadę i udać się pod opiekę innego rodu, zapewniającego lepsze warunki lub mogli przenieść się do miasta. Od najdawniejszych czasów w osadach następowało zróżnicowanie ekonomiczne chłopów. Większość rodzin potrafiła pozyskać poprzez karczowanie lub wypalanie lasu większe kawałki pola, hodować zwierzęta, zdobywać skóry i drewno, co pozwalało na samodzielnie utrzymanie się przez cały rok. Były jednak rodziny, które z różnych powodów nie potrafiły tak dobrze gospodarować ani radzić sobie z trudnościami życiowymi, uprawiały małe skrawki ziemi i musiały dla zapewnienia sobie bytu, wynajmować się do prac u tych bogatszych chłopów. Z czasem bogatsi chłopi utworzyli warstwę kmieci, zaś pozostali warstwę zagrodników i komorników. Kmiecie mieli domy (chałupy), użytkowali duże kawałki ziemi i hodowali większą ilość bydła i innych zwierząt, zagrodnicy mieli tylko chałupę i działkę przyzagrodową, warzywną oraz jedną lub dwie sztuki bydła, natomiast komornicy mieszkali w komorach, a bywało że w oborach lub stajniach u kmieci i czasami mieli jedną sztukę bydła.

Z chwilą ukształtowania się państwa polskiego, a więc po konsolidacji plemion Polan, Wiślan, Goplan, Lędzian, Ślężan, Mazowszan i Pomorzan i ustanowieniu władzy króla, ziemia należąca do tych plemion wraz z osadami i ich mieszkańcami była uważana za własność króla a wskutek podziałów dynastycznych przechodziła na własność książąt. W XII wieku spośród naczelników rodowych i plemiennych oraz innych wojowników posiadających konie i zbroję, zaczął się wykształcać się w Polsce na wzór zachodni stan rycerski. Za służbę i zasługi wojenne oraz różnego rodzaju bohaterskie czyny, król i książęta nadawali rycerzom wsie i osady wraz z ziemią. Nasiechowice w XIII wieku chyba również zostały nadane jakiemuś rodowi rycerskiemu i wszystko wskazuje na to, że był to ród Gryfów.

 

2. Nasiechowice w XIII i XIV wieku

 

Ksiądz Jan Wiśniewski  (1876-1943) w „Monografii dekanatu miechowskiego” (wyd.1917r.) podaje informacje o istnieniu kościoła w Nasiechowicach w 1254 roku, czyli za czasów Bolesława Wstydliwego. Dokument fundacyjny kościoła ani dokument erygujący parafię Nasiechowice nie są znane.

W XIII wieku we wsiach polskich stopniowo wzrastała liczba ludności oraz następował rozwój gospodarstw rycerskich (folwarków), co spowodowało wzrost zapotrzebowania na siłę roboczą. Wcześniejsza, dobrowolna praca mieszkańców na rzecz naczelnika rodu, z chwilą nadania wsi rodowi rycerskiemu, przekształciła się w obowiązkową pańszczyznę. Pańszczyzna była zapłatę za użytkowanie ziemi, łąk i działki przyzagrodowej oraz za grunt pod chałupą i budynkami gospodarczymi. Na początku pańszczyzna wynosiła kilka dni w roku, ale rycerstwo i szlachta, która w większości wykształciła się ze stanu rycerskiego, stopniowo ją wydłużała, najpierw do jednego dnia w tygodniu, a później do kilku dni w tygodniu. Kmiecie odrabiali ją sprzężajnie, to znaczy z własnym zaprzęgiem, wozem i pługiem, zaś wszyscy pozostali odrabiali pańszczyznę pieszą. Oprócz pańszczyzny kmiecie oddawali na rzez kościoła dziesięcinę, najczęściej była to dziesięcina snopowa i konopna.

  

Właścicielami Nasiechowic w XIV wieku byli rycerze herbu Gryf. Nie są znane okoliczności ani dokładny okres w którym Nasiechowice stały się własnością tego rodu. Bartosz Paprocki w książce „Herby rycerstwa polskiego”, wydanej w 1584 roku, podaje, że przedstawiciele tej familii byli bardzo hojni i cały ich ród jest określany mianem Świebodziców. Najstarszym przedstawicielem tego rodu jest Jaxa Gryfita (1120 – 1176), możnowładca małopolski, krzyżowiec, fundator licznych majątków dla klasztoru w Sieciechowie i klasztoru w Krzyżanowicach, a przede wszystkim fundator klasztoru bożogrobców w Miechowie. Według Ks. Franciszka Navarry, autora książki „Historia kościołów Michałowskiego i Obiechowskiego”, wydanej w 1893 roku, fundatorem kościoła w Nasiechowicach był Wit Przedwogi herbu Gryf. Oto fragment tej książki:

„Takie kościoły erygowane i uposażone bywały przez dziedziców ówczesnych, którzy swoje nazwy wywodzili z miejsca rodzinnego, np. Krystyn de Obychów. Arystokraci mieli w swoich dobrach liczne włości: jedne patrimonialne, po ojcu, inne matrymonialne, po matce, konsorcyalne, po żonie, lub donacyjne starostwa. Wielu spełniając śluby na wojnie uczynione, jak np. Jaxy herbu Gryf, po wojnach krzyżowych, budowali kościoły w Miechowie 1162 r., w Uniejowie w XIII wieku, w Krzyżanowicach 1135 r., w Nasiechowicach Wit Przedwogi 1324 r. Albo po wojnach krzyżackich w Dobrowodzie r. 1345 nakładem Jana Groth i Floryana Mokrskiego, biskupów krakowskich. W Oleśnicy r. 1407 przez Jana i Zbigniewa Oleśnickich. Kościół w Jerzmanowicach fundowany pro memoria victoriae sub Vien na reportatae a Joannes Sobieski, R. P., 1682 r.”

W powyższym fragmencie, słowo „Przedwogi” oznacza Predwogiusa (Przedwoja), dostojnika kościelnego, który pełnił również funkcję plebana kościoła w Prandocinie. O Przedwoju i jego braciach jest mowa w dokumencie z 1372 roku o ufundowaniu ołtarza św. Jakuba w kościele w Nasiechowicach (dokument przedstawiono w dalszej części tego rozdziału). Natomiast słowo „Wit” odnosi się do wezwania św. Wita, jakie zostało nadane kościołowi nasiechowskiemu. W kruchcie południowej kościoła w Nasiechowicach od niepamiętnych czasów znajduje się kamienny herb Gryf – rysunek po lewej. Jest to jakby płaskorzeźba, gdyż część smoka i napisy dookoła tarczy pokrywają się z płaszczyzną ściany, ale jest to również rzeźba, gdyż głowa Gryfa odstaje od ściany, tworząc pełny, trójwymiarowy element. Cały herb z napisem przez wiele wieków ulegały powolnemu wykruszaniu i niszczeniu, były też wielokrotnie czyszczone, odnawiane i zamalowywane, przez co wiele istotnych elementów zmieniło kształt lub zaniknęły, np. smok nie ma skrzydeł i tylnej nogi. Jednak na uwagę zasługuje część napisu w prawej górnej części, gdzie dość wyraźnie widać słowo PRZEDWOVA oznaczające Predwogiusa. Następne słowa to chyba SBIGNIEVM i PRODOS. Natomiast w lewej narożnej części można się dopatrzeć liter M.CCC.L, co by oznaczało jakiś rok po 1350.  
Na kolejnym rysunku przedstawiono herb Gryf (Griffus alias Świeboda) z 1562 roku.

Wśród właścicieli Nasiechowic należących do herbu Gryf, ukształtowało się nazwisko Nasiechowski. Historię rodu Gryfów Nasiechowskich opisał Krzysztof Mosingiewicz (1955-1981) w rozprawie naukowej „Gryfowie Nasiechowscy”. Z książki tej dowiadujemy się, że protoplastą rodu Nasiechowskich był Bogusz, żyjący w pierwszej połowie XIV wieku, zaś jego synami byli: Klemens (Klimunt) – późniejszy koniuszy króla Ludwika Węgierskiego (zm. 1379r.), Zbigniew – od 1370 roku kanonik sandomierski, w latach 1377-1389 kanclerz biskupa krakowskiego, w latach 1389-1410 archidiakon krakowski, zmarł w 1411 roku i Przedwój – proboszcz parafii Prandocin. Ten Przedwój to PRZEDWOVA widniejący na tarczy z Gryfem, zaś Zbigniew to SBIGNIEVM, również widniejący na tarczy, który był zapewne drugim fundatorem kościoła.

Oto fragment z ww. rozprawy Mosingiewicza:

 


W powyższym fragmencie archidiakon, to Zbigniew zaś jego bracia to Klemens i Przedwój. Słowo „niedział” oznacza, że nie dzielono majątku podczas dziedziczenia przez spadkobierców. W szczególności zasługuje na uwagę fakt, że Nasiechowice były wówczas dużą wsią, znakomicie zagospodarowaną.

 

Przodkowie Zbigniewa Nasiechowskiego, archidiakona krakowskiego i Wojciecha z Turska, również herbu Gryf, kustosza krakowskiego (zm. w 1383 r.), ufundowali około 1270 roku kościół św. Marcina w Krakowie. Oto notatka na ten temat w książce Kaspra Niesieckiego „Herby y familie rycerskie”:

 


 

Najstarsze dokumenty zawierające informacje o Nasiechowicach pochodzą z XIV wieku. W tamtym czasie język staropolski funkcjonował tylko jako język mówiony, wszelkie dokumenty zapisywano w języku łacińskim. Informacje o Nasiechowicach i innych miejscowościach zostały odczytane z rękopisów znajdujących się w Krakowie oraz w Watykanie i wydane drukiem w 1913 roku przez Akademie Umiejętności pod tytułem „Monumenta Poloniae Vaticana – Acta Cameralia”. Oto strona 220 z I. tomu tego dzieła, dotycząca dekanatu Peltinitiensis (Pałecznica), do którego należała parafia Nasiechowice:

 


Powyższy dokument jest zestawieniem poboru świętopietrza z poszczególnych parafii. Świętopietrze było opłatą dla św. Piotra, czyli dla papieża, za opiekę nad polskim krajem i jego ludnością. Według tego dokumentu, w latach 1325 – 1327 plebanem kościoła parafialnego w Nasiechowicach był Symon (Szymon). W informacji o Nasiechowicach trzykrotnie wymieniona jest kwota świętopietrza. Najpierw wymieniono „de IV marc.”, co oznacza wartość szacunkową parafii wynoszącą 4 grzywny (1 grzywna to w tamtych czasach srebro o wadze około 200 gramów), w dalszej części wymieniono „solvit V scot. et XVIII den.”, co oznacza, że wpłacono 5 skojców i 18 denarów (24 skojce dawały równowartość 1 grzywny, 24 denary dawały równowartość 1 skojca), zaś na końcu wymieniono „Summa: XI scot. cum dim.”, co oznacza łączny pobór świętopietrza wynoszący 11 skojców. Świętopietrze pobierano od każdej osoby dorosłej i od dziecka po komunii, rocznie 1 denara, ale zamiast denara można było zapłacić miarę owsa. W „Monumenta Poloniae Vaticana” Nasiechowice są zapisane, jako Nasancowicz i nazwa ta jest wyjaśniona w Indeksie następująco: „Nasiechowice, Nasancowicz, Nassancovicz, Nassancowicz, villa dist. Miechów”. Wyjaśnienie to jednoznacznie określa Nasiechowice, jako wieś w dystrykcie (powiecie) Miechów. Nasiechowice są wymienione w „Monumenta” jeszcze w pięciu innych miejscach, na stronach: 146, 307, 373, 385, 396. W 1328 roku parafia Nasiechowice zmieniła przynależność i została włączona do dekanatu Wrocimowice.

Oto fragment tabeli opłat świętopietrza z lat 1328 - 1374 z książki Tadeusza Gromnickiego (1851-1939) „Świętopietrze w Polsce”: 


Z powyższej tabeli wynika, że parafia Nasiechowice płaciła stolicy apostolskiej 5 - 7 skojców rocznie, czyli 144 denarów. Łączny pobór świętopietrza był zapewne większy, ale nie cała kwota była przekazywana stolicy apostolskiej, część zebranej kwoty była wykorzystywana na potrzeby dekanatu i diecezji. Przyjmując, że pobór wynosił około 200 denarów, można oszacować liczbę osób dorosłych i dzieci po komunii na 200 osób, co wraz z młodszymi dziećmi daje liczbę około 300-400 osób w całej parafii. Przyjmując, że przeciętna rodzina składała się z 5-6 osób, otrzymujemy liczbę 60-80 rodzin (domów) łącznie we wsiach:  Nasiechowice, Dziewięcioły, Pajałowice i Zarogów.

 

Istnieje inny stary dokument z 1372 roku, dotyczący Nasiechowic. Oto pełna treść tego dokumentu w XIX wiecznym wydaniu:

 


Oryginalny dokument był spisany w 1372 roku w Nasiechowicach i znajduje się w krakowskich księgach konsystorskich. Dokument ten to oblata, czyli zobowiązanie do uposażenia ołtarza i ustanowienia altarii św. Jakuba w kościele pod wezwaniem św. Wita w Nasiechowicach. W dokumencie wieś Nasiechowice jest zapisana jako Naszyechowycz. Powyższa kopia pochodzi z Kodeksu Małopolskiego, t. III, st. 257-259, wydanego w 1887 roku. W tytule dokumentu i w komentarzach w języku polskim redaktor dr Franciszek Piekosiński podaje nazwę wsi jako Nasieciechowice. Do ufundowania ołtarza św. Jakuba zobowiązują się: Clemens, koniuszy króla Ludwika Węgierskiego, Sbigneus, kanonik sandomierski (późniejszy archidiakon krakowski)  i Predwogius (Przedwój), pleban z Prandocina. Są oni określeni jako „fraters germani” (germanus – bracia, krewni, kuzyni). Jest jeszcze drugie, ważne określenie tych osób: „heredes et patroni ecclesie in Naszyechovycz” Określenie to oznacza dziedziców i patronów kościoła w Nasiechowicach. Według Mosingiewicza, Klemens, Zbigniew i Przedwój byli braćmi, synami Bogusza, herbu Gryf. W innych dokumentach, np. u Pekosińskiego, Klemens występuje jako Klimunt.

 

Ufundowanie ołtarza św. Jakuba miało zapewne związek ze znanym od XI wieku, szlakiem pielgrzymkowym św. Jakuba z Sandomierza do Krakowa i dalej do grobu św. Jakuba Apostoła w Santiago de Compostela w Hiszpanii. Pielgrzymi odwiedzali po drodze kościoły i ołtarze pod wezwaniem św. Jakuba, których na ziemi krakowsko – sandomierskiej było wówczas dziewięć: Sandomierz, Kotuszów, Szczaworyż, Probałowice, Opatowiec, Pałecznica, Nasiechowice, Niegardów, Więcławice, Kraków.

Innym dokumentem, opisującym pewne wydarzenie z roku 1381 i wymieniającym Nasiechowice, są „Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego” Jana Długosza (1415-1480). Oto oryginalny tekst odnoszący się do tego wydarzenia:


W dokumencie wymieniony jest Jan z Nasiechowic, zapisany jako Joannes de Naschachouice i określony jako archidiakon i kanclerz krakowski, który wraz z Dobiesławem z Kurozwęk i Sędziwojem z Szubina zostali wysłani przez króla Ludwika do Kruszwicy, Trzemeszna, Gniezna, Poznania i Kalisza w celu przeprowadzenia sądów pomiędzy zwaśnioną szlachtą, toczącą spory o różne własności ziemskie. Z dokumentu wynika, że
niestety, mistrz Jan z Nasiechowic i dwaj pozostali namiestnicy nie wypełnili polecenia króla i sądy nie zostały przeprowadzone. Jest i drugie „niestety” – mistrz Jan z Nasiechowic, chociaż pełnił niezwykle ważną funkcję kanclerza krakowskiego, nigdzie wcześniej ani później w dokumentach źródłowych nie występuje. W omawianym roku 1381 kanclerzem krakowskim był rzeczywiście Jan, ale pochodził on z Radliczyc k/Kalisza, a nie z Nasiechowic. Mistrz Długosz pomylił się i Nasiechowice nie mogą się szczycić kanclerzem Polski. Ale pomyłka nie była duża i wyjaśnienie tej sprawy znajdujemy w „Katalogu prałatów i biskupów”, gdzie jest napisane, że wysłannikiem króla Ludwika do Wielkopolski nie był Jan z Nasiechowic, tylko Zbigniew Nasiechowski, archidiakon krakowski – patrz poniższa, pierwsza notatka.


W drugiej z powyższych notatek, również dotyczącą Zbigniewa Nasiechowskiego, pojawia się nazwisko Tarnowskiego, którego jeden z potomków, ponad 200 lat później, odegrał bardzo ważną rolę w historii Nasiechowic.  

 

3. Nasiechowice w opoce Długosza – XV i XVI w.

 

Nasiechowice z okresu XV – XVI wieku są opisane w kilku większych dokumentach, np. w zapisie z sądu ziemskiego w Krakowie z 1402 roku:

 


Z powyższego dokumentu wynika, że w 1402 roku dziedzicami Nasiechowic byli Klemens i Zbyszko junior. Byli to synowie Klemensa – koniuszego królewskiego i należeli oni oczywiście do szlachty, gdyż są określeni jako „nobiles”.

 

Istnieją również dokumenty, zawierające tylko krótkie wzmianki o Nasiechowicach. W Słowniku Historycznym, pod hasłem „Janikowice”, podane są dwie krótkie informacje związane z Nasiechowicami:

„1403 Zbigniew, syn Bogusza, archidiakon krakowski, Klemens i Urszula dzieci Klemensa oraz Zbigniew, syn Marka, dziedzice Nasiechowic, Rosiejowa i Janikowic, uposażają altarię św. Marii Magdaleny w kościele parafialnym w Nasiechowicach, w którym mają prawo patronatu, nadają mu m.in. wszystkie części swego dziedzictwa w Janikowicach.”

 „1410 Paszek [Mleczko] z Nasiechowic, poręczając za swą żonę Małgorzatę, zastawia za 20 grzywien Jakuszowi z Piotrowic w parafii Nasiechowice, wszystkie części swego dziedzictwa w Janikowicach”.

 

Również ciekawa jest wzmianka o chłopie (kmieciu) Wojtaszku z 1418 roku zawarta w tym samym Słowniku pod hasłem Bielowo: „Klemens z Nasiechowic daje synowi Janowi całą swoją część w Nasiechowicach z wyjątkiem kmiecia Wojtaszka i gaju zwanego Bielowo”.  Jest to najstarsza notatka o chłopie z Nasiechowic. Czy potomkowie kmiecia Wojtaszka, to późniejsi mieszkańcy o nazwisku Wojtas?  Czy mieszkańcy Nasiechowic o nazwisku Bielawski, wywodzą swe nazwisko od gaju Bielowo, leżącego w południowej części Nasiechowic i zwanego dzisiaj lasem Bielów?

 

Do XV wieku majątek Nasiechowskich nie był dzielony podczas dziedziczenia, ale od 1405 roku, wskutek przedwczesnej śmierci Zbigniewa juniora (syna Klemensa) i pozostawionych przez niego długów, nastąpiły liczne podziały dóbr Nasiechowskich i około 1434 roku Ród Gryfów utracił Nasiechowice. W połowie XV wieku właścicielem przysiółku Miechowice (przysiółek ten był czasami zaliczany do Nasiechowic, a czasami do Dziewięciołów), był Stogniew z żoną Ulianą.

 

W poprzednim rozdziale przytoczyliśmy wydarzenie z 1381 roku opisane przez Jana Długosza (1415 – 1480), ale wydarzenie to działo się przed jego urodzeniem. Natomiast za życia Długosza szlachta, kościoły i klasztory miały już swój pokaźny stan posiadania, który Długosz opisał w dziele Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.


Fresk z 1460 roku w Domu Długosza w Wiślicy, przedstawiający Jana Długosza.

 

W tomie II Liber beneficiorum, na stronach 81 – 83 Długosz opisuje Nasiechowice, Miechowice, Dziewięcioły, Połajowice i Zarogów z parafii Nasiechowice. Oto tekst Jana Długosza w późniejszym, drukowanym opracowaniu.

 

 

Oto fragment powyższego teksu dotyczący Nasiechowic oraz jego tłumaczenie:

NASSANCHOWYCZE

Villa, habens parochialem ecclesiam muratam in se, Sancto Vito

martyri dicatam, cuius proprietas ad Nicolaum de armis

Janyna, Stanislaum Slupowsky de armis Lelywa, et Jacobum de armis Oxa,

in qua sunt viginti duo lanei cmethonales; item taberna una plebani,

solvens pro censu unam marcam; item hortulani ibi non sunt, quibus solvitur

et conducitur decima munipularis et canapalis pro ecclesia et

plebano ibidem in Naszyanchowycze, et valor eius aestimatur ad quindecim

marcas; item praedia tria militaria, et de omnibus etiam

decimatur ecclesiae ibidem in Naszanchowycze; item habet ibi ecclesia proprios

agros et prata pro suo usu, praedio et necessitate.

 

NASIECHOWICE

Wieś, ma parafialny kościół murowany, Świętemu Witowi

męczennikowi poświęcony, którego patronami są Mikołaj herbu

Janina, Stanisław Słupowski herbu Leliwa, i Jakub herbu Oxa, w

której są dwadzieścia dwa łany kmiece; karczma jedna plebana,

płacąca mu jedną grzywnę; zagrodników tam nie ma, wszyscy płacą

i odprowadzają dziesięcinę snopową i konopną dla kościoła i

plebana w Nasiechowicach,  jej wartość szacowana na piętnaście

grzywien; gospodarstwa trzy rycerskie, i z wszystkiego również

dziesięcina dla kościoła w Nasiechowicach; ma tam kościół własne

pola i łąki do własnego użytku, gospodarstwo i wyposażenie.

 

 

Na poniższej mapce przedstawiono położenie parafii Nasiechowic oraz poszczególnych wsi:

 


Powyższa mapa Województwa Krakowskiego została opracowana w 2008 roku przez Instytut Historii PAN. Autorzy artykuły wyróżnili kolorem brązowym granice parafii Nasiechowice oraz granice poszczególnych wsi: Nasiechowic z Miechowicami, Dziewięcioł, Połajowic z Piotrowicami oraz Zarogowa. Parafia w tamtych czasach należała do powiatu proszowickiego.

 

W Nasiechowicach za czasów Długosza, czyli około 1440 roku, było 22 kmieci (łac. cmethones) i nie było zagrodników (hortulanis). Większość kmieci miała po łanie ziemi (17 ha), ale niektórzy mieli półłany, czyli około 8 hektarów. Łącznie kmiecie mieli około 250 – 300 hektarów ziemi uprawnej. Były też trzy gospodarstwa (folwarki) rycerskie (proadia militaria), których właścicielami byli wymienieni wyżej rycerze: Mikołaj, Stanisław i Jakub. Każdy z tych folwarków miał około 70 ha ziemi uprawnej, zatem łącznie w Nasiechowicach było około 450 - 500 hektarów ziemi ornej. Były również duże obszary łąk oraz różnego rodzaju nieużytki i tereny podmokłe. Wokół gruntów ornych i łąk w Nasiechowicach rozciągały się wielkie lasy.

 

W Miechowicach za czasów Długosza było 6 kmieci i jedno gospodarstwo rycerskie, nie było zagrodników. W Dziewięciołach było 13 kmieci i dwóch zagrodników, zaś w Połajowicach 8 kmieci i 6 zagrodników. Dla Zarogowa Długosz podaje, że są tam kmiecie i zagrodnicy, ale nie podaje ich liczby, więc można przyjąć, że było 10 kmieci mających 10 łanów i kilku zagrodników, były też dwa gospodarstwa rycerskie. Zatem w całej parafii Nasiechowice było około 60 kmieci. Przyjmując, że w każdej rodzinie kmiecej żyło 6 osób, otrzymujemy łączną liczbę osób w tych rodzinach wynoszącą 360 osób. Dodając do tej liczby osoby z rodzin zagrodników, karczmarzy, młynarzy oraz z rodów rycerskich, a także osoby duchowne i ich służbę, otrzymujemy łączną liczbę mieszkańców parafii Nasiechowice wynoszącą około 500 osób.  

 

Dwa ostatnie akapity dokumentu Długosza opisują altarię Marii Magdaleny i altarię św. Jakuba. Altaria św. Jakuba była uposażona nie tylko poprzez dziesięcinę z pobliskich Janikowic, ale również przez dziesięcinę z dalekiego Kobierzyna i Borku (Fałeckiego) w Krakowie.

W dokumencie nazwa wsi Nasiechowice jest użyta w 7 różnych formach: Naszyechowicze, Naszyanchowycze, Naszanchowycze, Nassanchowycze, Nasszanchowycze, Naszyachowice, Naszechowycze. Ta wielość form była spowodowana zapewne niedokładnością ówczesnych skrybów lub późniejszych drukarzy, trudno bowiem przypuszczać, aby Długosz używał w rękopisie tak wielu form dla jednej miejscowości.

 

Ziemię uprawną orano za pomocą prostego radła lub pługa, tzw. nurka, ciągnionego przez jednego woła lub jednego konia, ale taka orka była mało wydajna. W użyciu były też większe pługi na kołach, dające szerszą i głębszą skibę, ale wymagały one siły pociągowej pary wołów lub pary koni. Każdy kmieć miał zazwyczaj jednego wołu lub jednego konia (utrzymanie dwóch zwierząt pociągowych przez zimę wymagało zbyt dużo paszy), aby więc używać większych pługów stosowano tzw. sprzężaj, tzn. dobierało się po dwóch kmieci i sprzęgali w pary swoje zwierzęta pociągowe. Taki sposób dał istotny postęp w rozwoju rolnictwa w Polsce. Sprzężaj przetrwał w Polsce do połowy XX wieku.

Zapotrzebowanie na ziemię orną w Nasiechowicach było duże i kolejni dziedzice sprowadzali osadników, którzy przekształcali nieużytki i tereny leśne w ziemię uprawną, a w zamian otrzymywali wieloletnie ulgi w powinnościach.
Oto drzeworyty z XVI w. Piotra Crescentyna w publikacji O pomnożeniu i rozkrzewieniu wszelakich pożytkow, przedstawiające orkę i karczowanie lasu, gdzieś w podkrakowskiej wsi, przypominającej nasiechowickie pagórki.

  

W XV wieku chłopi nasiechowscy na dobre zaczęli tracić wolność i następowało przypisywanie ich do ziemi. Gdy dziedzic sprzedawał wieś, to wraz z nią chłopi przechodzili pod władzę nowego pana. Jeśli im się to nie podobało, nie mogli opuścić wsi, gdyż szlachta miała przywilej ograniczający wychodźctwo chłopów do jednej rodziny rocznie. Zdarzały się przypadki zbiegostwa chłopów do miast, ale i w tej dziedzinie szlachta miała przywilej nakazujący ścigania zbiegów. Kmiecie byli też wraz z ziemią przekazywani w posagach ślubnych, podziałach spadkowych, darowiznach i zastawach dłużnych. Sytuacja stała się jeszcze gorsza po formalnym zatwierdzeniu obowiązku pańszczyzny przez sejm, a jej wysokość zaczęła rosnąć od jednego dnia nawet do 4 dni w tygodniu. Taka sytuacja nosiła znamiona niewolnictwa. Sprzyjał temu system sądowniczy, gdyż dziedzic był sędzią dla swoich poddanych, czyli był często sędzią we własnych sprawach. Nie było to może całkowite niewolnictwo, bowiem nie handlowano chłopami bezpośrednio na targach, ale jeśli dziedzic tracił jakiegoś chłopa, np. wskutek bójki czy innego zabójstwa, to kara pieniężna, jaką płacił sprawca, była w 50% przekazywana rodzinie zmarłego i w 50% dziedzicowi. Można więc powiedzieć, że chłop był w 50% niewolnikiem pana.  

 

W 1489 roku dziedzicem Nasiechowic był Andrzej Starza (1460-1535) z Morska, herbu Topór (wg. „Genealogii” Minakowskiego). W Słowniku historycznym jest on wymieniony jako Andrzej Morski. Ten sam Słownik podaje informację: „1502 Piotr z Morska zamienia z Mikołajem z Marchocic i Miechowic całą wieś Morsko z dopłatą 400 florenów za wieś Nasiechowice (GK 28 s. 592-3).”

 

W 1528 roku dziedzicem Nasiechowic był Mikołaj i jest on wymieniany w dokumentach, jako przedstawiciel rodu Nasiechowskich. Nazwisko Nasiechowski pojawia się również w innych rodach herbowych, np. Andrzej Nasiechowski herbu Janina był w 1570 roku porucznikiem roty Pileckiego, starosty horodelskiego.

 

W 1552 roku wieś królewską Dziewięcioły w parafii Nasiechowice, otrzymał od króla Zygmunta Augusta, Mikołaj Rej herbu Oksza (1505-1569), „ojciec literatury polskiej”, słynący z powiedzenia „Polacy nie gęsi i swój język mają”. Oto fragment biografii Mikołaja Reja z książki Andrzeja Trzecieskiego „Żywot i sprawy Mikołaja Reja”:

 

A z Polski też, jako żyw, za żadną granicę nie wyjechał, chyba w Księstwie Litewskim bywał, i to barzo mało. Potym się parał około króla, onego sławnego Zygmunta Augusta, który mu też był iście miłościwym panem i dał mu był jurgielt na chełmskim mycie, i wieś mu był dał, która była dziedziczna Mikołaja Odnowskiego, jedno iż była miała przypaść na króla iure donatorio, którą zwano Dziwiąciele. A ten to Mikołaj Odnowski był mu bratem bliskim i dał mu był swe prawo jeszcze za żywota swego, a był kasztelanem przemyskim i starostą lwowskim.

Potym tu, w krakowskiej ziemi, nad Nidą, założył był miasto przy Nagłowicach, przezwiskiem herbu swego Okszą, i niemało był imienia tam potym przykupił. Potym mu był dał Paweł Bystram, brat jego bliski, bezpłodnym będąc, dwie wsi w lubelskiej ziemi: Popkowice i Skórczyce, i spuścił mu je był jeszcze za żywota swego.

 

Wcześniej, w 1541 roku, Rej przeszedł na kalwinizm i w swoich dworach i majątkach zakładał zbory i szkoły kalwinistyczne. Według Słownika Historycznego, Rej posiadał w Dziewięciołach 9 kmieci osiadłych na półłankach, którzy zamiast odrabiania pańszczyzny płacą mu czynsz po 1 grzywnie oraz za kapłony i jaja po 11 groszy, a także dają 5 korcy owsa. Ma również 5 chałupników płacących po 1 grzywnie, karczmę płacąca 2 grzywny oraz 2 zagrodników, którzy nie płacą czynszu, gdyż pracują u niego we dworze. W dobrach Reja był również folwark, na którym uprawia się pszenicę, żyto, jęczmień, owies, groch, taterkę, proso, len, konopie i siano, zaś w oborach jest bydło i drób. Był tam również staw z 10 kopami karpi i 2 sadzawki na tarliska, w lesie 15 barci pszczelich dających 1 grzywnę czynszu; chmielnik na 40 korcy oraz browar płacący 19 grzywien czynszu. W odniesieniu do tego browaru, Słownik podaje dziwną informację: „Przez warzenie piwa lasy są bardzo zniszczone, zwłaszcza sosnowe”.

Mikołaj Rej i jego zastępcy od spraw finansowych, prowadzili różne transakcje z okoliczną szlachtą, m.in. z dziedzicem Nasiechowic, Andrzejem Nasiechowskim. Oto fragment tabeli wierzytelności z książki „Mikołaj Rej – w pięćsetną rocznicę urodzin”:

 
W tabeli wierzytelności nie podano, jaki dług miał u Mikołaja Reja Andrzej Nasiechowski, ale musiał on być znaczny, jeśli zastawiono za niego całą wieś Nasiechowice.

 

Mikołaj Rej w utworze „Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem, a Plebanem” przedstawia ówczesną sytuację społeczną, obyczajową i polityczną w Polsce. Stan chłopski reprezentuje osoba wójta, który dobitnie, ale i gorzko podsumowuje konflikt pomiędzy duchowieństwem i szlachtą:

Ksiądz pana wini, pan księdza,

A nam prostym zewsząd nędza.

Można przypuszczać, że życie w Dziewięciołach i w całej parafii Nasiechowice, były zbliżone do opisów zawartych w tym utworze.        

 

W 1581 roku przeprowadzono w Polsce pobór powszechny, tzn. w całym kraju pobrano specjalny podatek na potrzeby obronności kraju. Oto wykaz z księgi podatkowej Małopolski, dotyczący parafii (fary) Nasiechowice:

 


W 1581 roku w
łaścicielem Nasiechowic był Seczygniowski, ale wieś dzierżawił Montelupi (ten.- tenutarius - dzierżawca). Podatek pobrano od 5 kmieci, 4 zagrodników bez roli, 2 komorników z bydłem, 7 komorników bez bydła i z karczmy.
Właścicielem Dziewięciołów był Marcin Mazowiecki. Właścicielem Miechowic był Montelupi, ale dzierżawcą p. Radomski. Właścicielem Zarogowa, Piotrowic i Połajowic był p. Staszkowski.

 

Oto fragment mapy przedstawiający rozmieszczenie własności ziemskiej w powiatach proszowickim i ksiąskim pod koniec XVI wieku:

 


Powyższa mapka pochodzi z Atlasu Historycznego Polski, opracowanego przez Instytut Historii PAN w 2008 roku. Wynika z niej, że Nasiechowice z przysiółkiem Miechowice należały do hrabiego Stanisława Tarnowskiego (1541-1618),
herbu Leliwa, wojewody sandomierskiego. Hrabia Tarnowski posiadał również wiele innych wsi w powiecie proszowskim. Zarogów, Piotrowice, Pojałowice i Dziewięciele należały do średniej i drobnej szlachty.

 

W drugiej połowie XVI wieku w Nasiechowicach istniał zbór (gmina) innowiercza. Oto odpowiedni fragment mapy z Atlasu Historycznego:

 


Zbór (gmina) innowiercza w Nasiechowicach był to prawdopodobnie zbór kalwiński, mający dom modlitwy w przejętym kościele katolickim, albo na dworze dziedzica. Być może zbór należał do większego zboru kalwinów prowadzonego przez Mikołaja Reja.

 

Proboszczami parafii Nasiechowice w XVI wieku i na początku XVII wieku byli:

Ks. Paweł ze Zborowa – 1529 r., był również prebendarzem kościoła parafialnego w Kościelcu,

Ks. Paweł Borowski – do 1580 r.

Ks. Jacobus Szusz 1580 – 1588 r., miał również uposażenie z części wsi Janikowice,

Ks. Mathias Wykrętowicz 1588 – 1600 r., miał również uposażenie z części wsi Janikowice,

Ks. Jacobus Alburneus 1600 – 1603 r.

Ks. Bernard Maciejowski 1603 r.

 

4. Nasiechowice w okresie I Rzeczpospolitej – XVII i XVIII w.

 

W XVII wieku Nasiechowice należały do powiatu Książ Wielki, województwa krakowskiego. Parafia Nasiechowice należała do dekanatu Wrocimowice. Od najdawniejszych czasów, aż do 1620 roku Nasiechowice były wsią szlachecką, należącą do rodów rycerskich (szlacheckich). W 1621 roku właściciel Nasiechowic, rotmistrz królewski, Joachim Tarnowski (1571-1652), syn Stanisława Tarnowskiego, wyjeżdżając do Inflant w celu objęcia funkcji wojewody parnawskiego, podarował (sprzedał?) wieś Akademii Krakowskiej. Nie są znane okoliczności tej transakcji, prawdopodobnie Akademia kupiła Nasiechowice. Wiadomo na pewno, że 7000 złp zainwestował w 1621 roku w dobrach nasiechowskich Bartłomiej Nowodworski. Kwota ta stanowiła tzw. wyderkaff (renta wykupna), co oznaczało, że Akademia, będąc właścicielem Nasiechowic, wydzierżawiała wieś i z uzyskanych dochodów wypłacała fundacji Nowodworskiego około 6% zainwestowanej kwoty i te pieniądze były wykorzystywane na prowadzenie szkół Nowodworskiego oraz na druk książek. Akademia Krakowska była wówczas instytucją kościelną i duchowną, rektorem w latach 1620 -1621 był Jakub z Turobina, z ramienia Stolicy Apostolskiej nadzór nad Akademią sprawował biskup krakowski, jako kanclerz. Od tej pory proboszczami parafii Nasiechowice byli kanonicy krakowscy, doktorowie i profesorowie teologii i filozofii Akademii Krakowskiej, m.in.:

1608 r. - Ks. Paweł Zapartowicz, doctor nauk wyzwolonych, professor Uniwersytetu Krakowskiego,

1665 r. - Ks. Szymon Stanisław Makowski, rektor Akademii Krakowskiej w latach 1668 – 1682,

1715 r. - Ks. Bazyli Płaszczewski, doctor teologii, profesor i rektor Uniwersytetu Krakowskiego w latach 1719-1721,

1719 r. - Ks. Franciszek Materski, doctor teologii,

1740 r. - Ks. Piotr Szymakowski, doctor teologii; sprawił ornaty, kapę, ławki i postawił dzwonnicę; w 1753 roku proboszcz kolegiaty św. Floriana w Krakowie.

1762 r. - Ks. Antoni Wojciechowski, profesor filozofii.

1764-1782 - Ks. Józef de Clos, profesor teologii, kościołowi zapisał 2000 zł, a na inwentarz 360 zł; kanonik kolegiaty św. Floriana w Krakowie.

1783 r. - Ks. Antoni Zołędziowski, teolog, doctor filozofii, hagiograf, profesor i rektor Akademii Krakowskiej w 1769-1771 i 1777-1782.

1791 r. - Ks. M. Nepomucen Prawdzic Trąbski, S.A.K., kanonik kolegiaty św. Anny w Krakowie, profesor Akademii Krakowskie, matematyk.

 

Mogłoby się wydawać, że jeżeli Nasiechowice były własnością Akademii, to powinno nastąpić jakieś „oświecenie” całej parafii, że powstanie tu jakaś parafialna szkoła i że zdolne dzieci chłopskie będą zachęcane i wspomagane finansowo do dalszej nauki w średnich szkołach Nowodworskiego, a później na Akademii Krakowskiej. Nic takiego niestety nie nastąpiło. Proboszczów parafii Nasiechowice, wykładających na Uniwersytecie w Krakowie, zastępowali w obowiązkach parafialnych w Nasiechowicach zakonnicy z klasztorów i to spowodowało, że kościół był zaniedbany, o czym świadczy raport wizytatora ks. Kochowski, kanonika sandomierskiego. Wieś była wydzierżawiana kolejnym arendarzom, zarządcom i administratorom, którzy doprowadzili do tego, że sytuacja ekonomiczna miejscowej ludności nie poprawiała się i podobnie jak we wszystkich innych wsiach, następowało coraz większe obciążenie chłopów pracą pańszczyźnianą (nawet do 4-5 dni w tygodniu) i dziesięcinami, co doprowadziło chłopów do dużej biedy.

 

Na początku XVII wieku wieś Pojałowice była dziedziczną wsią kanonika katedry krakowskiej, Andrzeja Łukomskiego. W roku 1635 przekazał on ją na rzecz kapituły krakowskiej, którą zobowiązał do wpłacania większości dochodu ze wsi na fundusz "skrzynki św. Mikołaja”. Fundusz ten wspomagał ubogie dziewczęta wychodzące za mąż lub idące do klasztoru, wypłacając im od 60 do 300 złotych polskich posagu. Zapis przekazania Pojałowic został zatwierdzony w 1636 roku przez biskupa krakowskiego, Jakuba Zadzika (1582-1642).

 

W 1629 roku przeprowadzono w Polsce kolejny pobór. Oto rejestr pobranych podatków z parafii Nasiechowice:

 


Powyższy rejestr podatkowy zawiera wiele ważnych informacji. Przede wszystkim potwierdza się fakt, że Nasiechowice z Miechowicami należą do Akademii Krakowskiej. Z Nasiechowic podatek oddał Jan Rogalicz. Prawdopodobnie był on administratorem i zbierał podatek od pięciu i pół łanów kmiecych, jednego łanu ziemiańskiego oraz od 5 zagrodników bez roli i 7 komorników bez bydła. Z Miechowic również podatek oddał Rogalicz, od jednego i pół łanu oraz od dwóch zagrodników bez roli. Właścicielem Zarogowa i Piotrkowic był Jan Staszkowski, a podatek oddał Woyciech Zarogowa, od 3 łanów kmiecych, 5 zagrodników bez roli oraz od 3 komorników bez bydła. Właścicielem Połajowic był Andrzej Łukomski, a podatek oddał Jan Pietrzyk, od trzech i pół łanów kmiecych, od 1 rzemieślnika (prawdopodobnie był to kowal), od jednego koła dorocznego (młyna), od 8 zagrodników bez roli, od 3 komorników z bydłem i od 7 komorników bez bydła. Właścicielem Dziewięcieli, które w tym czasie należały do parafii Racławice, był Albert Kącki, a podatek oddał Stanisław Powęski, od cztery i trzy czwate łanów kmiecych, od 6 zagrodników na czynszu, od 2 rzemieślników, od 3 zagrodników z rolą i 1 bez roli oraz od 6 komorników bez bydła.

 

Jako ciekawostkę należy odnotować fakt, że pobory ze wsi Rdzawa, powiat Bochnia, od czterech kmieci, oddał Jan Nasiechowski, oto odpowiedni fragment rejestru:


Z tej krótkiej informacji wynika, że w XVII wieku Nasiechowscy mieszkali nie tylko w powiecie miechowskim, ale również w odległym o 60 km powiecie bocheńskim.

 

Kościół w Nasiechowicach wybudowany w XIV wieku na miejscu wcześniejszego, drewnianego kościoła; remontowany i rozbudowywany w 1810 r., 1885 r. i 1975 r.


Dzwonnica przy kościele w Nasiechowicach

z 1740r.


Kaplica w Pojałowicach z 1763 r., przebudowana w 1883 r. i wyremontowana w 2008r.

 

W połowie XVII wieku w kościołach w Polsce rozpoczęto spisywanie metryk chrztów i ślubów. Obowiązek taki wprowadził w 1607 roku synod piotrkowski. Nie wiadomo, od którego roku w Nasiechowicach rozpoczęto prowadzenie ksiąg metrykalnych, w każdym razie księgi z XVII wieku i z ponad połowy XVIII wieku nie zachowały się. W Archiwum Diecezjalnym w Kielcach znajdują się księgi z Nasiechowic dopiero od 1773 roku. Należy pamiętać, że w niektórych wykazach ksiąg metrykalnych, Nasiechowice są pisane jako Naściechowice.

W najstarszej księdze urodzeń z 1773 roku zachowały się trzy luźne kartki z zapiskami księży z lat 1739 – 1772, sporządzone w języku polskim z domieszką słów łacińskich.

 

Oto treść tych zapisków odczytana przez autorów artykułu (nie wszystkie słowa zostały odczytane, ale jeśli ktoś zechciałby spojrzeć na oryginały tych zapisków i uzupełnić brakujące słowa, to bylibyśmy wdzięczni za ich przesłanie na podany w nagłówku adres e-mail).

1.      Wielmożny Imć Pan Michał Kempski oddał kilim czerkany stary na gradus [stopień] przed Wielki Ołtarz.

2.      Rok 1739. Po zmarłej Urszuli Jackowej z Dziewięciel oddali pięć nitek koralików drobnych na obraz Najświętszej Panny.

3.      Po zmarłej Katarzynie córce Miguliny gospodarza plebańskiego dali ręczniczek karmazynem na końcach szyty i obrus na ołtarz mały.

4.      Po zmarłej Dorocie Łuczynej z podkościoła oddali „juwalniczek” dokoła szyty czarnym jedwabiem.

5.      W. Imć X. M. Piotr Szymakowski kanonik S. Floriana obraz S. Jana Kantego z ołtarza N. Panny i tenże ołtarz odnowić i odzłocić … .

6.      Ołtarz S. M. Magdaleny pomieniony W. Imć Prałat i Pleban nasiechowski odzłocić i odmalować kazał … .

7.      Po zmarłej Mariannie Kacicy z Dziewięciel oddali dwa obrusy drelichowe … po cztery … .

8.      Rok 1740. Pobożna Magdalena Kłycińska oddała bawełnicę [chustę] płócienną na jednym brzegu szyta karmazynem na drugim brzegu szyta szwem żółtym.

9.      Monstrancja nowo wyzłocona i wychędożona [wyczyszczona] i puzdro nowe skórą czarną obite kosztem Wielmożnego Imć Xiędza M. Piotra Szymakowskiego kanonika S. Floriana Prałata tutejszego kościoła.

10.  Oddane dwa relikwiarze wielkie w ramach za szkłem od Wielmożnego Imci na ołtarz Wielki w których partykuł [okruch] kości S. Pańskich jest.

11.  Po zmarłej W. Imci Teresie Kempskiej dzierżawiącej dobra Nasiechowic oddano dwa ornaty i kapę jednejże materii „partirowy” welum dwoje … … około tych ornatów i kapy pasamon [wstęga] złoty sychowy i wokoło pal i burs pasamon takiż.

12.  Przy tym „apparacie” oddano obrus drelichowy stołowy wielki stary już łatany dobrze pocerowany.

13.  … Pani Bogusławskiej oddano do kościoła sztuczkę jedną złotą … okrągłą wysadzaną kamyczkami czerwonymi … w środku mniejszą sztuczkę niecałą z kamyczkami.

14.  Jej Mość Pani Bogusławska oddała sukienkę lamową srebrną koronkami w koło obszytą na puszkę Venerabilis [czcigodnych].

15.  Ewa Kicina z Dziewięciel oddała bawełnicę z czarnym i czerwonym szyciem do kościoła … płótna prostego.

16.  – 19. W latach 1766 – 1769 nic nie oddano.

20.  Rok 1770. Oddały trzy „purificatoria” hojne panny z Zarogowa „seniente”.

21.  Rok 1771 …

22.  Rok 1772. Oddano rańtuch [chusta na głowę i plecy] przechodzony gruby jeden ale obrocony [przeznaczony] jest na poprawę komży ale … … jest oddany.

 

Powyższe zapiski to doskonałe źródło informacji o ówczesnym stanie majątkowym szlachty, duchowieństwa i miejscowej ludności. Darowizny szlachty i duchowieństwa były cenne i zasługują na uznanie, natomiast chłopi nie posiadali cennych rzeczy i nie mieli czego oddawać do kościoła, więc zazwyczaj oddawali stare i używane tkaniny.

Oto opis ubioru chłopskiego według Jędrzeja Kitowicza oraz rysunek Jana Matejki przedstawiający chłopów w XVIII wieku:

 

 

W wyniku przeprowadzonej przez autorów, indeksacji ksiąg metrykalnych parafii Nasiechowice, powstały spisy nazwisk zawierające:

·         3868 urodzonych w latach 1773 – 1797 i 1810 - 1871,

·         2545 zmarłych w latach 1798 – 1869,

·         929 zaślubionych w latach 1774 – 1797 i 1810 – 1875.

Indeksy te są dostępne na stronie http://geneteka.genealodzy.pl/, zaś skany metryk na stronie http://metryki.genbaza.pl/.

Wyniki drugiej serii indeksacji, obejmującej księgi metrykalne z lat 1872 – 1909 opisane są w dalszej części.

Oto najstarsze metryki urodzenia, ślubu i zgonu z parafii Nasiechowice:

 

 
Najstarszą metryką urodzenia jest akt chrztu bliźniąt Marianny i Jadwigi, córek administratora Nasiechowic i Dziewięciołów, Michała Podleskiego i jego żony Teresy z domu Witaszewskiej z roku 1773.

 

 
Najstarszą metryką zawarcia związku małżeńskiego jest akt ślubu Gaspara Dylki i Katarzyny Jakubas z 1774 roku.

 


Najstarszą metryką zgonu jest akt zgonu Jana Wojciecha Dyla z 1798 roku.
Należy zwrócić uwagę na to, że na każdej z najstarszych metryk urodzenia, ślubów i zgonów, są późniejsze dopiski: Księga 2 Urodzonych, Księga II Zaślubionych i Księga II. Zapiski te świadczą o tym, że są to drugie księgi metrykalne, a zatem wcześniej były pierwsze księgi urodzonych, zaślubionych i zmarłych. Autorzy podejmą próbę odnalezienia tych pierwszych ksiąg i wówczas znane będą nazwiska mieszkańców Nasiechowic od około 1675 roku.

 

W kościele w Nasiechowicach w 1784 roku, Hugo Kołłątaj, kanonik katedry w Krakowie, późniejszy współtwórca Konstytucji 3 Maja, udzielił ślubu Simplicium Januszowiczowi i Zofii Kownackiej, córce vicepalatyna książęcego Józefa Kownackiego, zamieszkałego w Dziewięcielach. Świadkami na ślubie byli: Joannis Kołłątaj, Rafał Kołłątaj (brat Hugona z Trześni, obecnie Wiśniowa) oraz Antoni Lgocki.

 

   

W tym samym 1784 roku Hugo Kołłątaj był ojcem chrzestnym Remigiusza Kownackiego, syna Józefa Kownackiego

 

W 1786 roku w parafii Nasiechowice mieszkało 951 osób, oto szczegółowa specyfikacja spisowa osób w poszczególnych wsiach:


Według powyższej specyfikacji w Nasiechowicach w 1786 roku żyło 89 dzieci do 7 roku życia, 41 dzieci przystępowało do komunii w wieku 7 lat, zaś pozostali mieszkańcy to 79 mężczyzn i 82 kobiety; łącznie 291 osób. W Pojałowicach mieszkało 250 osób, w Dziewięciołach 173 osoby, w Zarogowie 165 osób plus 7 osób narodowości żydowskiej, zaś w Piotrowicach 72 osoby.

 

Oto fragment mapy Heldensfelda przedstawiający wieś Nasiechowice pod koniec XVIII wieku:

 


Na powyższej mapie widoczny jest dwór z folwarkiem (w zielonym okręgu), kościół z folwarkiem plebańskim (w żółtym okręgu), karczma (w niebieskim okręgu) oraz 40 gospodarstw chłopskich. Oprócz tego są jeszcze 4 duże gospodarstwa na wschód od dworu, które tworzą przysiółek Miechowice. Łącznie w Nasiechowicach było 50 domów mieszkalnych.

 

W 1791 roku, czyli w pamiętnym roku uchwalenia Konstytucji 3 Maja, w całym województwie krakowskim został przeprowadzony spis ludności. W parafii Nasiechowice spisu dokonał pleban nasiechowicki Nepomucen Trąbski, kanonik kolegiaty św. Anny w Krakowie, zasłużony [emeritus] profesor Akademii Krakowskiej. Oto fragment pierwszej strony spisu, a poniżej pełny odpis spisu Nasiechowic z zachowaniem oryginalnej pisowni.

 

 

Lp.

 

Imię

Nazwisko

Wiek

Żona

Dzieci; rodzice, rodzeństwo, służba

1

Pleban

Nepomucen

Trąbski

50

 

służba: Franciszek Zych 24 lat, Jan Jakubas 20, Wawrzyniec Kędziora 13, Franciszek Faterek 11, Zofia Kopcińska 26, Marcyanna Niziołkowna 19, Franciszka Dudzianka 18, Klara Zychowna 14

2

Dziedziczka

Kunegunda

Horwatowa

43

 

służba: Teressa Dziurczanka 17, Salomea Duwniaczka 10

3

Wikary

Jan

Czaputowicz

56

 

służba: Katarzyna Bubina 47, Ewa Piątkowa 19

4

Organista

Mateusz

Saładykowski

40

Barbara 23

dzieci: Maryanna 13, Józef 10, Michał 7, Woyciech 2; służba: Konstancya Duśniakowa 47

5

Kmieć

Stanisław

Rusin

30

Katarzyna 25

służba: Wincenty Pożara 34, Dominik Jakubas 20, Jan Jakubas 9, Piotr Wrona 7

6

Kmieć

Jan

Jakubas

29

Regina 22

dzieci: Magdalena 3, Józef 1; oyciec Jakób 82, matka Katarzyna 70, brat Kazimierz 32, brat Walenty 23, służąca Agnieszka Gałdzianka 28

7

Kmieć

Tomasz

Włosek

47

Margorzata 39

dzieci: Franciszka 23, Antoni 18, Magdalena 15, Maryanna 10, Paweł 5, Karol 1; służba: Łukasz Wrona 34

8

Kmieć

Karol

Wojtas

32

Jadwiga 22

dzieci: Margorzata 4, Marcyanna 2; służba: Kazimierz Suwała 24, Kasper Bąk 21, Norbert Wrona 19, Anna Jakubasowna 12

9

Kmieć

Marcin

Rusin

42

Jadwiga 33

dzieci: Magdalena 12, Jakób 9, Julianna 7, Maryanna 3; służba: Grzegorz Włosek 39, Wawrzyniec Cierniak 20, Kazimierz Kwapień 70, Agneszka Kwapień 67

10

Kmieć

Adam

Cieniak

43

Rozalia 35

dzieci: Szczepan 19, Urszula 3; oyciec Jan 51, brat Woytek 12, służba: Zofia Magulanka 23, Agnieszka Dorosowa 16

11

Kmieć

Woyciech

Ryło

40

Zofia 32

dzieci: Justyna 8, Paweł 2; służba: Jan Grucał 19, Tomasz Gałda 16, Ewa Grucałowna 15

12

Karczma

Karol

Gąsiorski

26

Agneszka 22

dzieci: Agneszka 7, Franciszk 5, Józef 3, Gertruda 1; Ignacy Piotrowicz 19 z żoną Zofią 20, Michał Galicki 62, Agneszka Przewdziecka 50 z synem Józefem 15

13

Zagrodnik

Ignacy

Kowal

22

 

siostra Regina 19, brat Tomasz 15, brat Wincenty 10

14

Zagrodnik

Norbert

Burda

47

Łucja 43

dzieci: Maryanna 20, Wawrzyniec 16, Zuzanna 12, Helena 5

15

Zagrodnik

Stanisław

Motuła

42

Magdalena 37

syn Jan 10; służba: Jan Duda 15

16

Zagrodnik

Maci

Wojtas

61

Zofia 70

córka Julianna 17

17

Zagrodnik

Wit

Włosek

45

Ursula 32

dzieci: Teresa 18, Ewa 10

18

Zagrodnik

Dominik

Wrona

46

Zofia 35

dzieci: Agneszka 16, Maryanna 10, Piotr 2

19

Zagrodnik

Stanisław

Cierniak

26

Margorzata 27

dzieci: Jan 4, Zuzanna 2

20

Zagrodnik

Jacek

Krzemień

34

Agneszka 23

córka Maryanna 1; służba: Ewa Hamralka 63, Maryanna Jędruchowna 11

21

Zagrodnik

Stanisław

Włodarczyk

42

Marta 31

dzieci: Tekla 16, Kunegunda 10, Wincenty 7, Gertruda 1

22

Zagrodnik

Kazimierz

Jakubas

48

Agneszka 46

dzieci: Jachym 18, Regina 17, Maryanna 12

23

Zagrodnik

Maci

Jakubas

37

Katarzyna 32

dzieci: Tomasz 10, Maryanna 10, Magdalena 1

24

Zagrodnik

Woyciech

Motuła

48

Margorzata 37

dzieci: Katarzyna 17, Antoni 15, Dominik 8, Jan 7, Felix 1

25

Zagrodnik

Barbara

Włodarczyk

47

 

dzieci: Kazimierz 19, Ewa 16, Józef 10, Maryanna 7, Anastazya 7

26

Zagrodnik

Tomasz

Jakubas

24

Maryanna 25

dzieci: Kunegunda 5, Franciszka 3; wdowa Agneszka Salomonka 50

27

Zagrodnik

Roman

Jakubas

39

Agata 36

dzieci: Marcin 12, Jan 8, Agneszka 6

28

Zagrodnik

Marcin

Kuras

36

Gertruda 30

dzieci: Anna 9, Łukasz 7, Zofia 3, Marcyanna 1, Agneszka 1

29

Zagrodnik

Bartłomi

Sakłak

27

Agneszka 30

córka Katarzyna 5

30

Zagrodnik

Mateusz

Murowany

28

Magdalena 20

dzieci: Karol 3, Woyciech 1; służba: Zofia Jakubasowna 9

31

Zagrodnik

Piotr

Wojtas

48

Franciszka 34

dzieci: Paweł 12, Franciszek 9, Jan 7, Kazimierz 5

32

Zagrodnik

Tomasz

Cierniak

23

Ewa 18

matka Dorota Cierniakowa 56

33

Zagrodnik

Tomasz

Murowany

26

Apolonia 22

córka Marcyanna 2

34

Zagrodnik

Piotr

Kubiński

52

Rozalia 50

dzieci: Jakób 19, Margorzata 15

35

Zagrodnik

Piotr

Swedura

32

Helena

dzieci: Salomea 13, Jakób 10, Paweł 5

36

Zagrodnik

Tomasz

Hebdowski

50

Franciszka 32

dzieci: Wincenty 16, Antoni 14, Katarzyna 14, Maryanna 10, Jakób 7, Woyciech 4

37

Zagrodnik

Kasper

Dyla

43

Katarzyna 39

córka Zofia 4; służba: Piotr Murowany 11

38

Zagrodnik

Kazimierz

Swedura

28

Justyna 27

dzieci: Katarzyna 7, Zofia 5, Maryanna 4, Jan 1

39

Zagrodnik

Bartłomi

Małkiewicz

30

Margorzata 23

dzieci: Andrzey 5, Reyna 1; służba: Piotr Franczyk 20

40

Zagrodnik

Maci

Kubiński

22

Jadwiga 19

córka Teresa 2

41

Zagrodnik

Mikołay

Cierniak

36

Agneszka 32

dzieci: Agneszka 12, Margorzata 7, Jakób 5

42

Zagrodnik

Jadwiga

Jakubasowa

46

 

dzieci: Anastazya 15, Tomasz 6; komornik Jacek Wojtas 36 z żoną Zuzanną 32 i dziećmi: Sebastyan 12, Regina 9, Jan 6, Katarzyna 2

43

Zagrodnik

Jakob

Burda

45

Ursula 36

dzieci: Franciszek 6, Jan 4, Józef 1

44

Chałupnik

Marek

Dąbrowski

26

Helena 21

komornik Szymon Faterek 52 z żoną Elżbietą 50 i synem Janem 9

45

Chałupnik

Jachym

Zych

26

 

matka Agata Zychowna 49, komornik Jan Zaiąc 56 z żoną Gertrudą 34

46

Chałupnik

Łukasz

Jakubas

49

Margorzata 36

córka Maryanna 5

47

Chałupnik

Maci

Bielak

47

Agneszka 38

dzieci: Paweł 8, Katarzyna 6, Zofia 1

48

Chałupnik

Woyciech

Gałda

39

Margorzata 24

syn Piotr 22

49

Chałupnik

Banach

Ryło

51

Agneszka 47

syn Piotr 13

50

Chałupnik

Szymon

Romański

26

 

oyciec Woyciech 60, matka Barbara 50, komornicy: Antoni Latała 70, Maryanna Latalina 60

 

Arkusze spisowe są sporządzone rodzinami i wynika z nich, że w Nasiechowicach było około 50 rodzin. Liczba ta zgadza się z liczbą 50 domów zaznaczonych na mapie. Numery domów wówczas już istniały i w metrykach zgonów od roku 1798 są już podawane. Szkoda, że w arkuszach spisowych nie podano tych numerów, wiedzielibyśmy wówczas, w którym dokładnie miejscu mieszkali nasi przodkowie i odwiedzając te miejsca, moglibyśmy doznać naprawdę głębokich przeżyć obcowania z przeszłością. Wzruszające byłoby stanąć obok jakiegoś starego drzewa i pomyśleć, że zasadził je nasz pra-pradziadek, albo popatrzeć na wycinek krajobrazu i pomyśleć, że codziennie oglądali go nasi pra-praprzodkowie. 

Spis parafii obejmował wszystkie wsie i przysiółki: Nasiechowice (275 mieszkańców, 50 domów, 1 dwór, 1 plebania), Miechowice (15 mieszkańców, 3 domy), Dziewięciele (140 mieszkańców, 24 domy, 1 dwór), Pojałowice (219 mieszkańców, 38 domów, 1 dwór), Wilarz (6 mieszkańców, 1 dom), Zarogów (130 mieszkańców, 19 domów, 1 dwór), Zagaje (15 mieszkańców, 5 domów), Piotrowice (68 mieszkańców, 13 domów). Łącznie w parafii Nasiechowice było 868 mieszkańców, 153 domy, 4 dwory i plebania. Do parafii Nasiechowice należał również przysiółek Osikowiec, który jest wymieniany w metrykach urodzenia, ale mieszkała tam tylko jedna rodzina i prawdopodobnie została spisana razem z Nasiechowicami. Pełny spis całej parafii znajduje się tutaj. Oto fragment mapy województwa Krakowskiego z okresu spisu, z zaznaczoną parafią Nasiechowice:

 


Na powyższej mapie Nasiechowice, Pojałowice, Dziewięciele i Miechowice są oznaczone jako wsie duchowieństwa świeckiego. Słowo „świecki” wywodzi się od słowa „świat” i oznaczał wówczas ogół duchownych, a więc księży, proboszczów, plebanów, kanoników, diakonów i biskupów, ale nie duchownych zakonnych. Nasiechowice, Dziewięciele i Miechowice były własnością Akademii Krakowskiej, uczelni kościelnej i duchownej, której rektorem w latach 1790 - 1797 był Józef Tomasz Szabel. Natomiast Pojałowice były własnością kapituły kanoników krakowskich. Wsie Zarogów, Zagaje i Piotrowice były wsiami szlacheckimi. Czerwona linia na mapie, to granica pomiędzy powiatem Książ Wielki, do którego należały wówczas Nasiechowice, a sąsiednim powiatem Proszowice. Kościół i parafia w Nasiechowicach należały wówczas do dekanatu Miechów. Niebieskimi znakami zaznaczono tzw. warszawski trakt furmański, prowadzący z Krakowa przez Pojałowice i Zarogów do Jędrzejowa, Kielc i dalej do Warszawy.

 

W całej parafii było 29 rodzin kmiecych, 92 rodziny zagrodników, 20 rodzin chałupników i 4 komorników. Porównując wcześniejszą liczbę 60 kmieci z końca XV wieku, z liczbą 29 kmieci pod koniec XVIII wieku, widzimy znaczne zmniejszenie liczby samodzielnych gospodarstw chłopskich. Jest to spadek o 50%, przy jednoczesnym wzroście liczby mieszkańców o 74%. Świadczy to o tym, że sytuacja ekonomiczna chłopów od XVI wieku, czyli przez ponad 250 lat, ciągle się pogarszała, ubywało bogatszych gospodarstw kmiecych, przybywało zaś biednych rodzin zagrodniczych i chałupniczych. Można powiedzieć, że wyzysk ekonomiczny chłopów przez szlachtę i duchowieństwo był jedną z najważniejszych przyczyn upadku Rzeczypospolitej i rozbiorów Polski.

 

Spis ludności Nasiechowic dokładnie odzwierciedla stan osobowy i ustrój społeczny wsi. W pierwszej kolejności spisana jest plebania z proboszczem i jego służbą, łącznie 20 osób. Dalej spisany jest dwór (folwark dworski) z dziedziczką (podstarościną) i jej dwiema służącymi. Taka mała liczba osób we dworze świadczy o tym, że własność szlachecka (dworska) po przekazaniu wsi dla Akademii Krakowskiej, była znikoma i „rozkazanie dworskie” odgrywało małą rolę, jego funkcję przejęło „rozkazanie plebańskie”. Z innych dokumentów wiadomo, że w 1791 roku kościół był w bardzo złym stanie i około 1798 roku ks. Trąbski rozpoczął jego remont.

W dalszej części spisu występuje wikary i jego służba, organista z rodziną i jego służba oraz sześciu kmieci, jeden zagrodnik i dwóch chałupników, wszyscy z rodzinami.

Na drugiej stronie spisu występuje kmieć, karczma, zagrodnicy i chałupnicy, zaś na stronie trzeciej (ostatniej) spisani są sami zagrodnicy i chałupnicy. Na końcu spisu jest notatka następującej treści: Nasiechowice trzyma przez dzierżawę W. Imć Pan Józef Kownacki Miecznik Oświęcimski. Kownacki oprócz Nasiechowic dzierżawił również wieś Dziewięcioły i mieszkał tam we dworze z żoną, dwiema córkami, synem oraz 12 osobami służby i czeladzi. 

Kolejność, w jakiej są spisani kmiecie, karczmarze, zagrodnicy i chałupnicy, prawdopodobnie odzwierciedla położenie domu w stosunku do centrum wsi, czyli kościoła i dworu. Być może jednak ksiądz przyjął jakąś inną kolejność spisywania, np. według „ważności” rodzin w społecznej strukturze wsi.

 

W Nasiechowicach było 7 kmieci (gospodarzy) z rodzinami, którzy uprawiali po 1 łanie ziemi (17 ha) lub po półłanie (8,5 ha). Ziemia nie była własnością kmieci, była to swoista, wieczysta dzierżawa, przechodząca od dawna z ojca na syna, w zamian za którą chłopi odrabiali pańszczyznę lub płacili czynsz dziedzicowi lub plebanowi, a także oddawali dziesięcinę na kościół. Kmiecie oprócz chałupy posiadali budynki gospodarcze oraz zwierzęta i ptactwo domowe, a także narzędzia gospodarcze. Poniższe rysunki Michała E. Andrioliego, przedstawiają zagrodę kmiecą i izbę kuchenną:

 

 

Do pomocy w gospodarstwie kmiecie czasami zatrudniali parobków. W kilku przypadkach służącymi u kmieci były dzieci w wieku 6 i 7 lat.

Karczma w Nasiechowicach była duża, obsługiwały ja trzy rodziny, z karczmy utrzymywało się 11 osób. Należała ona do dóbr kościelnych i karczmarze płacili czynsz plebanowi, który zapewne na kazaniach nawoływał zarówno do zaspokajania potrzeb duchowych w kościele, jak i potrzeb cielesnych we własnej gospodzie. Oto karczma polska z tego okresu w szkicu Orłowskiego:


Karczma w Nasiechowicach znajdowała się przy głównym skrzyżowaniu dróg, w pobliżu dworu i kościoła. Przez środek karczmy prowadził przejazd dla powozów do znajdujących się z tyłu pomieszczeń gospodarczych. Taki kształt karczmy widzimy na mapie Heldensfelda.

 

W Nasiechowicach było 31 zagrodników z rodzinami. Zagrodnicy posiadali chałupy z małymi, przyległymi działkami warzywnymi. Działki te nie wystarczały do utrzymania rodzin, więc wynajmowali się do prac na ziemi plebańskiej, dworskiej lub kmiecej. W komorach u 3 zagrodników mieszkali komornicy z rodzinami.

W Nasiechowicach było również 7 chałupników z rodzinami. Chałupnicy posiadali tylko chałupy bez żadnej ziemi i utrzymywali się z pracy na ziemi plebańskiej, dworskiej lub kmiecej.

Wszyscy chłopi w Nasiechowicach zobowiązani byli, oprócz pańszczyzny i dziesięciny, do tzw. darmoch, czyli darmowych posług na rzecz dworu i plebanii, np. do zwożenia drewna na opał, stróżowania, uprawy ogrodu, koszenia parku, połowu ryb, sypania grobli, udziału w nagonkach na polowaniach oraz do tzw. podwód, czyli do przewożenia wozami osób i towarów plebana i dziedzica.

W Nasiechowicach była również szkoła, ale uczęszczało do niej tylko 3 uczniów: Józef Saładykowski – syn organisty, Franciszek Faterek – syn chałupnika, Jan Motuła – syn zagrodnika.

Liczba mieszkańców Nasiechowic wynosiła 275 osób, w tym 138 mężczyzn i 137 kobiet. W Nasiechowicach były 44 chaty chłopskie, czyli średnio w każdej chacie mieszkało 6 osób.

 

Wśród wszystkich kmieci, zagrodników i chałupników było 40 żonatych oraz trzech kawalerów (młodzianów) oraz dwie wdowy. W tamtych czasach o doborze osób do zawarcia związku małżeńskiego nie decydowali ani rodzice, ani sami młodzi, tylko dwór z plebanem. Stan posiadania młodych nie miał znaczenia, dla dworu i plebana najważniejsze było, aby małżeństwo było pracowite i zdrowe. Dwór i pleban decydowali, którym młodym po ślubie dać chałupę, a którzy będą mieszkali z rodzicami, dla większości młodych małżeństw udzielali pożyczek, a poprzez to jeszcze bardziej uzależniali ich ekonomicznie od siebie. Dwór i pleban sprowadzali również do Nasiechowic osadników, którzy byli na około 10 lat zwolnieni z pańszczyzny lub czynszu i dziesięciny. 

W spisie ludności Nasiechowic z 1791 roku występuje 59 różnych nazwisk. Oto lista tych nazwisk wraz z liczbą rodzin o danym nazwisku i z łączną liczbą osób noszących dane nazwisko:

           

Nazwisko

Liczba rodzin

Liczba osób

Nazwisko

Liczba rodzin

Liczba osób

Nazwisko

Liczba rodzin

Liczba osób

Nazwisko

Liczba rodzin

Liczba osób

Jakubas

7

38

Cieniak

1

6

Grucał

1

2

Grudziński

-

1

Wojtas

3

18

Gąsiorski

1

6

Kwapień

1

2

Hamral

-

1

Cierniak

3

13

Saładykowski

1

6

Latała

1

2

Horwat

-

1

Burda

2

13

Bielak

1

5

Piotrowicz

1

2

Jędruch

-

1

Włodarczyk

2

12

Gałda

1

5

Przewdziecki

1

2

Kędziora

-

1

Włosek

2

12

Faterek

1

4

Zając

1

2

Kopciński

-

1

Swedura

2

11

Kowal

1

4

Bąk

-

1

Magula

-

1

Motuła

2

10

Małkiewicz

1

4

Buba

-

1

Nizioł

-

1

Murowany

2

8

Zych

1

4

Czaputowicz

-

1

Piątek

-

1

Kubiński

2

7

Dyla

1

3

Doros

-

1

Pożera

-

1

Rusin

2

8

Krzemień

1

3

Duśniak

-

1

Salomon

-

1

Ryło

2

7

Romański

1

3

Duwniak

-

1

Suwała

-

1

Hebdowski

1

8

Sakłak

1

3

Dziurka

-

1

Trąbski

-

1

Wrona

1

8

Dąbrowski

1

2

Franczyk

-

1

Wuycik

-

1

Kuras

1

7

Duda

1

2

Galicki

-

1

 

W spisie całej parafii wystąpiły 152 różne nazwiska. Oto lista tych nazwisk wraz z liczbą rodzin o danym nazwisku i z łączną liczbą osób noszących dane nazwisko:


Przy sporządzaniu powyższej tabeli, autorzy przyjęli założenie, że rodzinę stanowią co najmniej dwie osoby. Nazwiskom, reprezentowanym przez 1 osobę, a takich osób było 39, nie przypisano żadnej rodziny, osoby te miały rodziny w innych parafiach i przybyły do parafii Nasiechowice najczęściej na służbę w którymś z 4 dworów lub na służbę na plebanii. Najliczniejszym nazwiskiem w parafii Nasiechowice było nazwisko Jakubas. Nosiło je 47 osób skupionych w 8 rodzinach: 1 rodzina kmieca, 6 rodzin zagrodniczych i 1 rodzina chałupnicza. Również duża liczba osób nosiła nazwiska Wojtas (41 osób, 7 rodzin), Dziurka (32 osoby, 7 rodzin) i Słabczyk (23 osoby, 7 rodzin). Trochę mniej osób miały nazwiska Nowak (22 osoby, 5 rodzin), Maslonka (21 osób, 5 rodzin), Dyla (18 osób, 4 rodziny) i Włosek (18 osób, 4 rodziny). Wszystkie osoby o wymienionych wyżej nazwiskach, tworzyły razem 47 rodzin, na łączną liczbę 184 rodzin w całej parafii. Z tych faktów można wyciągnąć wniosek, że rody nasiechowskie, składające się z dużej liczby rodzin i osób, zamieszkiwały w parafii od dłuższego czasu i zdążyły się zakorzenić. Aby zweryfikować tę hipotezę, należałoby skorzystać z jeszcze starszych metryk, ale takie metryki nie zachowały się. Jednak w istniejących metrykach zgonów z 1790 roku i z lat 1799 – 1835, dla każdej osoby podany jest wiek zgonu, więc jeśli odejmiemy ten wiek od daty zgonu, to otrzymamy rok urodzenia. Podobne obliczenia możemy wykonać dla osób ze spisu 1791 roku, gdzie podane jest liczba lat, jakie miała każda osoba w dniu spisu. Tym sposobem cofniemy się w badaniach do około 1700 roku. Wykonując odpowiednie obliczenia otrzymujemy listę najstarszych osób (powyżej 55 lat) w parafii Nasiechowice, żyjących pod koniec XVIII wieku i urodzonych w latach 1709-1735:  

 


W powyższej tabeli występują nazwiska Jakubas, Wojtas, Dziurka, Słabczyk, Nowak, Maslonka, Dyla i Włosek, zatem mamy potwierdzenie, że rodziny te zamieszkiwały w parafii od początku XVIII wieku i niemal pewne jest, że żyły tu od co najmniej trzech pokoleń, czyli od początku nadawania nazwisk, które rozpoczęło się na początku XVII wieku. Jesteśmy więc o krok od poznania momentu, gdy po raz pierwszy jakiemuś Jakóbowi nadano nazwisko Jakubas, jakiemuś Wojciechowi nazwisko Wojtas, jakiemuś nowemu przybyszowi nazwisko Nowak, itp. Niestety, kroku tego chyba nigdy nie wykonamy, gdyż prawdopodobnie nie zachowały się dokumenty, które by to potwierdzały. Sprawdzono również, że w okolicznych parafiach Miechów, Kalina Wielka, Racławice, Wrocimowice, Zielenice, Prandocin i Sławice nazwiska Jakubas, Wojtas, Dziurka, Słabczyk, Nowak, Maslonka, Dyla i Włosek występowały w tym okresie w znikomych ilościach, więc należy uznać, że wieś Nasiechowice jest kolebką tych rodzin. Oczywiście każdą rodzinę należy badać oddzielnie i nie wyklucza to przypadków, że w innych miejscach w Polsce ukształtowały się takie same nazwiska, ale genetycznie były to całkiem inne rody.

 

Najdawniejszym, znanym z nazwiska i imienia chłopem z Nasiechowic, był Jakób Jakubas, urodzony w 1709 roku, który w 1791 roku miał 82 lata, a jego żona Katarzyna miała wówczas 70 lat. Jakób i Katarzyna są przodkami (w szóstym pokoleniu) autora Eugeniusza. Linia Jakóba, łącznie z najmłodszymi osobami z tej linii, urodzonymi w 2013 roku, jest udokumentowana na przestrzeni 9 pokoleń i obejmuje 305 lat. Jakób i jego syn Jan byli kmieciami, syn Jana, Paweł, był zagrodnikiem, zaś syn Pawła, Andrzej, najpierw był zagrodnikiem, a po uwłaszczeniu 1869 roku został gospodarzem. W 1890 roku rodzina Andrzeja przeprowadziła się do sąsiedniej parafii Kalina Wielka, zaś jego dzieci i wnuki, w tym ojciec Eugeniusza, około 1930 roku, wyemigrowali na Kresy Wschodnie k/Słonima i po syberyjskim zesłaniu w 1940 roku i powrocie do Polski w 1946 roku, zostali osiedleni na Dolnym Śląsku. 

Linia rodzinna drugiego autora, Stanisława, wywodzi się od Kacpra Jakubasa, urodzonego w 1755 roku, karczmarza w sąsiedniej Kalinie Wielkiej, który na początku XIX wieku przeniósł się do Nasiechowic. Prawdopodobnie Kacper był również synem Jakóba i Katarzyny z Nasiechowic, ale nie jest to ostatecznie potwierdzone. Syn Kacpra i następni potomkowie w tej linii byli kmieciami i zagrodnikami, a po uwłaszczeniu gospodarzami. Ojciec Stanisława - też Stanisław, ur. 1917, po przejściu szlaków wojennych II Wojny Światowej przez Afrykę i Włochy (Tobruk, Monte Cassino) znalazł się w Anglii (tam urodził się autor Stanisław) i przez Kanadę i Alaskę powrócił z rodziną do Polski w 1957 roku, do Nasiechowic, aby ostatecznie osiedlić się w Olkuszu.  

 

W Nasiechowicach w 1791 roku żyło tylko 10 osób powyżej 60 roku życia, mieszkali oni u któregoś z dzieci, i co ciekawe, byli oni odnotowani w spisie jako służący. Słowo „służący” nie jest zapewne właściwym dla nich określeniem, ale spisujący ksiądz Trąbski chciał prawdopodobnie podkreślić to, że nie są oni już gospodarzami, lecz są na tzw. wycugu, przekazali gospodarstwo dzieciom, nie pracują w polu, mieszkają przy dzieciach i pomagają (służą) w ich wspólnym domu.

Strukturę wiekową mieszkańców Nasiechowic w 1791 roku przedstawia poniższy wykres.


W 1791 roku w Nasiechowicach żyło prawie 100 dzieci w wieku do 10 lat. Średni wiek wszystkich 275 mieszkańców wynosił 23 lata. Taka niska średnia może być pocieszająca i mogłaby świadczyć o tym, że społeczeństwo Nasiechowic było młode, a zatem prężne i zdrowe, dające gwarancje rozwoju rodzin i wsi. Niestety, z tym zdrowiem nie było najlepiej, ponad 40% urodzonych dzieci nie dożyje 15 roku życia, więc rozwój rodzin i wsi nie mogły być imponujące.

 

Dla porównania z czasami współczesnymi, przedstawiono poniżej wiek mieszkańców Polski w 1998 roku.

 


W 1998 roku w Polsce najwięcej żyło osób w wieku 18 lat (około 3,5 miliona) i w wieku 40 lat (około 3 miliony). Z powyższego wykresu wynika, że współczesne społeczeństwo Polski nie jest tak młode jak w dawnych czasach, średnia wieku wynosi 36 lat, ale zdecydowana większość dzieci dożywa starości i średnia długość życia jest niemal trzykrotnie większa.  

 

W 1791 roku nazwiska mieszkańców Nasiechowic nie były jeszcze w pełni ukształtowane, np. jeden z kmieci jest odnotowany w spisie jako Marcin Rusin, natomiast jego syn Jakób ma wpisane nazwisko Rusinek; zagrodnik Ignacy Kowal mieszkał z braćmi, ale bracia mają wpisane nazwisko Kowalczyk.

 

Większość osób występujących w spisie, na pewno była potomkami dawnych mieszkańców, żyjących w Nasiechowicach w XIII – XIV wieku, którzy nie mieli jeszcze nazwisk i rozróżniano ich poprzez imiona i przezwiska. Od XIII wieku do współczesnych czasów przeżyło w Nasiechowicach około 25 – 30 pokoleń chłopów.

Przez te wszystkie wieki istnienia Nasiechowic, na plebanii, we dworze oraz we wsi i w każdej chałupie chłopskiej, wielokrotnie następowała zmiana pokoleniowa. Kościół, dwór i chałupy chłopskie starzały się i rozsypywały, ale później były odbudowywane lub budowane od nowa. W kościele zmieniali się księża, ale każdy nowy ksiądz nosił inne nazwisko, szlachta sprzedawała dwór i ziemię nasiechowską, Akademia Krakowska dzierżawiła wieś coraz to innym dzierżawcom, ale prawie zawsze następny dziedzic, dzierżawca czy administrator, należał do innego rodu szlacheckiego. Jedynie chłopi z pokolenia na pokolenie tkwili tutaj w tych samych gniazdach rodzinnych. Tak jak kościół tworzył ciągłość wiary i jak dwór tworzył ciągłość administracyjno-ekonomiczną, tak chłopi nasiechowscy tworzyli miejscową, genetyczną ciągłość życia. Ci chłopi stworzyli z lasów i nieużytków ziemię uprawną, na niej pracowali a później byli do niej przypisani, powinni więc być uznani za jej prawowitych właścicieli. Niestety, zbyt późno to zrozumiano. Zbyt późno zrodził się duch Konstytucji 3 Maja i zbyt późno szlachta i możnowładcy pozbywali się swych przywilejów.

Zanim Rzeczpospolita upadła, podjęto zbrojną próbę utrzymania niepodległości. W 1794 roku w pobliżu Nasiechowic, pod Racławicami, rozegrała się sławna bitwa dowodzona przez Tadeusza Kościuszkę. Na poniższej mapce, obrazek przedstawiający Tadeusza Kościuszkę na koniu, umieszczony jest w miejscu, w którym toczyły się walki. Miejsce to leży 2 km od granicy z parafią Nasiechowice, przebiegającą w pobliżu rzeki Ścieklec, pomiędzy wsiami Dziewięciele i Zdziemierzyce.  

 

 

Bitwa racławicka była niewątpliwie niezwykłym wydarzeniem dla mieszkańców Nasiechowic i wszystkich okolicznych miejscowości. Przemarsze kawalerii i kosynierów, huk armat i kilkugodzinny zgiełk bitewny, były na pewno słyszane w Nasiechowicach (6 km w linii prostej), zaś miejsce po bitwie było niewątpliwie przez mieszkańców z ciekawością oglądane.  

Stan chłopski był włączany do insurekcji kościuszkowskiej poprzez werbunek chłopów do oddziałów kosynierów. Zachętą miały być dla nich zniesienia pańszczyzny i nadanie uprawianej ziemi. Odbywał się również pobór podymny, właściciele wsi mieli wyznaczać po jednym piechurze z 5 dymów (domów), czyli z Nasiechowic powinno być wyznaczonych około 8 piechurów. W tym czasie dzierżawcą Nasiechowic i Dziewięciołów był Józef Kownacki, miecznik oświęcimski, i w dokumentach jego rodu być może zachowały się nazwiska chłopów biorących udział w insurekcji kościuszkowskiej.

Do legendy bitwy racławickiej przeszedł chłop z pobliskiej parafii Koniusza, Wojciech Bartos, nazwany później przez Kościuszkę, Bartoszem Głowackim. Wojciech Bartos urodził się około 1758 roku, ale miejsce urodzenia nie zostało przez historyków ustalone. Wiadomo natomiast, że po ślubie (od około 1783 r.) mieszkał z żoną i dziećmi w Rzędowicach, ale nie mieszkali tam żadni inni Bartosowie, więc raczej nie mógł się tam urodzić. Natomiast w parafii Nasiechowice i w sąsiedniej parafii Prandocin, odległych o 14 km od Rzędowic, mieszkało dużo Bartosów i Bartoszków. Z Nasiechowic pochodzi 10 metryk ich urodzenia z lat 1773 – 1781. Co ciekawe, w kilku metrykach jest napisane: „Bartoszek sive Jakubas” (sive oznacza vel czyli inaczej) – patrz poniższa metryka z 1780 roku:

 

 

 

 

 

 

 

Dokumenty te na razie nie wystarczają do stwierdzenia, czy Wojciech Bartosz Głowacki pochodził z okolic Nasiechowic lub Prandocina i czy ma związek z Jakubasami, ale dokładniejsze badania powinny to wyjaśnić. Portret Wojciecha Bartosa Głowackiego namalował Michał Stachowicz, który widział go w 1794 roku w Krakowie. Portret ten znajduje się w Muzeum Narodowym w Krakowie, ale nie został jeszcze przez autorów zeskanowany, natomiast poniższy portret Głowackiego namalował 100 lat później Piotr Stachiewicz.

Po bitwie, w drodze powrotnej do Krakowa, Tadeusz Kościuszko przejeżdżał przez Nasiechowice. Obecnie droga przemarszu wojsk z Krakowa do Racławic przez Koniuszę i droga powrotna przez Nasiechowice i Słomniki do Krakowa, jest nazywana Szlakiem Kościuszkowskim.

 

W 1792 roku w kościele w Nasiechowicach odbył się ślub Jana Burskiego, ekonoma wsi Obrazowice w parafii Prandocin, z Franciszką Mniszewską, urodzoną w Murowanym Mniszewie i zamieszkałą na plebanii Nasiechowice.


Świadkami na ślubie Burskich byli Ludwik Strzelbicki z Podola i Jan Raszowski, ekonom z Przesławic. Po ślubie Burscy dzierżawili i zarządzali majątkiem plebańskim zwanym Fundus Plebanalis. W skład majątku wchodziło kilka chałup mieszkalnych, zabudowania gospodarcze na zbiory i sprzęt, zabudowania z inwentarzem oraz kilkadziesiąt hektarów ziemi uprawnej.

 

5. Nasiechowice w czasach rozbiorów – XIX w.

 

Powiat miechowski z parafią Nasiechowice, po III rozbiorze 1795 roku, znalazł się w zaborze austriackim. Remont kościoła, rozpoczęty w 1799 roku, nie został ukończony. Przez 10 lat nie został powołany nowy proboszcz i kościół popadł w ruinę. Księgi metrykalne urodzeń, ślubów i zgonów z lat 1798 – 1809 nie zachowały się. Na austriackiej mapie z 1808 roku, kościół w Nasiechowicach nie jest zaznaczony, tak jakby go w ogóle nie było. Najbliższe kościoły zaznaczone są w Racławicach, Zielenicach i Rucziniowicach.

 

 

W latach 1809 - 1815 Nasiechowice wchodziły w skład powiatu miechowskiego, departamentu krakowskiego, a wraz z tym departamentem należały do Księstwa Warszawskiego. Księstwo Warszawskie było namiastką państwa polskiego, podporządkowanego napoleońskiej Francji. W tym czasie zostało zniesione poddaństwo chłopów, uzyskali oni wolność osobistą i równość wobec prawa, ale ziemi, którą uprawiali, nie uzyskali na własność. Sytuacja ich niewiele więc się zmieniła, musieli zawierać z panami umowy o pozostaniu na roli i dalej odrabiali pańszczyznę lub płacili czynsz. W Nasiechowicach była taka bieda, że kościół prawie przez 75 lat nie doczekał się gruntownego remontu, choć mógł go wyremontować właściciel lub dzierżawca wsi, ale widać nie dbali oni wówczas o te sprawy.

W 1810 roku ksiądz Stanisław Korkoszyński, próbował odrestaurować kościół i dziurawy dach pokrył tymczasowo słomą. Jednak wcześniejsze zajęcie przez rząd austriacki prebenda św. Magdaleny, spowodowała pogorszenie sytuacji materialnej proboszcza i ksiądz Karkoszyński umarł w biedzie.

 

Od 1816 roku Nasiechowice wchodziły w skład powiatu miechowskiego, województwa krakowskiego, a wraz z tym województwem do Królestwa Polskiego. Należy pamiętać, że w skład województwa krakowskiego nie wchodził Kraków, gdyż tworzył on samodzielne państwo - Wolne Miasto Kraków, z własną konstytucją. Stolicą województwa krakowskiego był początkowo Miechów, a od grudnia 1816 roku Kielce. Królestwo Polskie było do 1832 roku kadłubowym państwem polskim zależnym od Rosji, zaś po 1832 roku stanowiło prowincję Imperium Rosyjskiego zwaną Krajem Nadwiślańskim.

 

W niektórych metrykach urodzeń i zgonów z lat 1790 - 1825 wpisywano numery domów. Oto lista z numerami domów wsi Nasiechowice, zawierająca nazwiska urodzonych i zmarłych w nich osób. Kolejność nazwisk dla poszczególnych domów odzwierciedla kolejność, w jakiej nazwiska te pojawiają się w księgach metrykalnych. Dla każdego domu zaznaczono czcionką pogrubioną nazwiska, których było w danym domu najwięcej, czasami są to dwa nazwiska.

 

Dom nr 1.        Dwór: Zuchowska,Mazurkowa,Kłosowski,Niklewicz,Niklewicz,Pietrowski,Gutman,Machnicki,Puchalska,Patysionka

Dom nr 2.       Saładykowski,Saładykowski,Niestoy,Niklewicz,Prostacki,Niklewicz,Niklewicz,Niklewicz,Rok,Rok,Rokita,Prostacka,Rokicianka,Prostacki,Dyla,Rokicianka,Rodkiewicz,Rudkiewicz,Niklewicz,Wojtas,Cieniak,
Skopowski,Rokicianka,Bielawska,Bielacka,Ryński,Czarnecka,Czarnecki

Dom nr 3.        Gidlewska,Czarecka,Motulina,Owczarka,Kramarczyk,Czarnecka,Miklewicz,Krzemień,Czarnecka,Czarnecka,Arnold,Arnold,Marszałek,Arnoltowa,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Arnoltowa

Dom nr 4.        Motuła,Matuła,Ryzm,Motyła,Rutkiewicz,Motuła,Motuła,Jakubas,Cieniak,Matuła,Matulina,Bielawski

Dom nr 5.        Plebania: ksiądzTrąbski,Burski,Mniszewska,Viderman,Waxmann,Adamczyk,ksiądz Karkoszyński,Spirytus

Dom nr 6.       Karczma: Szychowa,Wrona,Korwat,Steckow,Sych,Wrona,Dyl,Dokładański,Cieniak,Swieca,Sychowna,Gąsiorska,Dokładańska,Dyl,Krzemień,Murowany,Dyl,Minor,Gąsiorska,Dokładańska,Dyla,
Franczyk,Majorowicz,Wołkowicz,Franczyk,Dyl,Murowany,Wojtas,Dyla,Dokładański,Franczyk,Dokładański,Bielawska,Brylina,Bielawska,Dyla

Dom nr 7.        Jakubas,Bielaski,Ryło,Jakubas,Dyla,Gałda,Gałda,Jakubas,Bolowa,Bolowa,Gałda,Bolowa,Gałda,Świeca,Jakubas,Dąbrowska,Bardzina,Dąbrowski,Dokładańska,Murowany,Dąbrowska,Dokładański,Dąbrowska

Dom nr 8.        Dąbrowski,Dąbrowska,Dąbrowska,Dąbrowska,Kuras,Dudzionka,Zębala,Bielacki,Dąbrowski

Dom nr 9.        Dyl,Salomonka,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Włodarzowa,Dobrowolski,Dobrowolska,Hebdowski,Dobrowolski

Dom nr 10.     Cierniowski,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Wojtas,Włodarz,Cierniowski,Cierniowski,Dąbrowska,Motalina,Kuraz,Włodarz,Dobrowolska

Dom nr 11.     Włodarz,Cantium,Włodarz,Dąbrowska,Cierniowska

Dom nr 12.     Burda,Jakubas,Burda,Cierniowska,Cierniowski,Cierniowski,Jakubas,Włodarczyk,Cierniowska,Hebdowski,Kuras,Sternalska,Rumińska,Hebdoski,Dyl,Cichopek,Hebdowski,SpirytusowaJakubas,Hebdowski

Dom nr 13.     Bielaski,Gąsiorska,Gałda,Bartosikowa,Wrona,Gąsiorska,Kowalczyk,Włosek,Gąsiorski,Włosek,Gąsiorski,Kuras,Wojtas,Jakubas,Gąsior,Kuraz,Cichopek,Kuras,Gąsiorowa

Dom nr 14.     Dyla,Cieniak,Rusinek,Kowalczyk,Jadamczyk,Kowal,Kowal,Kowal,Jakubas,Wojtas,Krzemień

Dom nr 15.     Wrona,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Gritam,Jakubas,Włosek,Kuraz,Włosek,Cierniowska,Jakubas,Kuras,Gąciarz,Dąbrowski,Jakubas,Wojtas,Wojtas,Kubińska

Dom nr 16.     Wojtas,Wojtas,Wojtas,Kuras

Dom nr 17.     Wojtas,Sakłak,Kubińska,Kuras,Grucał,Sternal,Sternalska,Wojtas,Zembala,Cieniak,Cierniowski,Wojtas

Dom nr 18.     Kibiński,Kubiński,Gąsiorowski,Żabicka,Kubieńska,Kubińska,Kubieński,Tatutkowa,Wojtas,Kucieński,Tatukowa,Tatutkowa,Kubiński,Wojtas,Kubieński,Kuras,Wojtas,Bielaska,Kubeńska,Bielaska,Dyla

Dom nr 19.     Jakubas,Murowany,Jakubas,Murowany,Murowany,Murowany,Jakubas,Jakubas,Kuras,Kuras,Wojtas,Rogowska,Dąbrowska,Murowanka,Szymczyk

Dom nr 20.    Cierniowska,Cierniowski,Cierniowska,Franczyk,Jakubas,Cierniowska,Bielaski,Murowana,Cierniowska,Bielawska,Cierniowska,Jakubas,Jakubas,Bielaska,Cierniowska,Kuras,Cierniowska,Miękina,Miękina,
Migdał,Migdał,Bielaski,Kubinska,Rusinek,Faterek,Migdał

Dom nr 21.     Wojtas,Wrona,Kuras,Bartosz,Sakłak,Wojtas,Wojtas,Wojtas,Jakubas,Włosek,Cierniowska,Wrona

Dom nr 22.     Murowana,Murowany,Jakubas,Cierniowski,Cierniowska,Bielawska,Ciernioska

Dom nr 23.     Kuras,Franczyk,Włosek,Włosek,Miękina,Franczyk,Franczyk,Cierniowska,Cierniowska,Franczyk

Dom nr 24.     Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Kuras,Cierniowski,Miękina,Cierniowska

Dom nr 25.     Włosek,Włosek,Włosek,Cieniak,Włosek,Szymczyk,Jakubas,Jakubas,Cierniowski,Przewdziecka,Jakubas,Jakubas,Kuras,Kuras,Wolwowicz

Dom nr 26.     Jakubas,Motała,Wrona,Cieniak,Jakubas,Miękina,Miękina,Migdał,Cierniowska

Dom nr 27.     Magula,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Grucał,Grucał,Dyla,Dyl ,Swedura,Jakubas,Migdał

Dom nr 28.     Jakubas,Jakubas,Migdał,Jakubas,Jakubas,Kuras,Dyl,Miękina,Jakubas,Bryła,Bielawski

Dom nr 29.     Jakubas,Jakubas,Przewdziecka,Dyl,Kowal,Przewdziecki,Jakubas,Jakubas,Wrona,Krzemień

Dom nr 30.     Rusinek,Pietras,Murowany,Murowany,Jakubas,Murowana,Murowany,Jakubas,Gądek,Włoszczyk,Jakubas,Miękina,Jakubas,Bryła,Włosek,Jakubas,Cierniowska,Bielaski,Bielaski,Bielawski,Jasiński,Cierniowski

Dom nr 31.     Bielawski,Bielawski,Bielacka,Jakubas,Bielawski,Kuraz,Bielaski,Mamczeński

Dom nr 32.     Jakubas,Jakubas,Jakubas,Jakubas,Motuła,Jakubas,Jakubas

Dom nr 33.     Cierniowski,Sych,Ciernioska,Mamczeńska,Dziurka,Cierniowski,Jakubas

Dom nr 34.     Kubuński,Kubieński,Kubińska,Mamczeński,Gądek,Kubieńska,Kubinski,Kubinski

Dom nr 35.     Swedura,Mamczeński,Mamczeński,Mamczeńska,Mamczyński,Mamczyńska

Dom nr 36.     Hebdowski,Gądek,Migdał,Owczarka,Swedura,Cierniowska,Bielaski

Dom nr 37.     Bielaski,Bielawska,Bielawski,Swedura

Dom nr 38.     Kowalczyk,Kowalczyk,Jakubas,Jakubas

Dom nr 39.     Dyla,Jakubas,Jakubas

Dom nr 40.     Jakubas,Jakubas,Kozłowska,Bielaski,Faterek,Kubinski,Bielaska

Dom nr 41.     Hebdowska,Wojtas,Hebdowska,Jędrasowski,Portka,Faterek

Dom nr 42.     Molęda,Jakubas,Chamralka,Jakubas,Swedura,Wrona,Wrona,Jakubas,Wrona,Wrona,Wrona,Wrona

Dom nr 43.     Włodarz,Włodarz,Jakubas,Włoszczyk,Włoszczyk,Włoszczyk

Dom nr 44.     Krzemień,Włosek,Portkowny,Faterek,Ryło,Wrona,Ryło,Makomaski,Cierniowski

Dom nr 45.     Cierniowska,Cierniowska,Cierniowska,Ciernioski,Ryło,Wrona,Ryło,Dyl,Kołatek,Bielawski

Dom nr 46.     Krzemień,Wrona,Wrona

Dom nr 47.     Jakubas,Włosek,Matała,Motuła,Motuła,Jakubas

Dom nr 48.     Faterek,Faterek,Migdał,Migdał,Włosek,Migdał,Jakubas,Faterek

Dom nr 49.     Jakubas,Bielecki,Pietras,Jakubas,Gwiazda,Jakubas

Dom nr 50.     Pietras,Berkowicz,Bielaska,Słaby,Pietras,Bielawski,Wojtas,Pietras,Bielawska,Sakłak,Pietras,Piętuszonka,Bielaski,Gałda,Twardowski,Bielawski,Bielawska,Pietruch

Dom nr 51.     Sakłak

Dom nr 52.     Kowal,Hebdowski,Włoszczyk,Magula,Włosek,Grucał,Jakubas

Dom nr 53.     Ptaszek,Słaby,Słaby,Słaby,Gracał,Gracał,Bielaska,Słaby,Bielaska,Słaby,Włosek,Włosek

Dom nr 54.     Wrona

Dom nr 55.     Grucał

Dom nr 56.     Bielawski

 

We wsi Nasiechowice w 1825 roku było 56 domów. Na podstawie powyższej listy można dla każdego domu ustalić nazwisko jednego lub dwóch gospodarzy. W każdym domu, za wyjątkiem domów nr 51, 54, 55 i 56, oprócz nazwisk  gospodarzy, występują jeszcze inne nazwiska, co można wytłumaczyć trzema czynnikami. Pierwszy, że badany okres obejmuje 35 lat, czyli więcej niż jedno pokolenie, i w wielu domach zdarzało się zamążpójście którejś z kobiet i co często powodowało zamieszkanie męża mającego inne nazwisko. Drugi czynnik, że w dworze, na plebani, w karczmie, w domach kmieci, a nawet w domach niektórych zagrodników, mieszkała służba i parobkowie, a te osoby miały inne nazwiska niż gospodarze. Trzeci czynnik, że właściciele wsi z różnych powodów, dokonywali przemieszczania rodzin między domami.

Mimo tego, że w zasadzie udało się określić nazwiska gospodarzy dla większości domów, to nie wiemy, w jaki sposób ponumerowano domy w Nasiechowicach. Najprawdopodobniej nadawano domom numery począwszy od dworu i plebanii, na przemian po jednej i po drugiej stronie drogi. Przyjmując taką zasadę otrzymujemy następującą numerację:

 


Przedstawiona powyżej numeracja domów jest numeracją prawdopodobną, autorzy zdają sobie sprawę z tego, że rzeczywista numeracja mogła znacznie odbiegać od tej przedstawionej. Wraz z postępem badań dokumentów i ksiąg grodzkich oraz ksiąg sądowych, zostanie przedstawiona prawdziwa numeracja domów. Obecna (2015r.) numeracja domów w Nasiechowicach całkowicie odbiega od dawnej numeracji. Obecnie dom nr 1 znajduje się w bocznej drodze prowadzącej do lasu Sobczyka, zaś plebania ma numer 88.

 

W 1810 roku Wójtem gromady Nasiechowice był Wawrzeniec Twardowski, zagrodnik lat 33, żonaty, który mieszkał w domu pod numerem 50.

 

W 1813 roku sołtysem Nasiechowic był Franciszek Wojtas, lat 33, który mieszkał z rodziną w domu pod numerem 2.

 

W 1816 roku w dworze nasiechowskim mieszkał prefekt powiatu Miechów, Andrzej Kalenka z żoną Marianną z Brzeskich i urodził im się wówczas syn Aleksander Włodzimierz.

W 1823 roku we dworze mieszkał ekonom Aleksander Machnicki z żoną Ewą z Bednarskich, urodził im się wówczas syn Jan Nepomucen.

 

W pierwszej połowie XIX wieku wokół Miechowa rozpościerały się duże obszary leśne. Aleksander Połujański w książce „Opisanie lasów Królestwa Polskiego” z 1854 roku, przedstawia historyczne i gospodarcze opisy lasów. Większą część obszarów leśnych w okolicach Nasiechowic stanowiły prywatne lasy właścicieli ziemskich, np. lasy wokół Zarogowa były własnością dziedziców Katerlów, zaś część lasu wokół Nasiechowic (około 300 ha), od około 1840 roku, należała do majoratu Jenerała Lejtnanta Senatora Pisarewa. Sporą część stanowiły lasy duchowne, np. lasy wokół Pojałowic (około 125 ha), należały do kapituły kanoników krakowskich. Pozostałą część, w tym i pozostałe lasy wokół Nasiechowic, stanowiły lasy rządowe, wchodzące w skład Leśnictwa Miechów. Leśnictwo to było podzielone na 4 Podleśnictwa, tzw. Straże. Trzy Straże leżały na zachód od Miechowa, były to: Straż Dzwonowice, Straż Jeziorowice i Straż Imbramowice. Natomiast Straż Nasiechowice obejmowała lasy na południowy wschód od Miechowa. Oto fragment mapy z książki Połujańskiego:

 

 
Na powyższej mapie, zaznaczono kolorem zielonym lasy rządowe (donacyjne) tworzące Straż Nasiechowice. Były to nie tylko lasy w Nasiechowicach, ale również wszystkie lasy rządowe w pewnej odległości od Nasiechowic. Ponieważ łączna powierzchnia lasów Leśnictwa Miechów wynosiła w tym czasie 6300 hektarów, więc na Straż Nasiechowice wypadało ponad 1500 ha. Wszystkie pozostałe obszary leśne na mapie, zaznaczone szarymi, pokratkowanymi plamami, to również lasy rządowe. Lasy prywatne i duchowne nie są na mapie zaznaczone. Obraz Józefa Chełmońskiego z 1887 roku przedstawia drogę przez las sosnowy i takie lasy sosnowe przeważały w rejonie Nasiechowic.

 

Strażą Nasiechowice kierował podleśny (leśniczy). Właściciele wszystkich pozostałych lasów również zatrudniali leśniczych. W metrykach urodzenia i chrztów w kościele w Nasiechowicach, zapisywano, czym zajmowali się ojcowie nowonarodzonych i na tej podstawie wiadomo, że leśniczymi, zamieszkałymi w parafii Nasiechowice byli m.in.: Jan Bukowski (Zarogów 1818 r.), Filip Hojnacki (Zarogów 1823 r.), Dionizy Makomaski (Nasiechowice 1824 r.), Piotr Jędrzejowski (Zarogów 1826 r.), Piotr Szkonte (Zagaje 1837 r.), Ignacy Grzybowski (Zarogów 1854 r.), Tomasz Murczyński (Wilarz 1860 r.), Teofil Czernichiewicz (Zarogów 1862 r.).

Straże były podzielone na obręby i każdy obręb miał swojego strażnika, zwanego potocznie gajowym. Niektóre obręby miały strażników niższej rangi, zwanych strzelcami. Strażnicy pomagali leśniczemu w prowadzeniu całorocznej gospodarki leśnej, natomiast do ich bieżących obowiązków należało codzienne kontrolowanie swojego obrębu poprzez obchód lub objazd. Gajowymi, strażnikami i strzelcami w lasach nasiechowskich byli m.in.: Franciszek Jakubas (Nasiechowice 1811r.), Jacenty Sternalski (Nasiechowice 1818r.), Jakub Sternalski (Wiliarz 1820r.), Józef Słaby (Pojałowice 1823r.), Wojciech Włosek (Miechowice 1826r.), Łukasz Nowak (Wilarz 1835r.), Andrzej Hebdowski (Nasiechowice 1837r.), Józef Korwat (Nasiechowice 1842r.), Maciej Prząślica (Zarogów 1842r.), Wincenty Wojtas (Wilarz 1843r.), Marcin Ordys (Pojałowice 1844r.), Jan Miszczyk (Pojałowice 1845r.), Franciszek Brzozowski (Nasiechowice 1849r.), Henryk Rabczyński (Miechowice 1850r.), Jakub Słabczyk (Zarogów 1857r.), Stanisław Włosek (Nasiechowice 1860r.), Błażej Bielawski (Nasiechowice 1862r.), Wincenty Korwat (Nasiechowice 1866r.), Józef Piotrowski (Zarogów 1869r.), Julian Brzeźnicki (Nasiechowice 1874r.), Józef Michalkiewicz (Pojałowice 1876r.), Stanisław Włosek (Nasiechowice 1867r.).

Lasy nasiechowskie przynosiły dla rządu duży dochód ze sprzedaży drewna do budowy domów, z drewna do produkcji węgla drzewnego i do pędzenia smoły, a także z drewna opałowego. Mniejsze, ale znaczące dochody, były z ugaju, z koncesji na produkcję terpentyny, smoły, węgla drzewnego, wydobywania bursztynu, zbierania żywicy, z opłat za barcie pszczele, z polowań i zwierzyny łownej a także z wypasu bydła i owiec na łąkach śródleśnych.

W książce „Zbiór urządzeń leśnych”, wydanej w 1825 roku na polecenie Rządowej Komisji Dochodów i Skarbu, podano wiele zestawień i tabel dotyczących gospodarki leśnej w Straży Nasiechowice. Np. w roku 1820 w Nasiechowicach-Naddołem wycięto 57 sosen wyborowych (towarnych) i 1034 sosny budulcowe, zaś w Nasiechowicach-Styrczów-Klin wycięto 47 wiązów budulcowych. Równocześnie na opał wycięto 147 sosen i pozyskano 1500 metrów sześciennych szczap i okrąglaków oraz 214 fur parokonnych, gałęzi, karpi i chrustu.

W roku 1823 drewno sosnowe z lasów rządowych kupili m.in.: Michał Adamczyk z Dziewięcioł za 9 zł, smolarz Smólski (do pędzenia smoły) za 232 zł, arendarz z Zarogowa Jankielowicz Józef za 110 zł, węglarz Jan Kopczyński (do produkcji węgla drzewnego) za 198 zł, Michał Łuba z Dziewięcioł za 3 zł, Antek Czubaty z Zarogowa za 19 zł, węglarz Sosnowski z Nasiechowic za 220 zł, węglarz Michał Kopeć z Nasiechowic za 126 zł, Grzegorz Dudek z Zarogowa za 3 zł, Franciszek Trafnisz z Miechowic za 4 zł, Antek Niepomny z Dziewięcioł za 3 zł, dzierżawca folwarku z Nasiechowic (drewno dębowe) za 222 zł, Roman Lisek z Nasiechowic za 3 zł, Miączyński z Zarogowa za 20 zł. W tym smym roku, drewno o wartości 50 zł, w ramach deputatu, otrzymł Xiądz Proboszcz Nasiechowic.  

W latach 1840-50 drewno z lasów nasiechowskich było sprzedawane dziedzicowi pobliskiej Kaliny, Kazimierzowi Girtlerowi, do budowy dworu. W tym okresie powstał również drewniany dwór Katerlów, dziedziców Zarogowa (rysunek obok).

Dochód z ugaju polegał na pobieraniu opłat za pozyskiwanie przez włościan drewna na opał. Każdy gający płacił rocznie 3 zł 15 gr. Wśród gających w Straży Nasiechowice, większość (ponad 200 osób), pochodziła z dalszych miejscowości: Lipnawola, Smroków, Łękawa, Boronice, Markocice.

Z Dziewięcioł ugaj opłacali: Michał Adamczyk, Antoni Niepomny, Marcin Kozioł, Paweł Turek, Wojtek Turek, Szymon Gacek, Grzegorz Adamczyk, Franek Bartosik, Bonifacy Jagnie, Konstanty Kędziorek, Sylwester Dudek.

Z Nasiechowic ugaj opłacali: Kajetan Kulbaka, Michał Kosa, Józef Burdz, Roch Marszałek, August Zieliński, Bartek Kapuściński, Roman Lisek, Dominik Zając, Jan Lipiec, Franek Krzaczek, Maciej Zielonka, Benedykt Czapka, Sylwester Olszak, Paweł Czarny.

Z Miechowic ugaj opłacali: Józef Trafnisz, Franek Trafnisz, Jan Cymbał, Mikołaj Gąska, Łukasz Wójt, Jan Gąska, Bartek Skwarny, Antoni Dziesiętny, Franek Łukasik.

Łącznie z parafii Nasiechowice ugaj opłacało 35 rodzin. W parafii było około 170 rodzin, więc ponad 130 rodzin, w tym wszystkie rodziny z Pojałowic i Zarogowa, nie opłacało ugaju i drewno na opał uzyskiwało z pojałowskich lasów duchownych, zarogowskich lasów Katerlów lub nasiechowskich lasów majoratowych Pisarewa. Wszyscy mieszkańcy zbierali też z tych lasów, bez żadnych opłat, runo leśne - mech i liście do gacenia, zioła lecznicze, grzyby, jagody, maliny i jeżyny.

W rządowych lasach nasiechowskich w 1823 roku zorganizowano 4 polowania prywatne, za każde opłata wynosiła 30 – 50 zł. Na potrzeby rządowe zorganizowano kilka polowań. Pozyskano z nich zwierzynę o wartości 141 zł. Nie ma danych dotyczących polowań w pozostałych lasach w Pojałowicach i w Zarogowie, a na pewno tam również odbywały się polowania.

W rządowych lasach nasiechowskich były 72 barcie pszczele. Bartnikami było kilka osób z wyżej wymienionych osób opłacających ugaj. Za każdą barć bartnik płacił leśnictwu 2 zł. Nie ma danych dotyczących liczby barci i opłat za barcie w lasach w Pojałowicach i w Zarogowie, a na pewno również tam pozyskiwano z lasu miód.

Leśnictwo lasów rządowych miało również dochody z wypasu bydła w lasach (1 zł od krowy) i owiec (10 gr od owcy) oraz z pozyskiwania siana z łąk śródleśnych. I w tym przypadku, osobami, które z tego korzystały były to osoby opłacające ugaj. Należy stąd wyciągnąć wniosek, że osoby te były włościanami dóbr rządowych i ich zasadnicza działalność i życie było związane z lasem. Zajmowali się oni również handlowym zbieraniem grzybów, żywicy, soku brzozowego i kory dębowej. Za każdą z tych czynności wnosili opłatę po 1-2 zł od osoby.

W rządowych lasach nasiechowskich występował również bursztyn. Jego wydobyciem zajmował się Berek Jozefowicz z Wolbromia i za roczną koncesję płacił 360 zł.

Wypalanie węgla drzewnego oraz produkcja smoły były również opodatkowane. Węglarze mieli po około 5 kotlin i za każdą płacili 2 zł. Kotlarz Smólski miał 10 pieców smołowych i za każdy płacił rocznie 12 zł.  

Oprócz dochodów, lasy rządowe miały i wydatki. Straż Nasiechowice płaciła za zbieranie szyszek nasiennych sosny i świerku, za przygotowanie gruntu pod nowy las, za sadzenie lasu, za zimowe dokarmianie zwierzyny leśnej, za tępienie zwierząt drapieżnych. Pensja leśniczego wynosiła 41 zł miesięcznie, zaś pensje strażników i strzelców około 25 zł.

 

W 1827 roku odbył się spis ludności i domów w Królestwie Polskim, oto dane z tego spisu dla poszczególnych miejscowości parafii Nasiechowice:

 

 

Powyższe dane ze spisu 1827 roku są danymi zbiorczymi i można je porównać z analogicznymi danymi ze spisu 1791 roku, oto tabela porównawcza: 

 

 

Miejscowość

Spis 1791 r.

Spis 1827 r.

Liczba mieszkańców

Liczba domów

Średnia liczba osób w 1 domu

Liczba mieszkańców

Liczba domów

Średnia liczba osób w 1 domu

Dziewięcioły

140

24

6

187

29

6

Nasiechowice (z Miechowicami i Wilarz)

296

54

5

380

54

7

Pojałowice (z Piotrowicami)

287

51

6

315

52

6

Zarogów (z Zagajem)

145

24

6

193

34

6

Razem

868

153

6

1075

169

6

 

Z powyższego porównania widać, że w okresie 1791 – 1827, czyli przez 36 lat, w parafii Nasiechowice nastąpił wzrost liczby mieszkańców z 868 osób do 1075 osób, czyli o 23%. Liczba domów wzrosła ze 153 do 169, czyli o 10%. Te wzrosty świadczą to o tym, że mimo ogólnej biedy, w parafii przybywało ludności, co chyba było ogólną regułą we wszystkich wsiach. Natomiast liczba osób przypadająca na 1 dom nie zmieniła się i wynosiła średnio 6 osób.

W spisie 1827 roku zasługuje na uwagę rubryka „Jaka własność”. Wynika z niej, że Dziewięcioły i Nasiechowice są własnością rządową, czyli nie są już własnością Akademii Krakowskiej.

Słownik Geograficzny (str. 923) określa obszar dworski w Nasiechowicach jako „rządowa donacyja”. Obecnie trwają poszukiwania dokumentów donacyjnych, które powinny określić, kiedy, komu i w jakiej formie rząd przekazał dobra nasiechowickie.

W pozostałych wsiach nie zmieniła się forma własności, Pojałowice w dalszym ciągu są własnością kapituły kanoników krakowskich, zaś Zarogów jest wsią szlachecką (prywatną).

Ksiądz Józef Wysocki, proboszcz w latach 1828 – 1853, zebrał dowody na to, że prebenda św. Magdaleny była inkorporowana do probostwa w Nasiechowicach; przygotował materiał na budowę plebanii, ale budowa się nie rozpoczęła, ponieważ w nocy 2 czerwca 1853 roku został zamordowany przez Józefa Małkowicza, kowala z kuźni dworskiej w Pojałowicach. Za tę zbrodnię Małkowicz został on skazany na 20 lat ciężkich robót na Syberii. O zbrodni tej krążą różne, nieudokumentowane wieści i obecnie trudno ustalić prawdziwe przyczyny i okoliczności tego mordu.

W tym okresie kościół w dalszym ciągu pozostawał w ruinie i nabożeństwa odbywały się w karczmie, zamienionej na tymczasowy kościół. Oto mapka z około 1830 roku, na której zaznaczono dwa kościoły w Nasiechowicach:

Na mapce Nasiechowice zapisane są jak Niesiechowice. Jeden z kościołów, ten obok dworu, będący w ruinie, zaznaczono jako murowany, natomiast drugi kościół, ten w karczmie, zaznaczono jako drewniany. Na około 1000 dusz w całej parafii, na nabożeństwa do karczmy chodziło tylko około 15 osób, boso i skromnie odzianych, zaś inni mieszkańcy, nie mając ubrania ani butów, pozostawali w domu. Na mapce zaznaczono również dwory szlacheckie w Nasiechowicach i w Pojałowicach, oraz młyn wodny w Pojałowicach na rzece Piotrówka (Pojałówka). Piotrówka to jedyna rzeka w parafii Nasiechowice, bierze ona początek w Zagajach Zarogowskich i wpada do Szreniawy koło Szczepanowic.

 

W 1837 roku nastąpiła zmiana podziału administracyjnego Królestwa Polskiego i Nasiechowice z powiatem miechowskim weszły w skład guberni krakowskiej (ze stolicą w Kielcach), a od 1841 gubernia krakowska zmieniła nazwę na gubernię kielecką.

 

14 sierpnia 1845 roku folwark Nasiechowice oraz folwark w niedalekich Słomniczkach został nadany genarełowi Aleksandrowi Pisariew. Zmiana formy własności Nasiechowic nie wpłynęła na sytuację ekonomiczną chłopów, w dalszym ciągu administrator egzekwował powinności i podatki, z tym, że zasilały one inną kasę.

 

W latach 1847- 49 w parafii Nasiechowice trwała epidemia cholery i zmarło wówczas 215 osób. Ciała zmarłych grzebano na zboczu wzniesienia w Pojałowicach w pobliżu piaskowni. Obecnie miejsce to porasta mały zagajnik, ale miejsce to nie jest w żaden sposób oznakowane.

 

System feudalny i ustrój wsi utrzymał się w Nasiechowicach dość długo. Chłopi za swą ciężką pracę uzyskiwali tyle, że wystarczało to im do przeżycia, ale jednocześnie było to aż tyle, że nie doprowadziło w Nasiechowicach do chłopskiego buntu. Kolejni właściciele Nasiechowic osiągali zyski, ale chyba nie były one zbyt wysokie, plebania, kościół i dwór w Nasiechowicach były bardzo skromne.

 

W 1849 roku sołtysem Pojałowic był Franciszek Piwowarski, lat 45.

W 1851 roku nauczycielem w szkole był Józef Garczyński, lat 26.

W 1853 roku sołtysem Nasiechowic był Paweł Włodarz, lat 44.

W 1858 roku sołtysem Dziewięcioł był Józef Włosek, lat 31.

W 1858 roku sołtysem Nasiechowic był Franciszek Włosek, lat 23.

 

Około 1854 roku ksiądz Franciszek Bójnowski odebrał prebendę św. Magdaleny, a jego następca, ksiądz Antoni Powązka wzniósł sygnaturkę, pokrył kościół gontem i uporządkował cmentarz przykościelny.

 

W 1860 roku na terenach zaboru rosyjskiego zostały utworzone Sądy Gminne. Nasiechowice i pozostałe miejscowości parafii należały do Sądu Gminnego 1-go Okręgu powiatu miechowskiego. Sądy te rozpatrywały sprawy cywilne, najczęściej dotyczące podziału majątku, oraz drobne występki policyjne. W 1916 roku nazwa tych sądów została zmieniona na Sądy Pokoju.

 

W 1863 roku wybuchło powstanie styczniowe przeciwko rosyjskiemu zaborcy. W Manifeście Komitetu Centralnego Narodowego z dnia 22 stycznia, ogłaszającym wybuch powstania, zapowiedziano uwłaszczenie chłopów:

 

Ogłoszenie uwłaszczenia chłopów stało się początkiem zmian społecznych na ziemiach polskich. Mimo, że władze powstańcze nie miały możliwości wydania formalnych aktów nadania ziemi, to chłopi zaprzestali odrabiać pańszczyznę i część z nich włączyła się do powstania. Ziemiaństwo i posiadacze ziemscy byli w większości przeciwni uwłaszczeniu, ale procesu zmian nie można już było zahamować. Po roku czasu, w marcu 1864 roku, car Aleksander II wydał ukaz o uwłaszczeniu chłopów polskich. Oto główne postanowienia ukazu:

·         Ziemie pozostające w użytkowaniu włościan w majątkach prywatnych, majoratowych i państwowych stają się zupełną własnością użytkujących je włościan.

·         Zwalnia się włościan na zawsze od wszystkich bez wyjątku powinności, do których byli obowiązani na rzecz właścicieli ziemskich, a mianowicie: od pańszczyzny, okupu w pieniądzach, czynszu, daniny w naturze itp.

·         Na przyszłość, włościanie są obowiązani wnosić do kasy rządowej za przypadającą im na własność ziemię, podatek ustanowiony obecnym ukazem.

·         Właściciele majątków otrzymują od rządu wynagrodzenie za uwolnienie włościan od obowiązków pańszczyźnianych; rozmiar, sposób i rodzaj tego wynagrodzenia określa się w ukazie o komisji likwidacyjnej.

·         Włościanie, także i po przejściu w posiadanie należnych im siedzib, zachowują prawo do tych wygód, z których korzystali na zasadzie tabel prestacyjnych, kontraktów, umów słownych, jak też na zasadzie zwyczaju, a mianowicie: prawo otrzymywania drzewa budulcowego, drwa, zbierania chrustu i łomu, a także liści na podściółkę, prawo pasienia bydła w lasach pańskich i na dworskich czy folwarcznych gruntach.

W 1963 roku większość ziemi w Nasiechowicach należała do dóbr donacyjnych majoratu Michała Pisariewa. Część tych ziem stanowiły pola jego folwarku, zaś duża część była użytkowana przez kmieci i zagrodników, za którą odrabiali pańszczyznę lub opłacali czynsz. I ta właśnie ziemia w ramach uwłaszczenia została im przyznana na własność. Chłopi zachowali również prawo do serwitutu pastwiskowego na łąkach dworskich oraz na ugorach i rżyskach, a także w lasach folwarcznych. Lista uwłaszczonych chłopów w Nasiechowicach została ogłoszona w postaci tabeli likwidacyjnej.


Strona tytułowa tabeli uwłaszczeniowej. Nasiechowice należały administracyjnie do Guberni Radomskiej, powiatu Miechów, okręgu Proszowice, gminy Kacice. Właścicielem Nasiechowic był Michał Pisariew, który miał również duży majątek w Słomnikach, gdzie mieszkał we dworze.

 

W wyniku uwłaszczenia każdy z 49 chłopów z Nasiechowic otrzymał około 11-12 mórg ziemi (1 morga = 0,56 ha). Łącznie rozdzielono 553 morgi ziemi (310 ha). Małe kawałki ziemi zostały przeznaczone na szkołę, kuźnię i kancelarię wójta. Rządowe odszkodowanie dla byłego właściciela wyniosło 476 rubli i 38 kopiejek. Oryginał tabeli likwidacyjnej znajduje się w Archiwum Państwowym w Kielcach, w zespole nr 40 do spraw włościańskich, pod sygnaturą: T.47/1046. Proces uwłaszczenia zakończył się w 1967 roku.

Chłopom bezrolnych lub małorolnym, pracującym na ziemi kościelnej lub rządowej, również została nadana ziemia.


Strona tytułowa tabeli nadawczej z 1869 roku.

 

12 chłopów bezrolnych i małorolnych w Nasiechowicach otrzymało po około 3-4 morgi ziemi. Łącznie otrzymali oni 48 mórg ziemi (27 ha). Oryginał tabeli nadawczej znajduje się w Archiwum Państwowym w Kielcach, w zespole nr 40 do spraw włościańskich, pod sygnaturą: 40 T.47/1047.

 

Po zakończeniu procesu uwłaszczenia, 61 nasiechowickich chłopów stało się samodzielnymi gospodarzami. Na podstawie tej liczby można oszacować liczbę mieszkańców Nasiechowic na około 450 – 500 osób. Gospodarze stali się wolnymi ludźmi z własną ziemią, bez obowiązku odrabiania pańszczyzny, ale to nie oznaczało, że byt materialny ich rodzin uległ natychmiastowej poprawie. Nie posiadali bowiem środków finansowych na rozwój gospodarstw, na zakup materiałów do budowy budynków gospodarczych (obory, stajni, chlewu, stodoły), na zakup koni, pługa, bron i innych narzędzi gospodarskich oraz na zakup ziarna siewnego. Musieli więc zaciągać pożyczki i dalej ciężko pracować, aby spłacić te pożyczki i utrzymać rodziny. Zagrodnicy, komornicy i parobkowie, którzy nie otrzymali ziemi dalej pędzili biedny żywot, wynajmując się do pracy u gospodarzy i w folwarku.

 

Na terenie parafii Nasiechowice nie było bitew powstania styczniowego, jedynie Langiewicz ze swoim wojskiem przeszedł przez Prandocin, Sosnówkę, Nasiechowice, Marchocice, Racławice, Kalinę Wielką do lasów nad Nidą.

Po powstaniu styczniowym Królestwo Polskie straciło resztki autonomii i administracja cywilna oraz kościelna, a także nauka w szkołach od 1867 roku, aż do 1914 roku, były prowadzone w języku rosyjskim. Pierwszą metryką w Nasiechowicach pisaną w języku rosyjskim, jest akt urodzenia Jana Jasiówki, syna organisty, z 4 lutego 1868 roku.

 

W latach 1811 – 1869 urodziło się w parafii Nasiechowice 2809 dzieci, czyli średnio co rok rodziło się 48 dzieci. W większości metryk podane są informacje, czym zajmował się ojciec urodzonego dziecka. Oto wykaz tych informacji:

 

Zawód ojca

Liczba urodzonych

1.

zagrodnik

817

32.

półrolnik

9

2.

włościanin

435

33.

cieśla

9

3.

kolonista

267

34.

parobek

8

4.

brak informacji

259

35.

propinator

7

5.

ojciec nieznany

123

36.

rymarz

7

6.

wyrobnik

111

37.

krawiec

6

7.

czynszownik

103

38.

pisarz

6

8.

gospodarz

91

39.

starozakonny

6

9.

fornal

62

40.

stróż

6

10.

owczarz

47

41.

strzelec

6

11.

służacy

44

42.

dziedzic

4

12.

kowal

30

43.

malarz

4

13.

ekonom

26

44.

stelmach

4

14.

gajowy

22

45.

szewc

4

15.

komornik

20

46.

kołodziej

3

16.

kmieć

19

47.

polowy

3

17.

dzierżawca

18

48.

tkacz

3

18.

rolnik

18

49.

żebrak

3

19.

młynarz

17

50.

arendarz

2

20.

organista

17

51.

dozorca

2

21.

żołnierz

17

52.

inspektor

2

22.

karbowy

16

53.

pachciarz

2

23.

bednarz

15

54.

dziad

1

24.

szynkarz

14

55.

mularz

1

25.

wolarz

14

56.

nauczyciel

1

26.

chałupnik

13

57.

oficjalista dworski

1

27.

lokaj

13

58.

posesor

1

28.

kucharz dworski

12

59.

prefekt

1

29.

leśniczy

12

60.

rewizor

1

30.

karczmarz

11

61.

robotnik rolny

1

31.

stangret

11

62.

szlachcic

1

razem

2809

Powyższa tabela zawiera 62 pozycje informujące, jaką pracę wykonywali ojcowie urodzonych dzieci. Zdecydowana większość mężczyzn pracowała na roli i byli oni zapisani jako: zagrodnicy, włościanie, koloniści, wyrobnicy, czynszownicy, gospodarze, komornicy, kmiecie, rolnicy, chałupnicy, półrolnicy, parobcy, robotnicy rolni. Dzieci urodzone w tych rodzinach stanowiły około 70% wszystkich urodzonych dzieci. Oprócz nich działali w parafii Nasiechowice rzemieślnicy i usługodawcy: kowal, młynarz, bednarz, krawiec, stelmach, szewc, kołodziej, tkacz. Można stąd wnioskować, że parafia była samowystarczalna i prawie wszystko, co było mieszkańcom niezbędne do życia, było na miejscu. W 259 metrykach, poza imieniem i nazwiskiem ojca, nie podano, czym się on zajmował. Należy również zwrócić uwagę na to, że aż dla 123 dzieci (4% wszystkich urodzonych) podano, że ojciec jest nieznany (matka niezamężna). Uwzględniając ówczesne poglądy i zapatrywania społeczne ludności wiejskiej, można przypuszczać, że życie tych nieślubnych dzieci było bardzo trudne.

W latach 1811 – 1869 w kościele nasiechowskim zawarto 645 małżeństw, co daje 11 małżeństw na rok. W tym samym okresie 1811 – 1869 zmarło w parafii Nasiechowice 2116 osób, czyli średnio na rok umierało 36 osób. Wcześniej podano, że urodziło się 2809 dzieci, zatem przyrost naturalny w tych latach wyniósł 693 osoby, czyli średnio co rok, liczba ludności parafii Nasiechowice wzrastała o 12 osób (bez uwzględnienia wielkości migracji, której nie znamy). Średnia długość życia wynosiła 24,8 lat. Jest to szokująco niska średnia, ale nie należy wyciągać pochopnego wniosku, że większość mieszkańców umierała w wieku około 25 lat. Taka niska średnia długość życia była spowodowana dużą umieralnością dzieci i niemowląt. W tamtych czasach w rodzinach rodziło się dużo dzieci (około 7-8), ale do wieku dorosłego przeżywało niecałe 60% urodzonych. Na temat długości życia mieszkańców Nasiechowic w XIX wieku opracowano oddzielny artykuł, który można przeczytać tutaj.

 

W 1872 roku nauczycielem w szkole był Maciej Żuchowicz, w tym roku urodził mu się syn Piotr.

 

Dopiero w 1885 roku, odrestaurowano kościół. Przyczynił się do tego dziedzic Cyprian Bzowski, który dał kamienie na odbudowę i zapewnił potrzebne fundusze, zaś ks. Franciszek Żakowski doprowadził do zbudowania nowej zakrystii.

 

W latach 1889-1899 nauczycielem szkoły w Pojałowicach był Józef Ptasznik. Z żoną Julianną Gawędzką miał 6 dzieci: Jan, Marianna, Władysław, Antoni, Felicja, Romuald.

 

Tygodnik „Kraj” w numerze 42 z 1893 roku podaje informację, że 16 października zmarła w Nasiechowicach Gerliczowa Klementyna, z domu Lutostańska, lat 35, urodzona w Warszawie, obywatelka ziemska w Nasiechowicach, żona arendarza Nasiechowic, Jana Kanty Gerlicza.

 

W 1895 roku Wojciech Jakubas, wybudował dla swojej rodziny w Nasiechowicach nową chałupę. Miała ona wiele archaicznych cech budownictwa wiejskiego i z tego powodu, po 119 latach (w 2014 roku), została przeniesiona do Parku Etnograficznego Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni koło Chęcin – oto zdjęcie i opis tej chałupy:

 

 

Widok Nasiechowic pod koniec XIX wieku przedstawia poniższe zdjęcie. Dziękujemy pani Marii Belskiej-Jakubas, mieszkance i nauczycielce w Nasiechowicach za tę miłą pamiątkę z dedykacją.

 

Zdjęcie przedstawia kościół i zabudowania plebańskie, po prawej stronie zabudowania dworskie, duża stodoła i dwa budynki gospodarcze zaś na środku budynek z dużą liczbą okien, to  dwór.

Obraz Waldemara Sadowskiego namalowany na podstawie powyższego zdjęcia.

 


Współczesna zabudowa terenu przykościelnego.

 

Pod koniec XIX wieku było w parafii Nasiechowice około 1500 osób, Słownik Geograficzny podaje to w formie następującej informacji: „Nasiechowice parafia, dekanat miechowski, 1474 dusz”.

 

6. Nasiechowice w XX w.

 

W XX wieku zaczęła poprawiać się sytuacja materialna mieszkańców parafii Nasiechowice.

 

Wielkim społecznikiem był ówczesny proboszcz parafii ks. Bronisław Sokołowski (1859-1939), który objął probostwo w 1895 roku.

Sokołowski był jednym z założycieli pierwszej w Królestwie Polskim włościańskiej organizacji, która przyjęła nazwę Towarzystwo Rolnicze „Jutrzenka”. Oprócz niego z parafii Nasiechowice członkami założycielami byli: Andrzej i Stanisław Manterysowie, Wojciech Piwowarski, Stanisław Bielawski, Marcin Cichy i Maciej Łysek z Pojałowic oraz Jan Bielawski z Nasiechowic. Prezesem został Gabriel Godlewski, agronom z Kępia, z-cą Andrzej Manterys, skarbnikiem Jan Bielawski, zaś sekretarzem Stanisław Manterys. Towarzystwo zorganizowało w 1903 roku chłopską wystawę rolniczą, obecnie prezentowaną w formie zdjęć, plansz  i opisów w Muzeum Ziemi Miechowskiej.

 

 

Ks. Sokołowski był jednym z inicjatorów powołania orkiestry włościańskiej „Nasiechowianka”, która występowała m.in. na wystawie w Miechowie. Dyrygentem orkiestry był Dominik Kozłowski. Oto zdjęcie dyrygenta oraz pocztówka orkiestry z 1902 roku:

 

  
Pocztówka orkiestry jest kolorowa, ale pierwotne zdjęcie było wykonane w sepii, a dopiero do druku zostało pokolorowane. Istnieje inna wersja tej pocztówki, pokolorowana trochę inaczej, m.in. spodnie mężczyzn mają biało-czerwone pasy.

 

Dziękujemy p. Jerzemu Malatyńskiemu za udostępnienie pocztówki i zachęcamy do obejrzenia jego obszernego albumu "Miechów na dawnych pocztówkach", wydanego w 2010 roku. Z tego albumu pochodzi również inna pocztówka z około 1901 roku, zatytułowana ”Chłopcy z Nasiechowic i Dziewięcia, Miechowskie”.

 


Powyższa pocztówka została w 1905 roku wysłana z Warszawy przez panią J. Stońkównę do Eugena Dumtsa, burmistrza miasta Szent-Endre na Węgrzech. Ciekawe, w jaki sposób wróciła do Polski? Na tej pocztówce, jak i na pocztówce orkiestry, widzimy męskie stroje krakowskie, składające się z białej sukmany lub kolorowego kaftana z pasem, białej koszuli i białych spodni, czapki krakuski z barankiem i pawim piórem oraz z wysokich butów.

 

W 1904 roku w Nasiechowicach mieszka Hugo Jan Naisser, przybyły z Cesarstwa Austiackiego kapelmistrz orkiestry. W tym roku bierze on ślub z Balbiną Szyniec z Książa Małego.

 

W 1904 r. ks. Bronisław Sokołowski założył Kasę Stefczyka i Spółdzielnię Mleczarską, a w 1905 r. przeprowadził odbudowę kościoła.

 

W latach 1905 - 1907, czyli w czasie rewolucji w Rosji, młody nauczyciel miejscowej szkoły powszechnej w Nasiechowicach, Marian Świebodziński (1881 – 1970), w porozumieniu z mieszkańcami Nasiechowic, odrzucił język rosyjski, jako obowiązujący w szkole język nauczania i przywrócił nauczanie w języku polskim. W 1908 roku nastąpiły represje władz zaborczych i Świebodzińskiego ukarano zwolnieniem z posady nauczyciela. Proboszcz Sokołowski zapamiętał te wydarzenia oraz dobrą pracę i pożyteczną działalność społeczną nauczyciela, o czym świadczy jego list skierowany trzydzieści lat później do Świebodzińskiego:

 

„Człowiek stary, a mam na myśli siebie, żyje najchętniej przeszłością i jej wspomnieniami. Nie ma dla mnie wspomnień więcej serdecznych i rzewnych zarazem, jak te, kiedy po uzyskaniu kusej konstytucji od rządu rosyjskiego w roku 1905 ludzie dobrej woli i gorącego serca rzucili się do pracy celem podniesienia ludu wiejskiego i wyrwania go z błota ciemnoty i obojętności na rzeczy, które stanowią prawdziwą jego wartość. Mam tu na myśli moją pracę w ówczesnych latach, a zarazem dzielną współpracę p. Mariana Świebodzińskiego, który był wówczas nauczycielem szkoły powszechnej w Nasiechowicach. Jeśli zauważymy w pokoleniu korzystającym z ówczesnej naszej pracy dodatnie strony rozumu, duszy i serca, to w pierwszym rzędzie zasługa należy się p. Świebodzińskiemu. Jako członek Macierzy Szkolnej, korzystając z praw jej przysługujących stworzył rodzaj uniwersytetu ludowego, a na wykłady już od południa każdej niedzieli gromadziły się tłumy słuchaczy, którzy z niesłychanym dotąd i niespodziewanym zaciekawieniem wchłaniali wiadomości dotychczas nie słyszane nigdy. Pamiętam dzisiaj, jak ten siewca siał ziarna cywilizacji, materialnej kultury i uświadomienia, popierając wiadomości głoszone obrazami latarni magicznej, i nieraz ochrypły po kilkugodzinnym nauczaniu nie szukał spoczynku, lecz podejmował inną pracę, jak szerzenie "Polaka", nie bacząc na to, że mu za tę pracę grożą kajdany i zsyłka na wygnanie.

Do dnia dzisiejszego pan Świebodziński żyje we wspomnieniach moich parafian, chociaż od tych czasów i od tej zbożnej pracy upłynęło trzydzieści lat. Na pewno twierdzić mogę, iż ktokolwiek podejmie się napisania historii rozwoju umysłowego i kulturalnego w Nasiechowicach i okolicy, ten na pewno nie ominie osoby p. Świebodzińskiego, który tak dużo włożył pracy w odrodzenie naszego ludu, a czynił to zawsze bezinteresownie, bo kochał Ojczyznę nie połową, ale całym sercem swoim, a tym sposobem uważał lud polski za fundament budowli narodowej, który wszelkimi siłami popierał, wzmacniał i w możliwym utrzymywał porządku dla pokoleń przyszłości.

Ja dzisiaj stary człowiek, stojący nad grobem, składam Ci, Bracie kochany i współpracowniku mój, najwyższą cześć i uznanie. Przyjm, kochany panie Marianie, tych kilka słów wspomnień moich z ubiegłych lat naszej wspólnej pracy - całym sercem oddany ks. Bronisław Sokołowski, proboszcz w Nasiechowicach.”  

 

Powyższy list księdza Sokołowskiego oraz informacje o Marianie Świebodzińskim zaczerpnęliśmy z powieści córki Mariana, Heleny Danilczyk pt. „Zaledwie kilka kroków”. Dziękujemy Pani Helenie za napisanie tej powieści i za zawarte w niej fragmenty o Nasiechowicach, które niewątpliwie wzbogacają historię wsi i parafii.

 

W 1907 roku polskimi posłami do Dumy Rosyjskiej byli Mateusz Manterys z Pojałowic oraz Jan Bielawski z Nasiechowic. Należeli oni do Koła Polskiego i wraz z innymi członkami tego Koła, starali się zaznaczyć obecność polską w rosyjskim parlamencie.  

 

W 1908 roku nauczycielem w szkole w Pojałowicach był Józef Marusiński (żona Waleria Królikowska, córka Marianna)

 

W 1909 roku wniesiono do tabeli uwłaszczeniowej z 1867 roku wpis dodatkowy, określający szczegółowo prawo chłopów do serwitutu pastwiskowego. Mogli oni na łąkach dworskich wiosną, do 15 kwietnia i jesienią, po zebraniu drugiego pokosu trawy, oraz na ugorach i rżyskach, a także w lasach folwarcznych, wypasać 110 sztuk bydła rogatego (w tym 19 jałówek), 42 koni i 98 owiec. Z tych liczb inwentarza wynika, ze średnio każdy gospodarz w Nasiechowicach miał 2 krowy, 1 konia i 2 owce.

W 1913 roku serwituty zostały zniesione i ziemie serwitutową o powierzchni 48 hektarów otrzymali jako wspólną własność chłopi nasiechowscy. Oto szkic terenowy komisarza do spraw włościańskich powiatu miechowskiego z 1913 roku:

 


Oryginał szkicu znajduje się w Archiwum Państwowym w Kielcach pod sygnaturą 21/460/I 1332. W górnej części szkicu zaznaczono główne skrzyżowanie dróg w Nasiechowicach, które znajduje się koło kościoła, dworu, szkoły i karczmy. Główną część szkicu zajmują tereny serwitutowe, oznaczone nazwą Взорекъ (Wzorek), o powierzchni 48 ha. Obszary A,B,C to nieużytki (tereny podmokłe), z czego nieużytek C zajmuje dość dużą część całości. Grunty rolne, wcześniej otrzymane przez chłopów w ramach uwłaszczenia 1867 roku, zajmują zachodnią i zachodnio-północną część Nasiechowic. Są one oznaczone na szkicu jako
Земли крестьян селений Насеховице (ziemia chłopów osady Nasiechowice). Grunty te nie są w całości widoczne na szkicu, gdyż ich obszar wynosi około 250 - 300 ha i sięga daleko poza obręb szkicu. Grunty folwarczne, czyli dworskie (Земли фольварка Насеховице), mają łączną powierzchnię około 150 ha, zajmują północno-wschodnią i południową część Nasiechowic i również nie są widoczne w całości na szkicu. Od wschodu tereny serwitutowe przylegają do gruntów wsi Dziewięcioły.

 

W 1915 roku mieszkańcy Nasiechowic, na pamiątkę ważnych dla nich wydarzeń, regulujących służebność i przynależność gruntów, wznieśli w środku wsi okazałą kapliczkę:


Obecnie obok kapliczki wybudowano remizę straży pożarnej, w której mieści się Centrum Kultury Wsi Miechowskiej.

 

Oto zdjęcie z 1914 roku przedstawiające rodzinę Tomasza i Agnieszki Manterysów z Pojałowic w parafii Nasiechowice. 

 


Na powyższym zdjęciu, głowa rodziny Tomasz Manterys, ubrany jest jeszcze w tradycyjną, białą sukmanę włościańska, ale jego synowie są już w garniturach z kamizelkami i w białych koszulach z krawatami. Dziękujemy Adamowi Manterysowi z Krakowa za udostępnienie zdjęć swojej rodziny. Mały chłopczyk na dole zdjęcia to Mieczysław, ojciec Adama.

 

W 1905 roku urodził się w Nasiechowicach Piotr Jagiełło. Jego syn Michał, urodzony w 1941 r., został pisarzem, poetą, taternikiem, naczelnikiem GOPR, wiceministrem kultury i dyrektorem Biblioteki Narodowej. W swoim epickim poemacie „Sosna i pies. Poemat z Zagrody”, opisuje życie w ojcowskim gospodarstwie - Zagrodzie.  Położenie gospodarstwa na pograniczu Janikowic i Nasiechowic określa następująco: „wąska droga z Janowic do Nasiechowa, samotne gospodarstwo – Zagroda, rozkraczone na łanach przypisanych do obu wsi.” Oto dwa inne fragmenty z tej książki:


Czerwiec 2015 rok -  Michał Jagiełło czyta na spotkaniu z mieszkańcami Nasiechowic własne wiersze z najnowszego poematu „Zszywanie – w ucieczce”. Opis spotkania znajduje się tutaj. Michał Jagiełło zmarł w Zakopanem 1 lutego 2016 roku.

W 1916 r. ksiądz B. Sokołowski omurował przykościelny cmentarz, powiększył organy, postawił wieżę, pokrył kościół blachą.

W kościele znajduje się obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, z 2 połowy XVIII w. oraz trzy obrazy Wojciecha Gersona z końca XIX w.: Koronacja Matki Bożej, Św. Izydor i Św. Magdalena.

 

W pierwszej połowie XX wieku mieszkańcy Nasiechowic ubierali się jeszcze w tradycyjne stroje krakowskie. Oto zdjęcie ze ślubu Stanisława Jakubasa z Anną Bryła z 1917 roku:

           


Panna młoda (Anna Bryła ur.1894r.) ubrana jest w białą suknię z welonem, natomiast młode dziewczęta mają stroje krakowskie. Pan młody (Stanisław Jakubas ur. 1881r.) i ojciec panny młodej (Maciej Bryła ur.1853r.) są ubrani w białe sukmany włościańskie i w białe koszule, zaś młodzi mężczyźni nie mają sukman, lecz na białe koszule mają założone krakowskie kaftany (kamizelki). Niektórzy mężczyźni trzymają w rękach kapelusze, inni mają na głowach krakowskie czapki. Tradycyjne stroje nie utrzymały się już długo, na zdjęciu widać młodego mężczyznę w garniturze i białej koszuli z krawatem. Drugie zdjęcie, przedstawiające Stanisława i Annę z dziećmi i z matką, wykonano w 1923 roku. Dziewczynka z kokardą, to Maria Jakubas ur.1919r., późniejsza nauczycielka Maria Belska, która przekazała zdjęcie Nasiechowic przedstawione w poprzednim rozdziale.

 

W czasie walk o niepodległą Polskę, w lipcu 1917 roku, w Nasiechowicach mieściła się lokalna komenda POW – Polskiej Organizacji Wojskowej, do której oprócz Nasiechowic, należały miejscowości: Kościejów, Grzegorzowice, Czaple Wielkie i Piotrkowice Wielkie. Komendantem był „Mściwój” – Jan Gierat. W szeregach legionowych walczyli m.in. Feliks Walka z Nasiechowic, który zginął w 1814 roku w bitwie pod Laskami oraz Wędzicha Paweł z Nasiechowic, ranny w 1914 roku pod Konarami.

W 1918 roku, po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, Nasiechowice wraz z powiatem miechowskim weszły w skład województwa kieleckiego. W 1918 roku właścicielką folwarku Nasiechowice była Wiera Pisariew. Gospodarze nasiechowscy uzyskali potwierdzenie własności ziem otrzymanych w czasie uwłaszczenia, zaś ziemia serwitutowa (ok. 50 ha) w dalszym ciągu pozostała ich wspólną własnością.

 

Najstarsze zdjęcie z archiwum rodzinnego autora Eugeniusza pochodzi z 1920 roku.


Pierwsze zdjęcie z 1920 roku przedstawia Petronelę Cerek (1878-1955), babkę Eugeniusza. Petronela była córką Jana Cerka i Franciszki Jakubas (Franciszka Jakubas była córką Mateusza Jakubasa z linii Romana). Drugie zdjęcie z 1937 roku, przedstawia męża Petroneli, Pawła Jakubasa (1878-1940) z synami, Stanisławem i Feliksem oraz z dziećmi Feliksa, Anielą i Władysławem. Paweł i Petronela brali ślub w Nasiechowicach w 1900 roku, w 1902 roku przeprowadzili się do Kaliny Wielkiej.

 

W 1921 odbył się w Polsce spis powszechny ludności, oto wyniki tego spisu dla miejscowości wchodzących w skład parafii Nasiechowice, opublikowane przez GŁ-U-ST (GUS):

 


Według powyższego zestawienia, parafia Nasiechowice leżała na terenie dwóch gmin: Jaksice i Kacice. Łącznie, we wszystkich wsiach parafii Nasiechowice w 1921 roku były 304 domy i 2240 mieszkańców, w tym 20 Żydów (15 w Dziewięciołach i 5 w Nasiechowicach).

 

Oto tabela porównawcza trzech spisów: 1791, 1827, 1921:

 

Miejscowość

Spis 1791 r.

Spis 1827 r.

Spis 1921 r.

Liczba mieszkańców

Liczba domów

Liczba osób w domu

Liczba mieszkańców

Liczba domów

Liczba osób w domu

Liczba mieszkańców

Liczba domów

Liczba osób w  domu

Dziewięcioły

140

24

6

187

29

6

413

53

8

Nasiechowice (z Miechowicami)

296

54

5

380

54

7

862

126

7

Pojałowice (z Piotrowicami)

287

51

6

315

52

6

563

79

7

Zarogów (z Zagajem)

145

24

6

193

34

6

402

46

9

Razem

868

153

6

1075

169

6

2240

304

7

 

W 1928 roku do Szkoły Podstawowej w Pojałowicach uczęszczało 40 uczniów. Nauczycielem był Józef Marusiński, zaś jego żoną była Waleria Królikowska. Córka Marusińskich, Marianna Helena, w 1908 roku wyszła za mąż za Andrzeja Różańskiego, maszynistę straży pożarnej z Warszawy.


Powyższe zdjęcie przedstawia Józefa Marusińskiego w otoczeniu swoich uczniów. Nazwiska tych uczniów nie są znane, ale mamy nadzieję, że ktoś z Czytelników rozpozna swojego przodka. 

 

Na poniższym zdjęciu, z wesela Manterysów z Pojałowic, z około 1924 roku, krakowski stroje ludowe mają tylko młode kobiety i młodzi mężczyźni, natomiast starsi mężczyźni są ubrani w garnitury. Wielu mężczyzn ma krakowskie czapki, ale żaden nie ma tradycyjnej, włościańskiej sukmany.

 


Jedynymi znanymi osobami na powyższym zdjęciu jest ksiądz Bronisław Sokołowski, siedzący obok panny młodej, oraz Mieczysław Manterys z Pojałowic, młody mężczyzna w krakowskiej czapce, stojący z tyłu, jako piąta osoba od prawej. Gdyby ktoś z Czytelników rozpoznał inne osoby lub znał dokładne miejsce i czas zrobienia zdjęcia, to bylibyśmy wdzięczni za przesłanie informacji na adres e-mail podany w nagłówku.

I oto, w listopadzie 2013 roku, otrzymaliśmy od pani Grażyny Kwiatkowskiej z Gdyni, następującą wiadomość:

„Jest to rok 1927, ślub Marianny z domu Manterys z Bronisławem Manterysem. Na zdjęciu obok księdza po prawej siedzi prawdopodobnie mój pradziad Florian Manterys, a obok niego na pewno moja prababcia, Katarzyna Manterys z domu Kałwa i obok niej syn Adam Manterys. Dalej moja babcia Wiktoria Chyża, a przed nią jej syn Tadeusz, a mój wuj. Nad moją babcią Wiktorią stoi Manterys i nad panem młodym stoi Manterys są to bracia ojca Bronisława Manterysa. Po lewej stronie Panny młodej siedzą księża, dalej ojciec pana młodego Stanisław Manterys, obok jego żona Agata Żurek.”

Bardzo dziękujemy pani Grażynie za te cenne informacje i mamy nadzieję, że wraz z innymi ludźmi dobrej woli, opracujemy bardziej dokładną historię parafii Nasiechowice. Zachęcamy inne rodziny do przysyłania informacji, zdjęć i innych dokumentów, które wzbogacą tę historię.

 

W 2015 roku otrzymaliśmy od Pani Marii Dziadkiewicz (z domu Dąbrowska) z Opola zdjęcia jej rodzin Dąbrowskich i Jasiówka z Nasiechowic.

 


Pierwsze zdjęcie z 1933 roku przedstawia Agatę Jasiówka (siedzi na stołku), zmarłą w 1939 roku. Kobieta po lewej to Amelia Nowaczek (z domu Jasiówka, córka Agaty), trzymająca na ręku córkę Zosię ur. 1932, zaś mężczyzna to Ludwik Nowaczek jej mąż. Drugie ich dziecko to mała Anielka ur. 1930, stojąca po lewej stronie. Dziewczynka w stroju komunijnym, stojąca przy babci Agacie, to Zofia Dąbrowska ur. 1926, przyszła matka Marii Dziadkiewicz. Druga dziewczynka w stroju komunijnym, to koleżanka Zofii, Joasia. Drugie zdjęcie z 1931 roku przedstawia małżeństwo Mariannę Jasiówka (córka Agaty) i Franciszka Dąbrowskiego, którzy mieszkali w Nasiechowicach i brali ślub w 1917 roku, są to rodzice Zofii Dąbrowskiej, czyli dziadkowie Marii Dziadkiewicz. Trzecie zdjęcie z 1945 roku przestawia Zofię Dąbrowską i dwóch nieznanych mężczyzn, na tle chałupy Jasiówków w Nasiechowicach, obok organistówki.

 

W parafii Nasiechowice ciągle wzrastała liczba ludności oraz liczba domów, co powodowało powiększenie wsi. Na poniższej mapce Nasiechowic z 1930 roku, zaznaczono kolorem szarym obszar, jaki zajmowały Nasiechowice 130 lat wcześniej, czyli około 1800 roku.

 


W okresie od 1800 roku do lat 30-tych XX wieku w Nasiechowicach powstało kilka przysiółków otaczających ze wszystkich stron obszar pierwotnej zabudowy. Powstał przysiółek Podpojałowski z 14 gospodarstwami, przysiółek Łany z 25 gospodarstwami, przysiółek Poduchowny-Żurek z 11 gospodarstwami oraz przysiółek Kamieniec z 13 gospodarstwami. Powstawanie nowych przysiółków spowodowane było kilkoma czynnikami: napływem osadników z innych miejscowości, o czym świadczą pojawiające się nowe nazwiska w metrykach urodzeń i małżeństw, uwłaszczeniem chłopów w 1867 i w 1869 roku oraz dużą liczbą dzieci w rodzinach nasiechowickich. Natomiast z obszaru pierwotnej zabudowy w Nasiechowicach ubyło około 20 gospodarstw, m.in. zniknęło kilka gospodarstw na południe od kościoła i prawie wszystkie gospodarstwa po południowej stronie głównej drogi nasiechowickiej. W wyniku realizacji ustaw sejmowych, dotyczących likwidacji dużych obszarów ziemskich i dóbr kościelnych, w Nasiechowicach dokonano parcelacji ziemi dworskiej (folwarcznej). Na powyższej mapce dwa przysiółki Nasiechowic mają nazwę Parcelacja, w większym było 10 gospodarstw, w mniejszym 2 gospodarstwa.

 

Orkiestra „Nasiechowianka”, istniejąca do dnia dzisiejszego, uświetniała swoimi występami uroczystości kościelne, święta rocznicowe i inne imprezy w całej gminie, a nawet w powiecie. Oto zdjęcie orkiestry z około 1932 roku:

  
Powyższe zdjęcie orkiestry zostało wykonane przed plebanią w Nasiechowicach, w środku widać księdza Bronisława Sokołowskiego, mającego wówczas 73 lata. Na zdjęciu jest dużo dziewcząt i kobiet w strojach ludowych, prawdopodobnie tworzyły one chór towarzyszący orkiestrze. Na małym zdjęciu obok, przedstawiono organistę kościelnego Tadeusza Nowaka (ze skrzypcami) ur. 1912 r., oraz jego brata, Henryka Nowaka (z akordeonem) ur. 1912r. Dziękujemy Pani Stanisławie Nowak z Nasiechowic, mającej obecnie 90 lat, za udostępnienie tych zdjęć.

 

W 1933 roku, dokładnie 18 czerwca, odbyło się ogólne zebranie mieszkańców Nasiechowic, na którym uchwalono podział wspólnej ziemi serwitutowej (około 50 ha) na oddzielne działki. Z tego podziału każdemu gospodarzowi przypadł w udziale około 1 hektar ziemi.

 

W Nasiechowicach działała od 1905 roku Kasa Stefczyka i Spółdzielnia Mleczarska.

 


Nasiechowice 1936 rok - Zarząd Spółdzielni Mleczarskiej i Kasy Stefczyka.
Siedzą Włodarczyk, Kacper Jakubas, Antoni Jagiełło (ojciec Michała Jagiełły), ks. Stanisław Sokołowski, Falfosińska i jej mąż Józef Falfosiński (kierownik szkoły);
stoją: Szlachta, Niewiara, Jan Pabijańczyk, Dokładański, Chrzanowski, Jan Migdał, Kudzia, Henryk Bielawski, Franciszek Jakubas.

 

Od Czytelników nadeszły również inne zdjęcia dotyczące parafii Nasiechowice. Dziękujemy p. Joannie Kubskiej (z domu Sakłak) z Zarogowa za poniższe fotografie dziewcząt zarogowskich i za zdjęcie ze ślubu dziadka Stanisława Sakłaka oraz za kopie obrazów Breitenwalda:

 
Zdjęcie przedstawia zarogowskie dziewczęta z dziedziczką Janiną Rudzką - 1934 r. Nazwiska dziewcząt w kolejności alfabetycznej: Dziura, Klimczyk, Kowal Kowalczyk, Madej, Mantrys, Manterys-Bibrowska, Michalska, Miszak, Miszczyk, Piwowarska, Rekuła, Pasińska, Stępnicka, Zaganiacz, Żurek. Gratulujemy Emili Dziura z Zarogowa, mającej obecnie 93 lata, wspaniałej pamięci i dziękujemy za rozpoznanie wszystkich dziewcząt.


Ślub Stanisława Sakłaka z Bronisławą Sikorską, krewną generała Władysława Sikorskiego – 1937r.


Obrazy Romana Breitenwalda z 1939 roku - karczma, zabudowania chłopskie i jedna z kapliczek w Zarogowie.

Poniższe zdjęcia przedstawiają sześciu Jakubasów wywodzących się z Nasiechowic z końca XIX wieku i pierwszej połowy XX wieku. Czy widać podobieństwo postaci?

 


Trzy pierwsze osoby - Paweł, Stanisław i Eugeniusz, to dziadek, ojciec i syn. Czwarta osoba - Stanisław, to członek innej rodziny Jakubasów. Piąta i szósta osoba, to ojciec i syn, należący do jeszcze innej rodziny Jakubasów. Jak na razie, w dokumentach sięgających 250 lat, nie znaleziono wspólnego przodka tych rodzin. Są pewne szanse na połączenie ich w jedną rodzinę, których wspólnym przodkiem był prawdopodobnie Jakub Jakubas urodzony w 1709 roku, ale będzie to możliwe, jeśli odnajdą się księgi metrykalne z lat 1700 – 1773. W niedalekiej przyszłości będzie możliwe łączenie różnych linii rodzinnych w genetyczne rody, ponieważ rozwijająca się szybko technologia testowania genetycznego Y-DNA pozwoli określić pochodzenia mężczyzn oraz ich wzajemne pokrewieństwo. Pochodzenie kobiet może być badane poprzez testowanie mitochondrialnego DNA.

 

Księgi parafialne Nasiechowic z okresu 1870 – 1943 zawierają 5071 metryk urodzeń, czyli średnio co rok rodziło się 69 osób (uwaga, w liczbach tych nie uwzględniono 1905 roku, dla którego nie ma metryk). W porównaniu do wcześniejszego okresu 1811 – 1869, kiedy średnia wynosiła 48 osób, nastąpił znaczny wzrost liczby urodzeń.

W tym samym latach 1870 - 1943 (bez 1905 roku) zmarły 2674 osoby, czyli średnio na rok umierało 37 osób. W porównaniu do okresu 1811 – 1869, kiedy średnia wynosiła 36 osób, nastąpił minimalny wzrost liczby zgonów.

Przyrost naturalny od 1870 do 1943 roku wyniósł 2397 osób, czyli średnio co rok liczba ludności parafii Nasiechowice wzrastała o 33 osoby (uwaga, w obliczeniach nie uwzględniono migracji ludności, ponieważ nie wiemy ile osób urodzonych w parafii Nasiechowice wyjechało do innych parafii, ani ile osób urodzonych w innych parafiach, przybyło do Nasiechowic).

Oto wykres liczby urodzeń i liczby zgonów w parafii Nasiechowice:


Wykres urodzeń (kolor niebieski), ma 3 charakterystyczne okresy. Pierwszy okres, to lata 1773 – 1861, w którym średnia liczba urodzeń wynosiła 42. W drugim okresie, obejmującym lata 1862 – 1922, średnia liczba urodzeń jest zdecydowanie większa i wynosi aż 75. Początek tego okresu, to czas uwłaszczenia chłopów i zapewne to wydarzenie przyczyniło się do rozwoju demograficznego Nasiechowic. Tendencja dużej liczby urodzeń utrzymała się aż do 1922 roku i w tym właśnie roku wypadła największa roczna liczba urodzeń w całym omawianym okresie, było ich wówczas 97.  W trzecim okresie, w latach 1923 – 1943, liczba urodzeń zaczęła wyraźnie spadać i średnia wynosiła 56. Mimo tego, w parafii Nasiechowice jeszcze wtedy nie nastąpiło zmniejszenie liczby ludności, ponieważ liczba zgonów również zaczęła spadać i przyrost naturalny był zdecydowanie dodatni. Wykres zgonów (kolor czerwony) nie posiada żadnych charakterystycznych okresów, jedynie w roku 1847 widać wyraźny skok liczby zgonów. Jest to efekt epidemii cholery. Średnia, roczna liczba zgonów w całym okresie 1773 – 1943 wynosiła 35 osób.

 

Podczas II wojny światowej, w 1943 r., Niemcy rozstrzelali 79 mieszkańców parafii Nasiechowice. Pomnik ofiar tego mordu znajduje się na skraju lasu, przy wjeździe do Nasiechowic od strony Pojałowic.

 

 
Na pomniku wyryto wszystkie nazwiska ofiar:
Bielawski Aleksander, Bielawska Helena, Bielawska Helena, Bielawski Mieczysław, Bielawski Franciszek, Bielawska Anna, Bielawska Janina, Bogacz Józef, Bogacz Aniela, Bogacz Maria, Bryła Jan, Bryła Aleksandra, Bryła Wincenty, Chwastek Józef, Chwastek Katarzyna, Dąbrowska Petronela, Dąbrowska Zofia, Dłużniewski Konstanty, Dłużniewska Rozalia, Dłużniewska Janina, Dłużniewski Władysław, Dłużniewski Zdzisław, Franczyk Agata, Gugała Anna, Gugała Domicela, Gugała Zygmunt, Gugała Tadeusz, Hebdowska Anna, Hebdowski Mieczysław, Jakubas Józef, Kabelak Maciej, Kabelak Maria, Kabelak Jan, Kabelak Franciszek, Kabelak Klara, Kabelak Genowefa, Kabelak Domicela, Kałuża Kazimierz, Kawalec Zygmunt, Kawalec Gracjan, Koszewski Marian, Kowal Jan, Kowal Kazimiera, Kowal Stefania, Kowal Franciszek, Łapińska Franciszka, Mamczyński Aleksander, Mamczyński Michał, Mamczyńska Kazimiera, Migdał Jan, Migdał Katarzyna, Migdał Władysław, Moląg Jan, Murowany Mieczysław, Pabijańczyk Franciszek, Pabijańczyk Teofila, Pasiński Szczepan, Pasińska Anna, Pietracha Jan, Pietracha Józef, Pietracha Jerzy, Piwowarska Józefa, Podsiadło Waleria, Podsiadło Maria, Podsiadło Władysław, Podsiadło Wincenty, Podsiadło Stanisław, Podsiadło Krystyna, Podsiadło Piotr, Pruska Stanisława, Swedura Maria (zd Bielawska), Umińska Stanisława, Włodarczyk Jan, Włosek Maria, Zaprzalski Stefan, Zaręba Józefa, Zielińska Maria, Zieliński Stanisław.
Instytut Pamięci Narodowej przeprowadził w latach 2000 – 2008 szczegółowe śledztwo w sprawie mordu w Nasiechowicach. Przesłuchano wielu świadków, w większości krewnych ofiar, co pozwoliło na odtworzenie okoliczności i przebiegu zbrodni. Bezpośrednim powodem rozstrzelania było to, że Niemcy dowiedzieli się, kto kieruje i kto należy do partyzanckiego oddziału Polskiej Wojskowej Organizacji Rewolucyjnej, skupiającego mieszkańców okolicznych wsi. IPN nie podaje jak doszło do dekonspiracji tego oddziału, ale podaje nazwiska niemieckich dowódców i funkcjonariuszy, którzy przeprowadzili pacyfikację oraz wymienia którzy z nich zostali za ten czyn ukarani. W 2008 roku IPN zakończył badanie tej sprawy i umorzył dalsze śledztwo.     

 

W pobliżu pomnika ofiar pacyfikacji znajduje się pomnik przyrody – dąb szypułkowy. Wiek dębu ocenia się na około 300 lat, a ponieważ rośnie przy głównej drodze nasiechowickiej, więc można sobie wyobrazić, że „widział on” wszystkich mieszkańców od 1700 roku i gdyby tak mógł przemówić ... . Również w Pojałowicach znajdują się dwa 250-letnie dęby – pomniki przyrody, stojące przy polnej drodze prowadzącej do lasu.

 

Wśród Polaków walczących z Niemcami w czasie II wojny światowej i pochodzących z parafii Nasiechowice, byli m.in. Stanisław Jakubas, urodzony w 1917 roku
w Nasiechowicach i Józef Bogacz, urodzony w 1910 roku w Pstroszycach, po wojnie zamieszkały w Zarogowie.

 

 
Stanisław Jakubas walczył pod Tobrukiem, gdzie z kolegą Adolfem Bocheńskim,
wykazali się wielką odwagą, wysadzając nieprzyjacielską wieżą obserwacyjną.
Zdjęcie przedstawia generała Sikorskiego odznaczających bohaterskich żołnierzy Krzyżem Walecznych.
Synem tego Stanisława Jakubasa jest Stanisław Jakubas z Olkusza, współautor niniejszego opracowania.

 

 
Fot. Gaburri, 1945 Arezzo, Włochy

Józef Bogacz z Zarogowa (środkowy żołnierz na zdjęciu w ramce) walczył w składzie I kompanii II Korpusu Polskiego we Włoszech.
Dziękujemy Rafałowi Kobylińskiemu z Lublina, wnukowi Józefa Bogacza, za udostępnienie tego zdjęcia.

Przez 173 lata, czyli od 1773 do 1945 roku, w parafii Nasiechowice urodziło się ponad 9000 osób, wśród których wystąpiło 995 różnych nazwisk. Można w przybliżeniu przyjąć, że tyle właśnie rodzin zamieszkiwało w parafii przez te 173 lata. Oto lista tych 995 nazwisk, uszeregowana według liczebności nazwisk (pierwsza liczba po nazwisku oznacza rok, w którym dane nazwisko pojawiło się po raz pierwszy w księdze urodzeń, druga liczba oznacza liczbę osób urodzonych pod danym nazwiskiem:

 

Jakubas 1774-467, Włosek-Włoszek 1775-329, Bielaski-Bielawski-Bielski 1775-290, Dziurka-Dziura 1776-237, Manterys 1775-227, Włodarz-Włudarz-Włodarczyk 1775-191, Wojtas 1773-180, Klimczyk 1786-141, Małkowicz-Małkiewicz 1778-140, Miszczyk-Mistrzyk 1777-123, Nowak 1774-116, Sobczyk 1785-110, Sakłak 1777-106, Piwowarski 1868-105, Pasieński-Pasiński 1793-103, Kubiński 1825-100, Kowal 1776-99, Żurek 1779-97, Gajos 1779-93, Kałwa 1779-93, Franczyk-Franczak-Franczuk 1774-91, Mamczeński-Mamczyński 1817-85, Dokładański 1774-82, Swedura-Szwedura 1778-78, Dąbrowski 1774-74, Hebdowski 1828-74, Murowany 1789-74, Gądek 1774-73, Zaprzalski-Zaprzelski 1867-71, Ryło-Ryłko 1774-70, Michalski 1837-64, Migdał 1777-64, Twardowski 1778-60, Słaby 1811-57, Pietrach-Pietracha 1831-54, Cierniowski 1779-53, Kapuściński 1829-53, Wrona 1775-49, Zaganiacz 1774-48, Łapiński 1847-47, Ordys 1776-47, Korwat 1912-45, Krzemień 1776-43, Rekuła 1782-43, Kowar 1859-42, Ozdoba 1857-41, Szlachta 1858-40, Kuras-Kuraz 1781-37, Zaręba 1863-37, Kukielarz-Kukiela-Kukielak 1812-36, Dyl 1775-34, Koziara 1832-34, Podoba 1835-34, Roch 1848-34, Filipek 1814-33, Kowalczyk 1789-32, Minor 1776-32, Piekara 1788-31, Mirek 1848-30, Przezdziecki-Przewdziecki 1773-30, Smulski 1852-30, Gąsiorek 1823-29, Miękina-Mikina 1811-28, Bryła 1792-27, Kluska 1813-27, Kozioł 1788-27, Bień 1774-26, Cerek 1839-26, Pietrasik-Pietras 1782-25, Sobańska 1875-25, Frania 1859-24, Bajołek 1884-22, Kasprzyk 1894-22, Lis 1774-22, Malong-Molong 1888-22, Mucha 1814-22, Bogacz 1871-21, Chrzanowski 1886-21, Kupiec 1864-21, Musiał 1815-21, Słabczyk-Słabszyk 1778-21, Bródka 1835-20, Buczek 1903-20, Maslonka-Maslanka 1775-20, Pycia-Pyć 1851-20, Bibrowski 1848-19, Prządzik-Przódzik 1811-19, Pludra-Pluder 1864-18, Podsiadło 1897-18, Cieniak 1774-17, Kupidło 1886-17, Szatkowski-Szadkowski 1866-17, Zych 1877-17, Kieroński 1842-16, Łysek 1883-16, Sych 1810-16, Adamczyk-Adamek-Adamski 1860-15, Garmulewicz 1865-15, Gąsiorski-Gąsiorowski 1773-15, Grabaj 1774-15, Karkowski 1863-15, Kowalski 1830-15, Maj 1827-15, Motała-Motyła-Motuła 1776-15, Bartoszek-Bartosik 1776-14, Cholewa 1775-14, Klimek 1777-14, Krupa 1786-14, Lisiakiewicz 1875-14, Markiewicz-Markowicz 1822-14, Pachoł 1831-14, Patej 1811-14, Chwastek 1896-13, Faterek 1775-13, Jagła 1785-13, Janik 1840-13, Kobylec 1891-13, Nagło 1776-13, Pabiańczyk 1881-13, Pajda 1774-13, Popiołek 1890-13, Wójcik 1845-13, Jędrzejczyk 1781-12, Kopeć 1775-12, Krotliński 1834-12, Majka 1889-12, Mikoś 1783-12, Prząślica-Prześlica 1842-12, Szarek 1876-12, Czarnecki 1791-11, Kudzia-Kudza 1886-11, Kwiecińska 1781-11, Podyma 1894-11, Straszak 1867-11, Baran-Baranek 1774-10, Bocianowski 1862-10, Cichy 1881-10, Dziekan 1888-10, Greń 1794-10, Grucał 1814-10, Kabalak 1862-10, Krzywożeka 1896-10, Maleta 1887-10, Marzec 1775-10, Matuła 1782-10, Pogoń 1924-10, Prostacki-Prostak 1814-10, Przechera 1891-10, Soboń 1911-10, Arnold-Arnolt 1824-9, Belski 1863-9, Będkowski 1781-9, Ceruła 1870-9, Czekaj 1876-9, Dela 1849-9, Doniec-Dońca 1849-9, Dudek-Duda-Dudzik-Dudziak 1911-9, Golański 1786-9, Majorek 1868-9, Nawrot 1866-9, Persona 1889-9, Rudzki 1865-9, Sołdyk 1854-9, Sternalski-Sternal 1775-9, Szaładykowski-Saładykowski 1777-9, Szopa 1874-9, Walka-Wolka 1863-9, Borowski 1870-8, Golara 1868-8, Kleszcz 1897-8, Szyba 1907-8, Tłuszcz 1838-8, Umiński 1911-8, Węgrzynowicz 1829-8, Wiórek 1790-8, Woźniak 1775-8, Ziębowski 1868-8, Chałat 1787-7, Doros 1811-7, Drożniak 1939-7, Fudali-Fidali 1864-7, Hojnacki 1779-7, Kabała 1864-7, Kaczmarczyk 1826-7, Kita 1774-7, Kłyciński-Kłycieński 1796-7, Kołtoński-Kołtuński 1883-7, Krawczyk 1777-7, Lasak 1811-7, Marchewka 1909-7, Mierzwiński 1890-7, Nawara 1791-7, Niewiarowski 1866-7, Piwowarczyk 1830-7, Rusinek 1774-7, Rydz 1825-7, Słabowski 1879-7, Tądos-Tondos 1812-7, Wątorek 1856-7, Wieczorek 1777-7, Wisła 1850-7, Wojcieszko-Wojciechowski 1781-7, Zieliński 1880-7, Bazior 1790-6, Borkowski 1846-6, Brzeszcz-Brześć 1900-6, Chmielowski-Chmielewski 1865-6, Cuber 1886-6, Domagała 1927-6, Gugała 1775-6, Idzik 1869-6, Jaworski 1909-6, Katerla 1846-6, Kocierz 1786-6, Kulisa-Kalisa 1931-6, Luterek-Luter 1784-6, Marinka-Marenka 1885-6, Matczyk-Matcyk 1790-6, Michałkiewicz-Michałkowicz 1876-6, Nadolski 1929-6, Peroń 1906-6, Pieczyrak 1858-6, Sadowski 1895-6, Sroga 1891-6, Stępiński 1862-6, Szafarski-Szafurska 1870-6, Szewczyk 1833-6, Zmora 1811-6, Żebro 1902-6, Arsaj-Arwaj 1854-5, Bogdan 1857-5, Chodylski 1825-5, Czerniechiewicz 1862-5, Dydliński 1881-5, Florkiewicz 1873-5, Folfas-Folfasiński 1776-5, Gołek 1773-5, Gondora 1811-5, Habel 1811-5, Jagiełło 1907-5, Kotyza 1775-5, Kozierowski 1864-5, Kucieński-Kuciński 1815-5, Kuliński 1864-5, Kurkiewicz-Kurkowicz 1872-5, Mitek 1891-5, Mleński 1896-5, Moskowicz 1813-5, Nowakowski 1779-5, Perzyński 1901-5, Piechowicz 1873-5, Placek 1908-5, Przybylski 1824-5, Ptasznik 1889-5, Ryczko 1892-5, Sadkowski 1898-5, Skrzypczyk 1888-5, Skwarczyński 1936-5, Spiecha 1920-5, Szczepański 1836-5, Szostak 1862-5, Szych 1786-5, Tatutko 1779-5, Ziarka 1921-5, Boćkowski 1906-4, Cichopek 1824-4, Derela 1911-4, Dobrowolski 1823-4, Gauda 1784-4, Grębosz 1857-4, Januszka 1777-4, Jasiówka 1863-4, Juśkiewicz 1919-4, Kabelak 1922-4, Kamiński 1827-4, Karczmarczyk 1858-4, Karwat 1880-4, Klupacz 1776-4, Kociński 1838-4, Kołodziej-Kołodziejski 1868-4, Kozłowski 1826-4, Kubieński 1816-4, Kuc 1914-4, Kuchna 1915-4, Kurzątkowski 1781-4, Lenartowicz-Lenart 1787-4, Maciejczuk-Maciejczyk 1875-4, Magula-Maguła 1778-4, Motyka 1824-4, Niewiadomski 1861-4, Nocuń 1911-4, Nowicka 1857-4, Parys-Paryż 1919-4, Piech 1903-4, Ptaszek 1790-4, Rakoczy-Rakocza 1903-4, Skałbania-Skałban 1862-4, Słowińska 1885-4, Smulczyński 1837-4, Sobiejakowski-Sobijanowski 1832-4, Sokół 1920-4, Solarz 1926-4, Warzecha 1899-4, Widerski 1876-4, Włoszczyk 1816-4, Wnęk 1902-4, Wywiał 1846-4, Zaias 1776-4, Zaraza 1783-4, Zębala 1813-4, Zosica 1782-4, Bala 1879-3, Berkowicz 1810-3, Błachut 1900-3, Bogusławski 1774-3, Bójnowska 1861-3, Budzisz 1870-3, Bukowski 1818-3, Burda 1778-3, Burzyński 1906-3, Byczek 1933-3, Byk 1847-3, Dajwarek 1889-3, Drążek 1866-3, Dupak 1912-3, Dziarkowski 1899-3, Filipowski 1935-3, Gorzałek 1867-3, Grzebieluch 1924-3, Gurman 1819-3, Jadamczyk 1812-3, Janusz-Janus 1840-3, Jaśkiewicz 1914-3, Jeziorski 1890-3, Kalenka 1816-3, Kłębek 1931-3, Komenda 1925-3, Kot 1881-3, Kramarz 1776-3, Kryza 1832-3, Kukulak 1821-3, Kurasek 1778-3, Kurowski 1773-3, Kwapiński 1849-3, Madejski 1851-3, Malara 1889-3, Matlęgiewicz-Matlingiewicz 1868-3, Mazurek 1822-3, Mider 1877-3, Mróz 1819-3, Niklewicz 1811-3, Nowacki 1811-3, Ostanowicz 1818-3, Pawęza 1918-3, Pawlik 1885-3, Perek 1921-3, Piotrowicz 1792-3, Porębski 1883-3, Pożerak 1845-3, Przeniosło 1887-3, Rok 1813-3, Rutkowski-Rudkowski 1831-3, Sierpińska 1925-3, Smok 1930-3, Sosnowski 1892-3, Strzelec 1775-3, Styczeń 1781-3, Szlamowicz 1818-3, Szymczyk 1797-3, Świądziel 1845-3, Wąsik 1884-3, Wnyk 1903-3, Wołowiec 1900-3, Wydmański 1913-3, Wypchał 1890-3, Zeleński 1883-3, Zięcik-Zięcicki 1775-3, Ziętek 1845-3, Żebrowski 1901-3, Antos 1935-2, Bajdała 1943-2, Banachowski-Banachowicz 1775-2, Banasiewicz-Banaś 1908-2, Bańczyńska 1830-2, Bernacki 1879-2, Błaszczyk 1841-2, Błaszkiewicz 1895-2, Bobrowski 1869-2, Brzozowski 1849-2, Burski 1793-2, Chmiel 1862-2, Chmielarska 1901-2, Chrząstek 1894-2, Curyło 1855-2, Czajkowska 1881-2, Czerwiński 1777-2, Czyż 1875-2, Denca 1944-2, Dudzisz 1919-2, Fijałek 1841-2, Fraś 1922-2, Gąciarz 1824-2, Goła 1920-2, Gołębiowska 1840-2, Gościej 1885-2, Grątkiewicz 1929-2, Gręda 1862-2, Gruszka 1850-2, Grzebinoga 1916-2, Grzyb 1893-2, Grzybczak 1921-2, Jabłoński 1784-2, Jadamek 1927-2, Jamka 1943-2, Janowski 1927-2, Jarosz-Jaros 1838-2, Jaskulska 1918-2, Jesionka 1915-2, Jugo 1884-2, Jurkowska 1925-2, Kaszyńska 1879-2, Klimanda 1911-2, Kluczak 1868-2, Kocel 1928-2, Kopiński 1835-2, Kosztowna 1857-2, Koza 1777-2, Kozera 1781-2, Krauz 1840-2, Krokos 1797-2, Krzanowski 1944-2, Krzysztofik 1912-2, Książek 1895-2, Kubik 1941-2, Kucharski 1937-2, Kupczyk 1881-2, Kura 1895-2, Kwiatkowska 1819-2, Kwiecień 1785-2, Lesiakiewicz 1859-2, Lewiski 1927-2, Łach 1852-2, Łakomy 1883-2, Łańcuch 1876-2, Łuczycki 1908-2, Łuczywo 1929-2, Łysowski 1788-2, Majewska 1859-2, Makowska 1854-2, Marlewski 1911-2, Marynka 1828-2, Maslirz 1791-2, Mazurkiewicz 1841-2, Meląg 1912-2, Mieroszewski 1826-2, Migdalski 1843-2, Mikuła 1863-2, Miś 1922-2, Molęda 1920-2, Mrugalska 1924-2, Mrugała 1879-2, Niciarz 1919-2, Nogaj 1890-2, Nowaczyk-Nowaczek 1930-2, Osica 1778-2, Pajtasz 1881-2, Palusiński 1927-2, Piątek 1906-2, Piela 1812-2, Pierzyński 1888-2, Pietrzyk 1884-2, Piotrowska 1869-2, Piszkiewicz-Piśkiewicz 1786-2, Podlewska 1773-2, Radziejewski-Radziejowski 1872-2, Rejowska 1888-2, Rodak 1781-2, Rokicianka 1816-2, Rokicki 1873-2, Romiński 1781-2, Rozlachowski-Rozlach 1848-2, Rumuński 1944-2, Rymiński 1776-2, Sabianowski 1827-2, Sieprawski 1776-2, Słabińska 1889-2, Smulaski 1893-2, Smuł 1841-2, Socha 1849-2, Sosnal 1867-2, Stano-Stanek 1921-2, Stelmach 1911-2, Stępień 1927-2, Strzałkowska 1861-2, Szarawara 1896-2, Szczuka 1774-2, Szumera-Sumera 1888-2, Szymanczyk 1796-2, Śliwiński 1834-2, Świątek 1924-2, Tomczyk 1774-2, Tylkowski 1839-2, Typer 1920-2, Warchala 1915-2, Wcisło 1884-2, Wesoły 1885-2, Wilczura 1904-2, Wilk 1893-2, Winnicki 1911-2, Włochowski 1885-2, Wołkowicz-Wolwowicz 1819-2, Wozniakowski 1775-2, Wójcicki 1785-2, Wójcikiewicz 1915-2, Zemła 1824-2, Żabicka 1811-2, Żuchowicz 1872-2, Abramowicz 1810-1, Agdan 1875-1, Bajaczek 1888-1, Bańkowska 1793-1, Barta 1775-1, Barwiński 1858-1, Baszczyński 1832-1, Baszyńska 1876-1, Batach 1833-1, Batej 1818-1, Bator 1921-1, Beltowicz 1938-1, Biedrońska 1835-1, Biegańska 1876-1, Bielarz 1784-1, Bierak 1881-1, Bijak 1937-1, Binkos 1872-1, Błasik 1785-1, Bobak 1907-1, Bochenek 1845-1, Bogusz 1907-1, Bojas 1774-1, Boradziej 1901-1, Brochocka 1866-1, Broda 1919-1, Brożek 1827-1, Brzeźnicka 1874-1, Brzostkiewicz 1935-1, Buda 1783-1, Budzeń 1944-1, Budzik 1900-1, Bula 1846-1, Burdel 1778-1, Burgiel 1931-1, Buwaczka 1835-1, Bzdela 1812-1, Ceradzki 1920-1, Chećko 1907-1, Chencel 1935-1, Chmera 1938-1, Chotała 1862-1, Chryczyk 1782-1, Chwalkowska 1776-1, Ciesielska 1849-1, Cieślik 1872-1, Ciuśniak 1778-1, Cul 1785-1, Cymła 1867-1, Cyruła 1879-1, Czapla 1838-1, Czarecka 1814-1, Czarnowska 1851-1, Czelacka 1915-1, Czerniewska 1876-1, Czuj 1783-1, Ćwiek 1877-1, Dankiewicz 1855-1, Dedo 1909-1, Derc 1862-1, Deruchowska 1818-1, Dębliński 1879-1, Dobiejowska 1788-1, Dobrzański 1829-1, Drążkiewicz 1864-1, Drob 1839-1, Drużdż 1942-1, Duraj 1877-1, Dymek 1899-1, Dziembowski 1778-1, Dzierkowski 1903-1, Filo 1929-1, Fornicka 1882-1, Franiewicz 1776-1, Franz 1850-1, Frączek 1877-1, Frączkiewicz 1840-1, Frączkowski 1776-1, Gabriel 1903-1, Gachowski 1823-1, Gaik 1879-1, Gajda 1883-1, Gajewska 1774-1, Gałas 1775-1, Gałda 1823-1, Gancarski 1870-1, Garcelak 1917-1, Garczyński 1851-1, Gasik 1872-1, Gasiński 1835-1, Gawrońska 1854-1, Gibek 1940-1, Giernichiewicz 1871-1, Glas 1915-1, Glata 1911-1, Głaz 1918-1, Głąb 1859-1, Głowacki 1919-1, Głowalski 1779-1, Gola 1921-1, Golaski 1775-1, Golata 1780-1, Gołuszko 1931-1, Gorecka 1784-1, Gorlewicz 1875-1, Gotkowna 1789-1, Góral 1779-1, Górkiewicz 1880-1, Gradzik 1792-1, Grenda 1865-1, Grębowicz 1935-1, Gritam 1818-1, Grodacka 1867-1, Groń 1854-1, Gryń 1864-1, Grzebień 1835-1, Grzegórzko 1916-1, Grzybowski 1854-1, Grzywnowicz 1781-1, Gut 1786-1, Gutkowski 1895-1, Gutman 1821-1, Gwiazda 1824-1, Hajdukiewicz 1867-1, Hanasz 1926-1, Hećko 1900-1, Helia 1907-1, Hepek 1860-1, Hodyńska 1827-1, Hołota 1864-1, Horwat 1826-1, Izdebski 1921-1, Jafernik 1791-1, Jagoda 1774-1, Jagusiak 1857-1, Jamrozik 1794-1, Janas 1933-1, Janicki 1864-1, Janikowski 1847-1, Jankowska 1891-1, Januszowicz 1785-1, Jarecka 1889-1, Jarno 1922-1, Jelonek 1886-1, Jędrzejowski 1826-1, Jękowicz 1817-1, Joachimek 1781-1, Juszczyk 1895-1, Kacperek 1784-1, Kajdas 1884-1, Kaklak 1914-1, Kalinowska 1919-1, Kalisz 1911-1, Kałuża 1922-1, Kania 1908-1, Kapanek 1856-1, Karch 1944-1, Karczmarek 1861-1, Karnicka 1820-1, Karnicki 1824-1, Karolczyk 1863-1, Karwicki 1828-1, Kasiński 1789-1, Kasperczyk 1878-1, Kasprzykowska 1937-1, Kauza 1919-1, Kawalec 1931-1, Kawar 1856-1, Kawiński 1865-1, Kawior 1870-1, Kiciak 1825-1, Kiełkiewicz 1873-1, Kindla 1903-1, Kiwior 1860-1, Klaine 1811-1, Klamka 1827-1, Klozek 1776-1, Kochownik 1818-1, Kocimski 1836-1, Kociołkowski 1864-1, Kołatek 1824-1, Kołtański 1863-1, Komornicki 1817-1, Kompleta 1778-1, Koniec 1871-1, Koniecki 1849-1, Konieczny 1916-1, Koński 1913-1, Kopaczyńska 1824-1, Korzeń 1783-1, Kosikowicz 1833-1, Kosowski 1876-1, Koszowska 1821-1, Kościelak 1895-1, Kowarski 1873-1, Kownacki 1784-1, Kramarczyk 1815-1, Krawiec 1944-1, Krecichwast 1941-1, Krochmal 1875-1, Kruszniowski 1824-1, Kruszyński 1830-1, Krzykow 1784-1, Krzyszkiewicz 1943-1, Krzywicka 1927-1, Kubelak 1927-1, Kubiela 1857-1, Kubski 1903-1, Kubuski 1904-1, Kubuśna 1901-1, Kucharz 1917-1, Kućmiński 1853-1, Kudła 1786-1, Kula 1941-1, Kunina 1865-1, Kurek 1896-1, Kurnicki 1822-1, Kusiński 1913-1, Kuś 1831-1, Lafer 1787-1, Lafsacki 1839-1, Latała 1817-1, Latosińska 1849-1, Lechmanow 1795-1, Lewinowski 1892-1, Lezuch 1899-1, Lochman 1777-1, Lochowski 1819-1, Lubiszewski 1881-1, Lusakiewicz 1893-1, Łada 1873-1, Łajsacka 1836-1, Łasuch 1820-1, Łączny 1904-1, Łojewski 1774-1, Łontczyk 1891-1, Łuzniak 1781-1, Łysak 1787-1, Łysakiewicz 1885-1, Machnicki 1823-1, Maciejka 1841-1, Magiera 1774-1, Magulski 1929-1, Majchrowski 1848-1, Majeranowska 1863-1, Majerska 1842-1, Majorowicz 1819-1, Makomaski 1824-1, Malinowska 1837-1, Maliszewska 1834-1, Małek 1779-1, Marchewczyk 1876-1, Marchliński 1860-1, Marek 1887-1, Masaczyński 1890-1, Masłong 1908-1, Maślany 1914-1, Matczak 1882-1, Matkowicz 1785-1, Matys 1831-1, Matyszko 1783-1, Mentel 1921-1, Merlewski 1925-1, Mędrek 1856-1, Mętel 1918-1, Micha 1858-1, Michalak 1925-1, Michalewski 1901-1, Michlakiewicz 1926-1, Michniewska 1874-1, Michta 1882-1, Miereszowska 1819-1, Miernik 1922-1, Mierzwa 1896-1, Mietel 1908-1, Migas 1899-1, Mijscyk 1866-1, Miklewicz 1815-1, Misak 1823-1, Miśkiewicz 1891-1, Mizański 1887-1, Młynarczyk 1781-1, Młyńska 1857-1, Mniszkowska 1898-1, Mołot 1898-1, Morańska 1874-1, Motłoch 1941-1, Mroszkiewicz 1852-1, Mrozowska 1893-1, Mularski 1903-1, Murczyński 1860-1, Murzyński 1933-1, Muszyńska 1935-1, Muziorski 1881-1, Muzyk 1916-1, Myszkowska 1902-1, Naziemcowicz 1820-1, Niedopytalski 1859-1, Niemyś 1890-1, Niestoy 1797-1, Nowińska 1847-1, Nurczeńska 1815-1, Nyc 1908-1, Odrobiński 1874-1, Okrajka 1903-1, Olech 1898-1, Oleś 1864-1, Olkowski 1786-1, Olszewska 1911-1, Opolska 1857-1, Ornatowicz 1829-1, Orzechowski 1818-1, Osmenda 1880-1, Ostrowski 1890-1, Owczarczyk 1890-1, Ozogowski 1901-1, Ożóg 1880-1, Pachelski 1870-1, Paczeńska 1796-1, Palacz 1839-1, Paletko 1891-1, Pałac 1894-1, Pałka 1919-1, Panek 1834-1, Paradnik 1944-1, Paradziej 1894-1, Pasionczyk 1883-1, Paszkot 1916-1, Patek 1825-1, Patrzałek 1858-1, Pazier 1871-1, Pekoś 1878-1, Pichela 1924-1, Piegza 1925-1, Piekarz 1835-1, Pieprzyk 1896-1, Pietrowski 1819-1, Pietrucha 1827-1, Pięta 1937-1, Piłat 1891-1, Pisarski 1831-1, Piskorska 1832-1, Pluchciński 1864-1, Pluta 1935-1, Płonka 1894-1, Płowińska 1896-1, Pobralska 1864-1, Podlaszewski 1796-1, Pogan 1865-1, Polarz 1841-1, Polewska 1911-1, Portka 1813-1, Prochelska 1944-1, Prochowniak 1833-1, Prondzyński 1907-1, Pstrowski 1774-1, Ptak 1929-1, Rabczyńska 1850-1, Rak 1930-1, Rączka 1933-1, Reczkow 1795-1, Renica 1875-1, Rodkiewicz 1817-1, Rogankiewicz 1871-1, Rogowska 1816-1, Roguz 1886-1, Rolek 1862-1, Rolka 1921-1, Rosół 1841-1, Rossa 1879-1, Różycka 1902-1, Rumińska 1908-1, Rusocki 1889-1, Ryniec 1887-1, Ryński 1824-1, Rzepecki 1893-1, Sadoń 1853-1, Sajek 1917-1, Sapiński 1872-1, Sarkowska 1895-1, Sikora 1855-1, Sikorski 1856-1, Siuda 1897-1, Skopowski 1820-1, Skrzypik 1894-1, Skwarek 1889-1, Sliwińska 1786-1, Słamie 1777-1, Słota 1902-1, Smetkowski 1880-1, Smidowicz 1813-1, Smitkowski 1881-1, Sobujakowski 1830-1, Sochacki 1915-1, Sonbyk 1889-1, Sopińska 1875-1, Sowińska 1869-1, Spirytus 1830-1, Starościanka 1848-1, Stawiarska 1944-1, Stec 1945-1, Stofilla 1776-1, Stramska 1832-1, Strona 1867-1, Studzimba 1887-1, Sułkowska 1882-1, Sypniowska 1793-1, Szabczyk 1778-1, Szadokiewicz 1912-1, Szaleniec 1908-1, Szapcia 1867-1, Szczęsny 1911-1, Szkonte 1837-1, Szorc 1862-1, Szulakiewicz 1917-1, Szuwała 1774-1, Szwaja 1920-1, Szwał 1840-1, Szwarcberk 1811-1, Szymański 1780-1, Szymonczyk 1791-1, Szyszka 1912-1, Ślązak 1903-1, Świderski 1782-1, Świerszcz 1927-1, Tabaka 1853-1, Taczała 1877-1, Tataga 1838-1, Tkacz 1784-1, Tkaczyk 1874-1, Toporek 1852-1, Tranczyk 1923-1, Trembecka 1850-1, Tulej 1885-1, Turek 1796-1, Tyrpińska 1821-1, Ufnal 1846-1, Urban 1827-1, Wabik 1862-1, Wacławski 1913-1, Waligora 1788-1, Waligórska 1880-1, Wanesz 1826-1, Warchoł 1897-1, Wawrzoń 1873-1, Wącławski 1941-1, Wąsowicz 1857-1, Wesołowska 1924-1, Węcławski 1907-1, Wędzucha 1892-1, Widawski 1915-1, Wielowiejska 1859-1, Wisniowska 1786-1, Włoczek 1833-1, Wojcikiewicz 1935-1, Wojnowski 1879-1, Wolszczyk 1884-1, Woławiński 1795-1, Wróbel 1836-1, Wróblewska 1889-1, Wykurz 1908-1, Zabadaj 1889-1, Zachowicz 1934-1, Zagórski 1938-1, Zając 1865-1, Zapard 1917-1, Zaporska 1776-1, Zarzycki 1880-1, Zawartka 1902-1, Ziarno 1927-1, Ziątek 1833-1, Ziękowska 1813-1, Zimońska 1835-1, Zwierzyńska 1895-1, Zydor 1774-1, Żaba 1944-1, Żagota 1932-1, Żmuda 1867-1.

Spośród wszystkich 9000 osób, urodzonych w parafii Nasiechowice, aż 467 osób posiadało nazwisko Jakubas, 329 nazwisko Włosek-Włoszek, 290 nazwisko Bielaski-Bielawski-Bielski, 237 nazwisko Dziurka-Dziura, 227 nazwisko Manterys, itd.
Alfabetyczna lista nazwisk znajduje się
tutaj, natomiast chronologiczna lista nazwisk, czyli według roku, w którym dane nazwisko pojawiło się po raz pierwszy w księdze urodzeń, znajduje się tutaj, Na podstawie tej chronologicznej listy można prześledzić proces pojawiania się nowych rodzin w parafii Nasiechowice. Cechą tego procesu jest to, że prawie wszystkie duże rodziny zamieszkiwały w parafii Nasiechowice od najdawniejszych czasów. Wyjątkiem od tej reguły jest liczna rodzina Piwowarskich (105 urodzeń), która pojawiała się w parafii Nasiechowice dopiero w 1868 roku.

Poniższa tabela przedstawia imiona żeńskie i męskie nadane 9000 urodzonym dzieciom w parafii Nasiechowice w latach 1773 – 1945:

Imię żeńskie

Ilość

Imię męskie

Ilość

Marianna

902

Honorata

8

Jan

568

Jan Kanty

6

Katarzyna

360

Justyna

8

Franciszek

451

Marek

6

Zofia

207

Matylda

8

Józef

360

Bogusław

5

Anna

150

Domicela

7

Stanisław

353

Daniel

5

Helena

150

Konstancja

7

Piotr

268

Dominik

5

Magdalena

148

Róża

7

Wojciech

172

Janusz

5

Józefa

143

Teofila

7

Andrzej

125

Norbert

5

Wiktoria

116

Felicja

6

Wincenty

116

Aleksy

4

Agnieszka

115

Maria

6

Tomasz

115

Hipolit

4

Julianna

111

Sabina

6

Władysław

113

Kajetan

4

Agata

106

Teodora

6

Michał

85

Sylwester

4

Franciszka

103

Pelagia

5

Jakub

84

Urban

4

Jadwiga

99

Weronika

5

Kazimierz

73

Wiktor

4

Janina

85

Wiesława

5

Bronisław

69

Witold

4

Małgorzata

67

Daniela

4

Mieczysław

68

Zbigniew

4

Stanisława

67

Eulalia

4

Marcin

66

Zenon

4

Petronela

63

Paulina

4

Henryk

64

Albert

3

Genowefa

53

Zdzisława

4

Paweł

63

Alfred

3

Rozalia

48

Bogumiła

3

Antoni

57

Bonifacy

3

Bronisława

45

Dominika

3

Tadeusz

53

Ireneusz

3

Elżbieta

41

Eugenia

3

Szczepan

51

Onufry

3

Tekla

39

Gabriela

3

Błażej

50

Teofil

3

Florentyna

38

Klotylda

3

Adam

47

Wiesław

3

Kazimiera

36

Lucyna

3

Maciej

47

Włodzimierz

3

Aniela

35

Monika

3

Stefan

45

Abraham

2

Irena

35

Bolesława

2

Mateusz

44

Alojzy

2

Ewa

34

Donata

2

Zdzisław

43

Benedykt

2

Apolonia

32

Dorota

2

Bolesław

42

Edmund

2

Władysława

30

Eleonora

2

Wit

41

Hieronim

2

Łucja

29

Filomena

2

Kacper

34

Israel

2

Salomea

29

Izabela

2

Aleksander

33

Izaak

2

Henryka

28

Leona

2

Ignacy

33

Leon

2

Stefania

26

Marta

2

Julian

33

Leopold

2

Barbara

25

Mirosława

2

Walenty

32

Leszek

2

Karolina

24

Scholastyka

2

Wawrzyniec

32

Romuald

2

Krystyna

22

Wacława

2

Ludwik

30

Salomon

2

Aleksandra

19

Wincenta

2

Mikołaj

30

Teodor

2

Wanda

19

Adela

1

Jacek

28

Walery

2

Anastazja

18

Alfreda

1

Marian

28

Ankiel

1

Emilia

18

Angela

1

Feliks

25

Bernard

1

Leokadia

18

Balbina

1

Karol

24

Bogdan

1

Teresa

18

Blandyna

1

Roman

24

Bonawentura

1

Antonina

15

Bogusława

1

Szymon

24

Bruno

1

Marcjanna

15

Edwarda

1

Bartłomiej

21

Dionizy

1

Otylia

15

Eligia

1

Edward

21

Dobiesław

1

Waleria

15

Eufemia

1

Grzegorz

21

Emil

1

Gertruda

14

Florianna

1

Eugeniusz

18

Eustachius

1

Ludwika

14

Gipra

1

Łukasz

16

Fabian

1

Brygida

13

Halina

1

Zygmunt

16

Ferdynand

1

Cecylia

13

Izydora

1

Jerzy

15

Izydor

1

Zuzanna

13

Jolanta

1

Czesław

13

Kanty

1

Joanna

12

Julia

1

Jędrzej

13

Leonard

1

Krescencja

12

Kamila

1

Adolf

12

Longin

1

Michalina

12

Ksawera

1

Sebastian

12

Marceli

1

Alina

11

Liberta

1

Wacław

12

Modest

1

Mieczysława

11

Ligia

1

Klemens

10

Nepomucen

1

Urszula

11

Rawe

1

Lucjan

10

Oleksy

1

Klara

10

Sieme

1

Filip

9

Remigiusz

1

Natalia

10

Sylwestra

1

Joachim

8

Roch

1

Regina

10

Teodozja

1

Konstanty

8

Serafin

1

Kunegunda

9

Zenona

1

Ryszard

8

Smul

1

Danuta

8

Zyta

1

Florian

7

Szaja

1

Krzysztof

7

Tytus

1

Maksymilian

7

Walerian

1

Augustyn

6

Wolf

1

Dla około 4500 urodzonych dziewczynek nadano 124 różne imiona, w tym 902 dziewczynki otrzymały imię Marianna, 360 imię Katarzyna, 207 imię Zofia, itd. Dla około 4500 urodzonych chłopców nadano 130 różne imiona, w tym 568 Janów, 451 Franciszków, 360 Józefów, 353 Stanisławów, itd.
Powyższa tabela, z imionami uszeregowanymi alfabetycznie, znajduje się
tutaj.

Przez 162 lata, czyli od 1774 do 1936 roku, w kościele w Nasiechowicach zawarto 2108 związków małżeńskich. Większość tych związków była zawarta pomiędzy mieszkańcami tej jednej parafii, więc można powiedzieć, że wszyscy mieszkańcy parafii Nasiechowice byli ze sobą skoligaceni i tworzyli jakby jedną, wielką rodzinę. Dla przykładu, osoby z najliczniejszej rodziny Jakubasów, zawarły łącznie 212 związków małżeńskich, w tym z osobami o nazwisku Bielawski 15, Wojtas 8, Cierniowski 5, Hebdowski 5, Przewdziecki 5, Włosek 5, Dyla 4, Franczyk 4, Kałwa 4, Klimczyk 4, Kubiński 4, Włodarz 4, Wrona 4, Bryła 3, Dziura 3, Kowal 3, Kuras 3, Łakomy 3, Migdał 3, Murowany 3, Sakłak 3, Swedura 3, Twardowski 3, Cerek 2, Duda 2, Golańska 2, Grucał 2, Jakubas 2, Janik 2, Karczmarczyk 2, Kowar 2, Koziara 2, Krzemień 2, Mamczyński 2, Matcyk 2, Michalski 2, Miszczyk 2, Nowak 2, Piwowarczyk 2, Rusinek 2, Ryło 2, Smulski 2, Sobczyk 2, Szlachta 2, Szych 2, Szymczyk 2, Żurek 2, Bentkowski 1, Bogacz 1, Brodka 1, Budka 1, Cholewa 1, Chrzanowska 1, Dokładańska 1, Dziela 1, Faterka 1, Filipek 1, Gajos 1, Gądek 1, Gradzik 1, Grzeczka 1, Jagielski 1, Jarno 1, Jaworski 1, Kaczmarczyk 1, Kaczur 1, Kilijan 1, Kobylec 1, Krzymycka 1, Kukiela 1, Kula 1, Latała 1, Lis 1, Łańcuch 1, Łapiński 1, Maj 1, Majka 1, Małkowicz 1, Manterys 1, Marzec 1, Matuła 1, Mikina 1, Miłek 1, Mrozowski 1, Musiał 1, Ogórek 1, Ordys 1, Pasiński 1, Piegza 1, Podoba 1, Podsiadło 1, Popiołek 1, Przechera 1, Przeniestak 1, Rakoczy 1, Rejdak 1, Rydz 1, Sadowski 1, Salomon 1, Sewioł 1, Skalska 1, Skwarczyński 1, Słaby 1, Sobański 1, Styczeń 1, Tłuszcz 1, Wantorek 1, Wąsik 1, Wiktor 1, Zemło 1.

W drugiej z najliczniejszych rodzin, rodzinie Włosków, zawarto w tym samym czasie 128 związków małżeńskich, w tym z osobami o nazwisku Bielawski 6,  Jakubas 5, Kubiński 4, Sakłak 4, Wojtas 4, Cierniowski 3, Gajos 3, Nowak 3, Szlachta 3, Cyganek 2, Gądek 2, Hebdowski 2, Kałwa 2, Kowal 2, Małkiewicz 2, Manterys 2, Michalski 2, Ordys 2, Pabijańczyk 2, Przechera 2, Pycia 2, Ryło 2, Sobański 2, Sobczyk 2, Soboń 2, Swedura 2, Wójcik 2, Wrona 2, Arndt 1, Bubak 1, Burdzina 1, Chyża 1, Dąbrowski 1, Dokładański 1, Dorosowski 1, Duda 1, Dziura 1, Filipowicz 1, Filius 1, Franczyk 1, Frania 1, Garmulewicz 1, Golara 1, Jarno 1, Kasprzyk 1, Kluska 1, Kopcińska 1, Korwat 1, Krawczyk 1, Krzemień 1, Kuras 1, Łakomski 1, Małodobry 1, Matczyk 1, Mentek 1, Michalkiewicz 1, Miernik 1, Migdał 1, Miszczyk 1, Musiał 1, Niedziela 1, Niemiec 1, Pałac 1, Pasiński 1, Piekara 1, Pietras 1, Pludra 1, Pluta 1, Popczyk 1, Rejowski 1, Roch 1, Słabczyk 1, Słowińska 1, Sternalska 1, Styczyn 1, Szewczyk 1, Twardowski 1, Urbański 1, Włodarz 1, Włudarczyk 1, Zaprzelski 1, Zaręba 1, Żebro 1.

Analogiczne wykazy związków małżeńskich można sporządzić dla wszystkich pozostałych rodzin nasiechowskich.

Na cmentarzu przykościelnym w Nasiechowicach znajduje się ponad 500 grobów. Na podstawie ksiąg metrykalnych wiadomo, że w latach 1773-1943, czyli przez 171 lat, pochowano tu około 6000 osób. Na tym cmentarzu byli również grzebani wszyscy zmarli mieszkańcy parafii od początku istnienia kościoła, czyli od  XIII wieku, więc łączna liczba pochowanych tu osób przekracza 10000 osób. Nowe groby często powstawały w miejscu starych, zapomnianych grobów, ale takich miejsc nigdy nie było zbyt wiele i cmentarz ciągle się poszerzał.

 
Na powyższym zdjęciu przedstawiono cztery stare nagrobki z nasiechowskiego cmentarza. Inne stare groby, zachowane w postaci kopczyków ziemnych, nie posiadają nagrobków ani tabliczek, więc nie wiadomo, kto w nich spoczywa.

 

Po II wojnie światowej, w 1945 roku, Nasiechowice z powiatem miechowskim weszły w skład województwa krakowskiego. Oto tabela porównawcza liczby ludności i liczby domów w parafii Nasiechowice na podstawie czterech spisów: 1791, 1827, 1921, 1988:

 

 

Miejscowość

Spis 1791 r.

Spis 1827 r.

Spis 1921 r.

Spis 1988 r.

Liczba mieszkańców

Liczba domów

Liczba osób

w domu

Liczba mieszkańców

Liczba domów

Liczba osób

w domu

Liczba mieszkańców

Liczba domów

Liczba osób

w domu

Liczba mieszkańców

Liczba domów

Liczba osób

w domu

Dziewięcioły

140

24

6

187

29

6

413

53

8

241

57

4

Nasiechowice (z Miechowicami)

296

54

5

380

54

7

862

126

7

444

134

3

Pojałowice (z Piotrowicami)

287

51

6

315

52

6

563

79

7

326

117

3

Zarogów (z Zagajem)

145

24

6

193

34

6

402

46

9

430

137

3

Razem

868

153

6

1075

169

6

2240

304

7

1441

445

3

Na podstawie powyższej tabeli widać, że do 1921 roku, a z innych dokumentów wiadomo, że aż do II wojny światowej, liczba ludności i liczba domów w Nasiechowicach stale rosła. Po II wojnie, mimo że liczba domów w dalszym ciągu rosła, to liczba ludności zaczęła spadać. Obecnie, w 2013 roku, liczba mieszkańców parafii wynosi tylko 1254.

 

Oto inne, stare zdjęcie z Nasiechowic z 1949 roku, tym razem ze zbioru autora Stanisława Jakubasa:


Zdjęcie przedstawia część rodziny Stefana Jakubasa (1883-1934) i Wiktorii z domu Szumera. Wiktoria siedzi w środku, męża Stefana nie ma na zdjęciu, ponieważ zmarł wcześniej. Ich córka Helena siedzi pierwsza z prawej, zaś mąż Heleny, Jan Włudarz siedzi pierwszy z lewej, mały chłopiec, to ich syn, Mietek Włudarz. Z tyłu stoją córki (od lewej): Józefa, Aniela, Janina i Julianna. Stefan i Wiktoria mieli jeszcze najstarszą córkę Maryannę oraz synów Edwarda i Stanisława (Stanisław to ojciec autora Stanisława).

 

Nazwisko Nasiechowski, wywodzące się od Nasiechowic, a wcześniej od średniowiecznego Nasięcha, przetrwało do współczesnych czasów i nosi je m.in. Wojciech Nasiechowski, autor książki Formułowanie strategii przedsiębiorstwa, 1995r.

 

Poniżej przedstawiono współczesne zdjęcie lotnicze Nasiechowic, na którym można dostrzec zmiany w zabudowie, jakie zaszły przez ostatnich 80 lat, czyli od 1933 do 2013 roku.

 


Powyższe zdjęcie Nasiechowic w dużym formacie 5364
x 3715 pikseli i pojemności 15 MB, można zobaczyć tutaj. Widać na nim domy, zabudowania gospodarcze, drogi i ścieżki. Na mapę naniesiono siatkę działek wraz z ich geodezyjnymi numerami. Zdjęcie obejmuje obszar około 9 km2, czyli 900 ha. W porównaniu z rokiem 1930 widać nową zabudowę w centrum Nasiechowic oraz wzdłuż drogi równoległej do głównej drogi nasiechowskiej.

 

Obecnie w skład Nasiechowic wchodzi 8 części: Nasiechowice, Długa Wieś, Kresy, Górka Moniakowska, Kamieniec, Łany, Podpojałowskie, Doły.
Dziewięcioły składają się z 7 części: Dziewięcioły, Podlipie, Zielone Dołki, Ściegna, Zagaje, Ogiernia, Miechowice.
Pojałowice składają się z 6 części: Pojałowice, Celiny Pojałowskie, Kalenice, Rzeczyska, Zagaje Pojałowskie, Wielka Droga.
Zarogów składa się z 6 części: Zarogów, Laskowiec, Zagaje Zarogowskie, Helenów-Januszyn, Kopanina, Piotrowice.

W parafii Nasiechowice od dawnych czasów istnieje bardzo dużo kapliczek przydrożnych. Niektóre z nich są zniszczone i nie jest znana ich historia, więc ich odnowieniem zamierza zająć się Józef Chmiela ze Skały. Oto pierwszych osiem kapliczek sfotografowanych przez pana Józefa:


Chętni do współpracy w zakresie poszukiwań i opisów kapliczek proszeni są o kontakt na adres
.

7. Zakończenie

 

W „Historii Nasiechowic” przedstawiono opisy wielu zdarzeń i informacje o życiu wielu osób. Przedstawione fakty pokazują, co działo się w Nasiechowicach i w całej parafii od najdawniejszych czasów, do II wojny światowej. Pomimo upływających lat, niektóre rzeczy w Nasiechowicach pozostały stałe i niezmienne. Można zaliczyć do nich krajobraz nasiechowski, kościół z dzwonnicą i z cmentarzem, miejsce po dworze, pomnikowe dęby, układ domów i zagród z sadami, rozkład pól z miedzami, linie dróg i ścieżek polnych, mostki na drogach i przydrożne kapliczki, oraz odwieczne lasy, Klonowski i Bielów, pamiętające dawnych rycerzy. Przetrwało również w Nasiechowicach wiele rodów ludzkich, ze swymi bardziej lub mniej rozległymi gałęziami rodzinnymi. Niektórzy mieszkańcy zapewne podtrzymują tradycje swoich przodków i posiadają informacje o dawnych czasach, więc warto szukać i ocalić od zapomnienia ich opowieści i wspomnienia. Autorzy mają nadzieję, że krąg osób poszukujących nowych informacji i faktów historycznych o Nasiechowicach poszerzy się i dopisane zostaną dalsze karty tej Historii. Teraźniejsze działania osób żyjących, nad odchodzącą w zapomnienie przeszłością, tworzą jakby klamrę, spinającą dawność ze współczesnością, a dzięki temu włościańskie, ziemiańskie i kościelne tradycje ziemi nasiechowskiej zostaną bogato udokumentowane i przekazane następnym pokoleniom.

Na temat parafii Nasiechowice opracowano jeszcze kilka innych artykułów:

1.       Spis ludności parafii Nasiechowice z 1791 roku (868 osób) – http://www.jakubas.pl/genealogia/Spis-ludnosci-parafii-Nasiechowice-z-1791r.htm

2.       Długość życia w XIX wieku w Nasiechowicach – http://www.jakubas.pl/genealogia/Dlugosc-zycia_XIX-w.htm

3.       Historia Jakubasów z Nasiechowic – http://www.jakubas.pl/genealogia/Historia-Jakubasow.htm

4.       Etymologia Jakubas – http://www.jakubas.pl/genealogia/Etymologia-JAKUBAS.htm

5.       Statystyki demograficzne parafii Nasiechowice 1773 – 1912 - http://www.jakubas.pl/genealogia/Statystyki-Nasiechowic-1773-1912.htm

 

___________________________________________________________________________________________________________________________

 

8. Źródła (w kolejności, w jakiej pojawiają się w publikacji):

 

1.       HERBARZ POLSKI tom I – Adam Boniecki, wyd.1899r.: http://ebuw.uw.edu.pl/dlibra/doccontent?id=136

2.       RYCERSTWO POLSKIE WIEKÓW ŚREDNICH – Franciszek Piekosiński, wyd.1901r.: http://dlibra.biblioteka.tarnow.pl/dlibra/doccontent?id=71&dirids=1

3.       HERBY RYCERSTWA POLEKIEGO – Bartosz Paprocki, wyd.1584r.: https://books.google.pl/books?id=3BAEAAAAYAAJ&pg=PA115&lpg=PA115&dq=O+klejnocie+Gryf&source=bl&ots=IyFvJbgsgX&sig=iZh1Y9NO7NundZp42j4RkRq7BSY&hl=pl&sa=X&ei=FViwVLeeJcvaapmHgoAK&ved=0CCUQ6AEwAQ#v=onepage&q=O%20klejnocie%20Gryf&f=false

4.       HISTORYA KOŚCIOŁÓW MICHAŁOWSKIEGO I OBIECHOWSKIEGO – Ks.Franciszek Navarra, wyd.1893r.: http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:nvdgOuzvrnQJ:sbc.wbp.kielce.pl/dlibra/plain-content%3Fid%3D20773+&cd=2&hl=pl&ct=clnk&gl=pl

5.       SŁOWNIK GEOGRAFICZNY – Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, wyd.1880r: http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny

6.       MONOGRAFIA DEKANATU MIECHOWSKIEGO  - ks. Jan Wiśniewski, wyd.1917r: http://dlibra.umcs.lublin.pl/dlibra/doccontent?id=2680&dirids=1

7.       GRYFOWIE NASIECHOWSCY – Krzysztof Mosingiewicz, wyd.1988r.: http://books.google.pl/books?ei=hJfQU-v6Ea3H7AbpyICQAg&hl=pl&id=4f5oAAAAMAAJ&dq=Gryfowie+Nasiechowscy.+Ze+studi%C3%B3w+nad+rodem+Gryf%C3%B3w+w+XIV-XV+wieku&focus=searchwithinvolume&q=%22GRYFOWIE+NASIECHOWSCY%22

8.       MONUMENTA POLONIAE VATICANA – ACTA CAMERAE t.I, wyd.1913r.: http://www.kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=23551&from=pubstats

9.       ŚWIĘTOPIETRZE W POLSCE – Tadeusz Gromnicki, wyd.1908r.: http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id=26593&from=FBC

10.    KODEKS MAŁOPOLSKI  – Franciszek Piekosiński, wyd.1887r.: http://www.polona.pl/dlibra/doccontent2?id=10045&dirids=3

11.    DZIEJÓW POLSKI KSIĄG DWANAŚCIE – Jan Długosz, tł. Karol Mecherzyński, wyd.1868r: http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=44324&s=1

12.    KATALOG PRAŁATÓW I BISKUPÓW KRAKOWSKICH – Ludwik Łetowski, wyd.1852r.: http://books.google.pl/books?id=ANtbAAAAcAAJ&pg=RA1-PR7&dq=Nasiechowski&hl=pl&sa=X&ei=iiJvU5SBAYSvOajJgegB&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q=Nasiechowic&f=false

13.    SŁOWNIK HISTORYCZNY – Tomasz Jurek, PAN, wyd.2014r.: http://www.slownik.ihpan.edu.pl/search.php?q=Nasiechowice&d=0&t=0

14.    LIBER BENEFICJORUM DIOECESIC CRACOVIENSIS - Jan Długosz, wyd.1863r.: http://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=26926&from=FBC

15.    ŻYWOT I SPRAWY MIKOŁAJA REJA – Andrzej Trzecieski, wyd.1568 - http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=2005

16.    ATLAS HISTORYCZNY – PAN, wyd.2008 - http://rcin.org.pl/ihpan/dlibra/docmetadata?id=5020&from=pubstats

17.    O POMNAŻANIU I ROZKRZEWIANIU WSZELAKICH POŻYTKÓW - Piotr Crescentyn, wyd.1571r.: http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=17794&s=1

18.    ZBIÓR URZĄDZEŃ LEŚNYCH – Rządowa Komisja Przychodów i Skarbu, wyd.1825r. -http://books.google.pl/books?id=sX1DAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Zbi%C3%B3r+urz%C4%85dzen+le%C5%9Bnych:+z+polecenia+Kommissyi&hl=pl&sa=X&ei=pXJPUZyRGOOp4gSb7IDwBQ&ved=0CC8Q6AEwAA#v=snippet&q=Nasiechowice&f=false

19.    OPISANIE LASÓW KRÓLESTWA POLSKIEGO – Aleksander Połujański, wyd.1854r. - http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/applet?mimetype=image/x.djvu&sec=false&handler=djvu&content_url=/Content/32950/directory.djvu

20.    ŹRÓDŁA DZIEJOWE, t.XIV – Adolf Pawiński, wyd.1888r. - http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=1814&from=FBC

21.    CHŁOP POTĘGĄ JEST I BASTA! 110. ROCZNICA WYSTAWY WŁOŚCIAŃSKIEJ MIECHÓW 1903 – Muzeum Ziemi Miechowskiej, wyd.2014r.: http://muzeum.miechow.pl/wloscianska/?page_id=34

22.    ZALEDWIE KILKA KROKÓW – Helena Danilczyk, wyd.1976r. - http://hdanilczyk.lh.pl/zaledwie.html

23.    POLSKA PIASTÓW, POLSKA JAGIELLONÓW – Paweł Jasienica, wyd.1986r.

24.    POLSKA – Opowieści o dziejach niezwykłego narodu  – Adam Zamoyski, wyd.2008r.

25.    ATLAS HISTORYCZNY POLSKI – województwo krakowskie- PAN 2008r: http://rcin.org.pl/dlibra/docmetadata?id=5020&from=publication

26.    SOSNA I PIES – POEMAT Z ZAGRODY – Michał Jagiełło, 2008r.

27.    SKOROWIDZ MIEJSCOWOŚCI - wyniki spisu ludności z 1921r: http://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/doccontent?id=14617&from=FBC

 

____________________________________________________________________________________________________________________________